Afrika Birliği/Birleşmiş Milletler Darfur Hibrit Operasyonu (İng:African Union/United Nations Hybrid operation in Darfur) (UNAMID) Birleşmiş Milletler ve Afrika Birliği'nin Sudan'ın Darfur eyaletinde sürdürdüğü ortak barışı destekleme harekâtıdır. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin 1769 sayılı kararıyla Darfur savaşı sonrasında gerçekleştirilen barış görüşmeleri ve sonrasında bölgede stabilizasyonu sağlamak ve barış anlaşmasının yürürlükte kalmasını temin etmek maksadıyla 31 Temmuz 2007 tarihinde kurulmuştur. Kuruluşunda belirtilen 12 aylık süre sonunda Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin 1881 sayılı kararı ile görev süresi 31 Temmuz 2010 tarihine dek uzatılmıştır. 2008 yılı için aylık bütçesi 106 milyon Amerikan Doları olarak belirlenmiştir. 2007 yılının ekim ayından itibaren 26,000 personel bölgeye atanmış, 9,000 kişilik Afrika Birliği Sudan Kuvveti (AMIS) 31 Aralık 2007 itibarıyla görevini tamamen UNAMID kuvvetlerine devretmiştir. UNAMID Darfur'daki görevini 19,555 askeri personel ve 3.772 polis ve her biri 140'ın üzerinde personeli olan 19 silahlı polis birliğiyle icra etmektedir. Barışı Koruma Görevlileri (İng:Peacekeepers) sivilleri koruma ve insancıl görevleri açısından güç kullanmaya yetkilendirilmiştir. UNAMID Birleşmiş Milletler ve Afrika Birliğinin ortak görev yaptığı ilk ve en geniş barış korunma misyonudur. Aralık 2008'de 12.194 askeri personel, 175 askeri gözlemci ve 2.767 polis olmak üzere 15.136 üniformalı; 768 uluslararası, 1.405 Sudanlı ve 266 Birleşmiş Milletler gönüllüsü olmak üzere 2.439 sivil görevli istihdam etmiştir. ==Yetkilendirme== Misyon için ilk yetkilendirme Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin 31 Temmuz 2007 tarih ve 1769 sayılı kararı ile yapılmıştır. Bu kararda kuvvet olarak "... azami 19.555 askeri personel, bunların içerisinde azami 360 askeri gözlemci ve irtibat subayı ve sivil personel olmak üzere 3.772 polis ve her biri azami 140 personelden oluşmak üzere 19 silahlı polis birliği" öngörülmüştür. Misyonun görevlendirmesi Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin 1828 tarihli kararıyla 31 Temmuz 2008'de, 1881 numaralı kararıyla 30 Temmuz 2009'a, 1935 numaralı kararıyla 30 Temmuz 2010'a, 2003 sayılı kararıyla 29 Temmuz 2011'e ve 2063 sayılı kararıyla 31 Temmuz 2012'ye dek uzatılmıştır. Devamında Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi 30 Temmuz 2013 tarihinde aldığı 2113 sayılı kararla UNAMID'in görevi 13 ay daha uzatmış (31 Ağustos 2014 tarihine kadar); bununla beraber kuvveti 16.200 askeri personel, 2.310 polis ve her biri azami 140 personelden oluşan 17 silahlı polis birliği olacak şekilde kısıtlamıştır. Devamında misyon Güvenlik Konseyinin 2173 sayılı kararıyla 1 yıl daha (30 Haziran 2015'e kadar) uzatılmıştır. 29 Haziran 2015 tarihinde Güvenlik Konseyinin 2228 sayılı kararıyla görev bir yıl daha uzatılmış ama misyonda ikinci defa kuvvet azaltması uygulanarak askeri personel sayısı 15.845, polis sayısı 1.583 ve her biri en fazla 140 personelden oluşan 13 silahlı polis birliği ile sınırlandırılmıştır. 2016 yılında ise görev Güvenlik Konseyinin 29 Haziran 2016 tarih ve 2296 sayılı kararıyla aynı kuvvetle olmak üzere 1 yıl daha uzatılmıştır. Devamında 29 Haziran 2017'de 2363 sayılı kararla görevi bir yıl daha uzatılan UNAMID'in görev süresi 29 Haziran 2018'de 2425 sayılı kararla iki hafta daha uzatılmış; ve devamında yapılan açıklamayla UNAMID'in yetkilendirmesinin 1 yıl daha uzatıldığı ve 2020 yılında görevini tamamlayacağı bildirilmiştir. ===Kuvvet azaltılması=== Washington'daki yeni Trump Yönetimi, BM barış gücü bütçelerinin 2017'nin ilk yarısında azaltılmasını gündeme getirdi. Bu nedenle, BM Güvenlik Konseyi tarafından 29 Haziran 2017'de alınan kararla misyonda 12 ay daha uzatılmaya gidildi, lakin barış kuvveti önemli ölçüde azaltıldı. Bu kapsamda iki aşamalı bir azaltma planı oluşturuldu. Kuvvet bu plana göre 2017 yılı sonunda 11,395 asker ve 2,888 polis olmak üzere 14283 personele düşürüldü ve 2018 yılı ortasına kadar bu sayının 8,735 asker (8 tabur) ve 2,500 polise düşürülmesi öngörüldü. Sivil çalışanlarda ise 147 pozisyonda küçülmeye gidilerek istihdam 426 personele çekildi.'UNAMID completes closure