Budist tapınakları Kore peyzajının önemli bir parçasıdır. Bu makalede Kore Budizmine kısa bir bakış sunulmakta, daha sonra Kore'deki önemli tapınaklardan bazılarına değinilmektedir. Kore tapınakların çoğunun, Sino-Korece'de "tapınak" anlamına gelen -sa (사, 寺) ile biten isimleri dikkat çekmektedir. Sudeoksa gibi birçok tapınak, ziyaretçilere bir Temple Stay programı sunmaktadır. == Arka plan == Kore'de farklı bir Budizm formu gelişti. Bu form, coğrafi konum ve kültürel koşullar tarafından kolaylaştı. Budizm Kore'ye ilk defa Koguryo zamanında, 372'de geldi. 374'te bilge Han Çin keşişi Ado krallığa geldi ve ertesi yıl Koguryo Kralı Sosurim'e ilham verdi. İlk iki tapınak Seongmunsa ve Ilbullansa, kralın emriyle 375 yılında inşa edildi. Budizm kısa süre sonra Koguryo'nun ulusal dini oldu. 624'te Taoizm'in gelişiyle, yöneticiler Budizmi bastırmaya başladı ve Budiz'in önemi hızla azaldı. Diğer yandan Baekje Krallığı, Budizmin etkisi altında gelişti. 552'de Budist kutsal yazıtları Japonya'ya gönderildi. Bu, Japonya'da Budizmin kurulmasına yol açtı. Silla'da da Budizm önemliydi. Sillalı Jinheung döneminde (540 - 576) gelişti. Herhangi bir sivilin de bir keşiş olabileceği Heungnyunsa inşa edildi. Kutsal yazıtların incelenmesi büyük ölçüde gelişti. Yaklaşık 250 yıl sonra Budizm Birleşik Silla'da gelişti. Budizm, Goryeolu Taejo olarak tahta çıkmış olan Wang Geon tarafından kabul gördü. Ülke genelinde pagodalar ve diğer Budist yapıları inşa edildi. Goryeo'nun sonlarında, Budizm rejimin bozulmasıyla ilişkilendirildi. Çok sayıda rahip siyasete atıldı. Joseon'un kurulmasıyla sona eren, kargaşaya yol açan anti-Budist duygular gelişti. Joseonlu Taejo dindar bir Budistti, ama keşişlerin etkisi azalmıştı. Zaman zaman keşişler dışlanıyordu, ancak genellikle uygulamalarında herhangi bir engelle karşılaşmıyorlardı. Budist mirası, tapınaklar, pagodalar, heykeller, resimler, el sanatları ve binalar şeklinde ülkenin her yerinde görülebilmektedir. ==Özgün Plan== Bir özgün Kore tapınağı aşağıdaki unsurlardan oluşur: #Iljumun (일주문, 一柱門) - Tapınak alanlarına girişte bulunan bir sütun kapısı #Sacheonwangmun (사천왕문, 四天王門), ayrıca Cheonwangmun - Tapınağın sınırlarının girişini işaretleyen, Dört Göksel Kral'ın Kapısı #Beopdang (법당, 法堂) - Dersler ve vaazlar için kullanılan Dharma salonu #Keşiş konutları #Jonggo (종고, 鐘鼓) - çan kulesi #Daeungjeon (대웅전, 大雄殿) - Tapınağın ana