Dilbilimde, ön insan dili ya da proto insan dili, dünya'daki tüm dillerin atası olan hipotetik ana dildir. Dilin kökeninin tek olduğu, tüm doğal dillerin (tahminen Orta Paleolitik çağda) tek bir kaynaktan türediği (monogenetik) varsayımına dayanır. Bu kavram halen tartışmalıdır ve tarihsel dilbilim tarafından doğrulanmamıştır. Günümüzde var olan dillerin atası olarak öne sürülen bu dilin, hipotetik Neandertal dilinin de öncesi olduğu iddia edilmez. == Terminoloji == Bu kavrama karşılık genel olarak kabul görmüş bir terim yoktur. Bu konuyu inceleyen çalışmaların çoğu bahsettikleri dile bir isim önermez. Bazen Proto-World (Türkçe: Ön dünya) ve Proto-human (Türkçe: Ön insan) terimleri kullanılır.Harold Fleming tarafından (2003) ve John Bengtson tarafından (2007) kullanılmıştır. Merritt Ruhlen Proto-Sapiens terimini kullanmıştır. == Tarihçe == Monogenetik bir dil kökeni konusunda ilk ciddi ve bilimsel çalışma Alfredo Trombetti tarafından 1905'te yayınlanan L'unità d'origine del linguaggio kitabıdır. Trombetti, olası bir ortak atanın yüz bin ila iki yüz bin yıl önceleri konuşulduğunu tahminlemiştir. Monogenezi, insan türünün ve dillerinin çok kökenli olduğu fikrinin (poligenezi) popüler olduğu 19. yüzyılın sonlarında ve 20. yüzyılın başlarında birçok dilbilimci tarafından reddedilmiştir. Tek kökenliliğin en bilinen savunucularından biri 20. yüzyılın ortalarında çalışmış Amerikalı dilbilimci Morris Swadesh'tir. Diller arasındaki derin ilişkileri incelemek adına iki yöntem öne sürmüştür: sözcüksel istatistik (İngilizce: lexicostatistics) ve glottokronoloji. Bunları takip eden bilinir tek kökenlilik savunucularından bazıları Merritt Ruhlen, John Bengtson ve Harold Fleming'dir. == Sözlük == Sözlük: sıra Ön insan dili Türkçe 1 **aja anne, ana 2 **bu(n)ka diz; eğmek 3 **bur kül, toz 4 **čun(g)a burun; kokmak 5 **kama tutmak 6 **kano kol 7 **kati kemik 8 **kolo delik 9 **kuan it, köpek 10 **ku(n) kim 11 **kuna kadın 12 **mako çocuk 13 **maliqa meme, emmek 14 **mana oturmak 15 **mano er, adam 16 **mena düşünmek 17 **mi(n) ne 18 **pal iki 19 **par uçmak 20 **poko kol 21 **puti ferç 22 **teku bacak, ayak 23 **tik parmak; bir 24 **tika toprak 25 **tsaku bacak, ayak 26 **tsuma saç 27 **ʔaqwa su == Ayrıca bakınız == * Evrensel dilbilgisi * Dilsel evrensel (Linguistic universal) * Büyük dil ailesi (Macrofamily) == Kaynakça == Kategori:Proto diller Kategori:Orta Taş Çağı Kategori:Dilbilim hipotezleri Kategori:Tarihsel dilbilim