Çarpıştırıcı, yönlendirilmiş parçacık ışınlarını içeren bir tür parçacık hızlandırıcıdır. Çarpıştırıcılar, halka hızlandırıcı veya doğrusal hızlandırıcı olabilir ve tek bir parçacık ışınını durağan bir hedefe veya başka bir ışına çarpıştırabilirler. Çarpıştırıcılar parçacık fiziği araştırmalarında, parçacıkları çok yüksek kinetik enerji seviyesine hızlandırarak ve bu hızlanmış parçacıkların diğer parçacıklar ile çarpışmasına izin vererek kullanılır. Bu çarpışmaların yan ürünlerinin analizi, bilim insanlarına, atom altı dünyanın yapısı ve onu yöneten doğa yasaları hakkında veri ve kanıtlar verir. Bu veriler sadece yüksek enerjilerde ve küçük zaman aralıklarında belirgin hale geldiğinden ötürü çarpıştırıcı kullanmadan araştırma yapmak zor veya imkânsız olabilir. == Tarihçe == Çarpıştırıcı inşası için ilk ciddi teklif, Orta Batı Üniversiteleri Araştırma Derneği'ndeki (MURA) bir gruptan gelmiştir. Bu grup iki teğet radyal sektör FFAG hızlandırıcı halkası oluşturmayı önerdi. İlk çalışmaları yürüten gruptan olan Tihiro Ohkawa, tek bir mıknatıs halkası içinde iki tane birbirinden farklı parçacık ışınını hızlandırabilecek radyal sektör FFAG hızlandırıcı tasarımı geliştirmeye devam etmiştir.Bilim: Fizik ve Fantezi, Zaman , Pazartesi, 11 Şubat 1957. MURA grubu tarafından yapılan üçüncü FFAG prototipi 50 MeV elektron makinesi 1961 yılında, bu konseptin uygulanabilirliğini göstermek için, inşa edilmiştir. Gerard K. O'Neill, parçacıkların bir çift teğet depolama halkasına enjekte edilmesi için tek bir hızlandırıcı kullanılmasını önerdi. Orijinal MURA önerisinde olduğu gibi, teğet kısımda çarpışmalar meydana gelmesi planlandı. == Çalışan çarpıştırıcılar == Kaynaklar: Particle Data Group web sitesinden ve hızlandırıcı fizik ve mühendislik el kitabından bilgi alındı.Hızlandırıcı fiziği ve mühendisliği El Kitabı, A. Chao, M. Tigner, 1999, s. 11. Hızlandırıcı Merkez, şehir, ülke İlk işlem Hızlandırılmış parçacıklar Işın başına maksimum enerji, GeV Parlaklık, 10 30 cm −2 s −1 Çevre (uzunluk), km VEPP-2000 INP, Novosibirsk, Rusya 2006 е + e - 1.0 100 0.024 VEPP-4М INP, Novosibirsk, Rusya 1994 е + e - 6 20 0.366 BEPC II IHEP, Pekin, Çin 2008 е + e - 3.7 700 0.240 DAFNE Frascati, İtalya 1999 е + e - 0.7 436 0.098 KEKB / SuperKEKB KEK, Tsukuba, Japonya 1999 е + e - 8,5 (e-), 4 (e +) 21100 3,016 RHIC BNL, Amerika Birleşik Devletleri 2000 pp, Au-Au, Cu-Cu, d -Au 100 / n 10, 0.005, 0.02, 0.07 3,834 LHC CERN 2008 pp, Pb -Pb, p-Pb, Xe-Xe 6500 (planlanan 7000), 2560 / n (planlanan 2760 / n) 20000 0.003, 0.9, ~ 0.0002 26,659 == Ayrıca bakınız == * Büyük Elektron - Pozitron Çarpıştırıcısı * Büyük Hadron Çarpıştırıcısı * Göreceli Ağır İyon Çarpıştırıcısı == Kaynakça == == Dış bağlantılar == * LHC - İnternetteki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı * Göreli Ağır İyon Çarpıştırıcısı (RHIC) Kategori:Hızlandırıcı fiziği Kategori:Parçacık hızlandırıcılar