Buddha görsellerine ev sahipliği yapan ana tapınak #Pagoda #Myeongbujeon (명부전, 冥府殿) - bodhisattva Ksitigarbha (지장, 地 藏) ve Budist cehennem tasvirleri görüntüsünü barındıran yargı salonu, #Nahanjeon (나한전, 羅漢殿) - Arhatların salonu #Sansingak (산신각, 山神閣) - hem erkek hem de kadın olarak tasvir edilebilen dağ tanrısı Sanshin'e (산신, 山神) adanmış şamanik bir türbe. Bazen chilseong-gak (칠성각, 七星 閣) veya samseong- gak (삼성각, 三星 閣) olarak da adlandırılır ve bu tür tapınaklar genellikle ana tapınak salonunun arkasında bulunur. #Hermitage ==Kuzey Kore== Birçok tapınağın yönetiminin devlet tarafından ele alındığı bildirilmektedir. Hükûmet bu binaları kontrol altına aldıktan sonra, esas olarak Kore geleneklerin sergilendiği müzeler olarak kullanmaya başlamıştır. Birkaç tapınak hala kullanılmakta ve Ulusal Hazine olarak kabul edilmektedir. Büyük şehirlerdeki tapınakların pek azı, ABD'nin Kore Savaşı'ndaki halı bombardımanını atlatmış olsa da, kırsal alanlardaki tapınakların pek çoğu ayakta kalmıştır ve yıkılan ünlü, büyük tapınakların bir kısmı yeniden inşa edilmiştir (Ryongtongsa ve Singyesa gibi). Sonuçta, 300 tapınak bulunmasına rağmen, sadece birkaç tane tapınakta dini hizmetlere izin verilmektedir. Aşağıdaki listede , “×” ile işaretlenmiş tapınaklar Kore Savaşı sırasında yok edilmiş ya da başka nedenlerle yok olmuş; "*" ile işaretlenmiş tapınaklar yeniden inşa edilmiştir. ==Güney Kore== (1945'ten günümüze, tapınakların evrimini anlatan kısa bir metin burada verilmelidir.). ==Kore Yarımadası'nda dikkat çeken bazı tapınaklar== Aşağıdaki liste illere göre sıralanmıştır (GK=Güney Kore, KK=Kuzey Kore), ancak istenirse tapınak adlarının Latince ya da Korece yazılışlarına göre de sıralanabilir. Bazı Korece adlar ve kuruluş tarihleri tamamlanacaktır (kuruluş tarihi, özgün yapı yerinde bulunmasa bile, orijinal yapının bulunduğu alan için geçerlidir). İl Tapınak Konum Hangul Hanja Kuruluş GK Seul Gyeongguksa 753 Jeongneung-dong, Jongno-gu 경국사 慶國寺 1325 GK Seul Gwaneumsa 관음사 觀音寺 GK Seul Doseonsa Bukhansan : 264 Ui-dong, Gangbuk-gu 도선사 道詵寺 862 GK Seul Bongeunsa Samseong-dong, Gangnam-gu 봉은사 奉恩寺 794 GK Seul Bongwonsa Bongwon-dong, Seodaemun-gu 봉원사 奉元寺 889 GK Seul Yeonghwasa 영화사 永華寺 GK Seul Jogyesa Gyeonji- dong, Jongno-gu 조계사 曹溪寺 1395 & 1910 GK Seul Jingwansa 진관사 津寬寺 GK Gyeonggi Bomunsa GK Gyeonggi Jeondeungsa 전등사 傳燈寺 GK Gyeonggi Bongnyeongsa GK Gyeonggi Bongseonsa 봉선사 奉先寺 969 GK Gyeonggi Silleuksa Yeoju-gun 신륵사 神勒寺 580 GK Gyeonggi Yeonjuam GK Gyeonggi Yongjusa Hwasan, Taean-eup, Hwaseong, Gyeonggi-si 용주사 龍珠寺 854 GK Gyeonggi Jajaeam GK Gangwon Baekdamsa near Seoraksan, Inje-gun 백담사 百潭寺 650 circa GK Gangwon SK Guryongsa GK Gangwon Naksansa 낙산사 洛山寺 671 GK Gangwon Deungmyeong-nakgasa GK Gangwon Samhwasa 삼화사 三和寺 GK Gangwon Sinheungsa Seoraksan, Sokcho-si 신흥사(향성사) 神興寺(香城寺) 650 circa GK Gangwon Oseam Seoraksan 오세암 五歲庵 643 GK Gangwon Woljeongsa Odaesan, Pyeongchang-gun 월정사 月精寺 643 GK Gangwon Cheongpyeongsa GK Kuzey Chungcheong Beopjusa Songnisan, Naesongni- myeon, Boeun-gun 법주사 法住寺 553 GK Kuzey Chungcheong Guinsa Sobaeksan, Danyang County-gun 구인사 救仁寺 1945 GK Güney Chungcheong Magoksa Gongju-si 마곡사 麻谷寺 640 GK Güney Chungcheong Sudeoksa Deoksungsan, Deoksan-myeon, Yesan-gun 수덕사 修德寺 1308 GK Kuzey Gyeongsang Donghwasa Palgongsan, Dohak-dong, Dong-gu, Daegu 동화사 桐華寺 493 and 832 GK Kuzey Gyeongsang Pagyesa 파계사 把溪寺 GK Kuzey Gyeongsang Bogyeongsa GK Kuzey Gyeongsang Bongjeongsa Cheondeungsan, Andong-si 봉정사 鳳停寺 672 GK Kuzey Gyeongsang Buseoksa Bonghwangsan, Yeongju-si 부석사 浮石寺 676 GK Kuzey Gyeongsang Bulguksa (including Seokguram) Tohamsan, Jinheon-dong, Gyeongju City 불국사 佛國寺 528 and 751 GK Kuzey Gyeongsang Golgulsa Yangbuk-Myeon, Gyeongju 골굴사 骨窟寺 * GK Kuzey Gyeongsang Girimsa Hamwolsan, Gyeongju 기림사 祇林寺 643 GK Kuzey Gyeongsang Baekryulsa in Gyeongju Geumgangsan, Dongcheon-dong, Gyeongju City 백률사 栢栗寺 692 GK Kuzey Gyeongsang Hwangnyongsa Tohamsan, Gyeongju National Park 황룡사 黃龍寺 553 GK Kuzey Gyeongsang Jikjisa Hwangaksan, Daehang-myeon, Gimcheon-si, 직지사 直指寺 418 GK Güney Gyeongsang Ssanggyesa Jirisan, Hwagae-myeon, Hadong-gun 쌍계사 雙磎寺 772 GK Güney Gyeongsang Tongdosa Chiseosan, Yangsan-si 통도사 通度寺 646 GK Güney Gyeongsang Haeinsa Gayasan 해인사 海印寺 802 GK Güney Gyeongsang Haedong Yonggungsa Busan 해동용궁사 海東龍宮寺 GK Güney Gyeongsang Beomeosa Geumjeongsan, Busan 범어사 梵魚寺 678 GK Kuzey Jeolla Eunsusa Maisan (Horse Ear Mountain), Jinan-gun 은수사 銀水寺 GK Kuzey Jeolla Geumdangsa Maisan (Horse Ear Mountain), Jinan-gun 금당사 金塘寺 814 GK Kuzey Jeolla Geumsansa Moaksan, Gimje-si 금산사 金山寺 600 and 770 GK Kuzey Jeolla Mireuksa Iksan-si 미륵사 彌勒寺 602 GK Kuzey Jeolla Naesosa Jinseo-myeon, Buan-gun 내소사 633 GK Kuzey Jeolla Seonunsa Dosolsan, Asan-myeon, Gochang-gun 선운사 禪雲寺 577 GK Kuzey Jeolla Silsangsa 실상사 實相寺 GK Kuzey Jeolla Tapsa Jinan-gun 탑사 塔寺 1885 GK Güney Jeolla Baegyangsa Bukha-myeon, Jangseong-gun 백양사 白羊寺 632 GK Güney Jeolla Baengnyeonsa Doam-myeon, Gangjin-gun 백련사 白蓮寺 650 circa GK Güney Jeolla Daeheungsa Duryunsan, Samsan city, Haenam-gun 대흥사 大興寺 514 ? GK Güney Jeolla Geumtapsa Cheondeungsan, Podu-myeon, Goheung-gun 금탑사 金塔寺 650 circa GK Güney Jeolla Hwaeomsa Jirisan, Masan-myeon, Gurye-gun 화엄사 華嚴寺 544 GK Güney Jeolla Jeungsimsa Mudeungsan, Gwangju 증심사 証心寺 GK Güney Jeolla Mihwangsa Dalmasan, Haenam-gun 미황사 美黃寺 749 GK Güney Jeolla Songgwangsa Songgwangsan, 송광사 松廣寺 867 and 1190 GK Güney Jeolla Unjusa (National Treasure #312) Hwasun-gun 운주사 雲住寺 GK Jejudo Gwaneumsa GK Jejudo Yakcheonsa 약천사 藥泉寺 GK Jejudo Beophwasa GK Jejudo Seondeoksa KK Pyongyang Chongrungsa* Ryongsan-ri, Ryokpo-guyok 정릉사 KK Pyongyang Kwangbopsa* Taesong-dong, Taesong-guyok 광법사 KK Pyongyang Ryonghwasa Kaeson-dong, Moranbong-guyok 룡화사 KK Pyongyang Tong-kumgangamsa Osan-ri, Sunan- guyok 동금강암사 ) KK Pyongyang Yongmyongsa× NK Moranbong Park, Moranbong-guyok 영명사 * KK Pyongyang Pobun Hermitage Ryongbong-ri, Mangyongdae-guyok 법운암 KK Güney Pyongan Anguksa Ponghak-dong, Pyongsong 안국사 503 KK Güney Pyongan Chongjinsa Hyangpung-ri, Songchon-gun 정진사 KK Güney Pyongan Pophungsa Sinsong-ri, Pyongwon-gun 법흥사 KK Kuzey Pyongan Chonjusa Yongbyon 천주사 1684 KK Kuzey Pyongan Kaewonsa Tangsang-ri, Kwaksan-gun 개원사 KK Kuzey Pyongan Kumgwangsa Kumgwang-ri, Uiju-gun 금광사 KK Kuzey Pyongan Mannyonsa Songan-dong, Kusong 만년사 KK Kuzey Pyongan Pohyonsa Hyangam-ri, Hyangsan-gun 보현사 1025 circa KK Kuzey Pyongan Powolsa Uhyon-ri, Kujang-gun 보월사 KK Kuzey Pyongan Pakchon Simwonsa Sangyang- ri, Pakchon-gun 심원사 KK Kuzey Pyongan Ryongmunsa Ryongdung Worker's District, Kujang-gun 룡문사 KK Kuzey Pyongan Sounsa Yongbyon 서운사 KK Kuzey Pyongan Yanghwasa Sangdan-ri, Taechon-gun 양화사 KK Kuzey Pyongan Habiro Hermitage Hyangam-ri, Hyangsan-gun 하비로암 KK Kuzey Pyongan Hwajang Hermitage Hyangam-ri, Hyangsan-gun 화장암 KK Kuzey Pyongan Kyejo Hermitage Hyangam-ri, Hyangsan-gun 계조암 KK Kuzey Pyongan Mansu Hermitage Hyangam-ri, Hyangsan-gun 만수암 KK Kuzey Pyongan Nungin Hermitage Hyangam-ri, Hyangsan-gun 능인암 KK Kuzey Pyongan Puryong Hermitage Hyangam-ri, Hyangsan-gun 불영대 KK Kuzey Pyongan Sangwon Hermitage Hyangam-ri, Hyangsan-gun 상원암 KK Güney Hwanghae Chahyesa Sowon-ri, Sinchon-gun 자혜사 KK Güney Hwanghae Hakrimsa× Hakrim-ri, Changyon-gun 학림사 KK Güney Hwanghae Kangsosa Kangho-ri, Paechon-gun 강서사 KK Güney Hwanghae Paeyopsa× Paeyop-ri, Anak-gun 패엽사 KK Güney Hwanghae Singwangsa× Singwang-ri, Haeju 신광사 KK Güney Hwanghae Woljongsa Woljong-ri, Anak-gun 월정사 KK Güney Hwanghae Hanging Hermitage (Changsusan) Sorim-ri, Chaeryong-gun 현암 KK Güney Hwanghae Songwol Hermitage Hakrim-ri, Changyon-gun 송월암 KK Kuzey Hwanghae Anhwasa Koryo-dong, Kaesong 안화사 930 KK Kuzey Hwanghae Hungwangsa× Sambong-ri, Kaepung-gun 흥왕사 KK Kuzey Hwanghae Kwanumsa Pakyon-ri, Kaesong 관음사 970 and 1393 KK Kuzey Hwanghae Kwijinsa Songwol-ri, Sohung-gun 귀진사 KK Kuzey Hwanghae Pulilsa× Sonjok-ri, Changpung-gun 관음사 KK Kuzey Hwanghae Ryongtongsa* Ryonghung-dong, Kaesong 령통사 1027 KK Kuzey Hwanghae Yontan Simwonsa Yontan 심원사 * KK Kuzey Hwanghae Songbulsa Jongbang-ri, Sariwon 성불사 898 KK Kuzey Hwanghae Taehungsa Pakyon-ri, Kaesong 대흥사 KK Kangwon Changansa× Naegang-ri, Kumgang-gun 장안사 KK Kangwon Chongyangsa Naegang-ri, Kumgang-gun 정양사 KK Kangwon Anbyon Pohyonsa Ryongsin- ri, Anbyon-gun 보현사 KK Kangwon Myongjoksa Yongsam-ri, Wonsan 명적사 KK Kangwon Pyohunsa Naegang-ri, Kumgang-gun 표훈사 670 KK Kangwon Ryongchusa Mihyon-ri, Anbyon-gun 령추사 KK Kangwon Singyesa* Onjong-ri, Kosong-gun 신계사 519 KK Kangwon Sogwangsa× Solbong-ri, Kosan-gun 석왕사 1386 KK Kangwon Yujomsa× Naegang-ri, Kumgang-gun 유점사 550 circa and 1168 KK Kangwon Mahayon Hermitage× Naegang-ri, Kumgang-gun 마하연 KK Kangwon Podok Hermitage Naegang-ri, Kumgang-gun 보덕암 KK Kangwon Pomun Hermitage Solbong-ri, Kosan-gun 보덕암 KK Kangwon Pulji Hermitage Naegang-ri, Kumgang-gun 불지암 KK Güney Hamgyong Anbulsa Tonghung-ri, Kumya-gun 안불사 KK Güney Hamgyong Chonggwangsa× Wonsa-ri, Riwon-gun 정광사 KK Güney Hamgyong Kwangjesa Chuksang-ri, Pukchong-gun 광제사 KK Güney Hamgyong Kwijusa× Kumsil- dong, Hamhung 귀주사 KK Güney Hamgyong Ryangchonsa Nakchon-ri, Kowon-gun 량천사 KK Güney Hamgyong Ryonghungsa Ponghung-ri, Yonggwang-gun 룡흥사 1048 KK Güney Hamgyong Tongdoksa Tuyon-ri, Tanchon-gun 동덕사 KK Güney Hamgyong Hungbok Hermitage Sudong-ri, Hamhung 흥복암 KK Güney Hamgyong Pulji Hermitage Ponghung- ri, Yonggwang-gun 불지암 KK Kuzey Hamgyong Kaesimsa Pochon-ri, Myongchon-gun 개심사 826 and 1377 KK Kuzey Hamgyong Hwasong Ssanggyesa Puam-ri, Hwasong-gun 쌍계사 KK Chagang Wŏnmyŏngsa Ryujung-ri, Huich'ŏn 원명사 KK Chagang Mansu Hermitage Changp'yong-ri, Huich'ŏn 만수암 KK Ryanggang Chunghŭngsa Kwanp'yŏng-ri, Samsu-gun 중흥사 ==Kaynakça== Kategori:Güney Kore'deki Budist tapınakları Kategori:Kore'de kültür