of 11 sites in Darfur', Sudan Tribune (Paris), 22 October 2017. ==Liderlik ve komuta== Birleşmiş Milletler misyonları, genellikle BM Genel Sekreteri Özel Temsilcisi (JSR) olarak adlandırılan sivil bir Misyon Şefi altında organize olmaktadır. UNAMID, hibrit bir misyon olmasından ötürü hem BM Genel Sekreteri hem de AU Komisyonu Başkanı tarafından ortak olarak atanan bir misyon şefine sahiptir. Misyon şefliği görevi 4 Ocak 2017'den bu yana Güney Afrika Cumhuriyetinden Jeremiah Nyamane Kingsley Mamabolo tarafından yürütülmektedir. Hiyerarşik yapıda özel temsilci misyon şefinin altında bir misyon şef yardımcısı ve askeri personele komuta eden Kuvvet Komutanı (İng:Force Commander-FC) ve polis personelin amiri olarak Polis Komiseri (İng:Police Commissioner-PC) bulunmaktadır. Günümüzde misyon şefi yardımcısı Gana'dan Anita Gbeho, kuvvet komutanı Kenya'dan Korgeneral Leonard Muriuki Ngondi ve polis komiseri Zimbabve'dan Priscilla Makotose'dir. ===Kuvvet komutanları listesi=== No. Ad Ülke Göreve başlama Görevden ayrılma Notlar 1 Tümgeneral Martin Luther AgwaiUnited Nations, 2007, 'The United Nations and Darfur: Fact Sheet', Peace and Security Section, United Nations Department of Public Information, erişim 14 Haziran 20187, http://www.un.org/News/dh/infocus/sudan/fact_sheet.pdf 1 Ocak 2008 31 Ağustos 2009 2 Korgeneral Patrick Nyamvumba'Lieutenant General Patrick Nyamvumba of Rwanda to Serve as Force Commander for African Union-United Nations Mission in Darfur, from 1 September', United Nations media release, 24 Temmuz 2009, erişim 14 Haziran 2018, http://www.un.org/press/en/2009/sga1194.doc.htm 1 Eylül 2009 31 Mart 2013 3 Korgeneral Paul Ignace Mella'Lieutenant General Paul Ignace Mella of United Republic of Tanzania Appointed Force Commander of African Union-United Nations Hybrid Operation in Darfur', United Nations media release, 4 Haziran 2013, erişim 14 Haziran 2018, http://www.un.org/press/en/2013/sga1410.doc.htm 4 Haziran 2013 31 Aralık 2015 4 Korgeneral Frank Mushyo Kamanzi'Lieutenant General Frank Mushyo Kamanzi of Rwanda Appointed Force Commander of African Union-United Nations Hybrid Operation in Darfur', United Nations media release, 14 Aralık 2015, erişim 14 Haziran 2018, http://www.un.org/press/en/2015/sga1618.doc.htm 1 Ocak 2016 6 Nisan 2017 6 Nisan 2017 tarihinde BM Güney Sudan Misyonu (UNMISS) kuvvet komutanı olarak atanmıştır.'Secretary-General Appoints Lieutenant General Frank Mushyo Kamanzi of Rwanda Force Commander of United Nations Mission in South Sudan', UN press release SG/A/1716*-BIO/4947*-PKO/632*, 6 April 2017, accessed 14 April 2017, https://www.un.org/press/en/2017/sga1716.doc.htm 5 Tümgeneral Fida Hussain Malik 6 Nisan 2017 Ağustos 2017 Vekaleten 6 Korgeneral Leonard Muriuki NgondiUNAMID News (2017) 'Lieutenant General Leonard Muriuki Ngondi of Kenya appointed Force Commander of African Union-United Nations Hybrid Operation in Darfur', UNAMID News website, 8 Ağustos 2017, erişim 14 Haziran 2018, https://unamid.unmissions.org/lieutenant-general-leonard- muriuki-ngondi-kenya-appointed-force-commander-african-union-united Ağustos 2017 Görevde ===Kuvvet Komutanı Yardımcıları=== No. Ad Ülke Göreve başlama Görevden ayrılma 1 Korgeneral Emmanuel Karenzi Karake 1 Ocak 2008'Rwandese Troops in Darfur Celebrate Rwanda Liberation Day', The New Times (Kigali), 8 Temmuz 2008. April 2009'General Karake leaving Darfur mission', Rwanda News Agency, 27 April 2009, accessed 13 August 2010 2 Korgeneral Duma Dumisani Mdutyana 31 Mayıs 2009'UNAMID's New Deputy Force Commander Joins Mission', UNAMID News, 29 Mayıs 2009, accessed 24 Ocak 2017, < http://unamid.unmissions.org/unamids-new-deputy-force-commander-joins-mission > Eylül 2011 3 Korgeneral Wynjones Kisamba Wa Simbeye, F. & Saiboko, A., 'UN—Troops in Darfur Allowed to Return Fire', Tanzania Daily News (Dar es Salaam), 17 July 2013. Eylül 2011 Eylül 2013'Biographical Note of Major General Wynjones Mathew Kisamba (Tanzania)', UNAMID website, accessed 24 January 2017, 4 Korgeneral Balla Keita‘Secretary-General Appoints Lieutenant General Balla Keïta of Senegal Force Commander of Mission in Central African Republic’, United Nations media release, 11 February 2016, accessed 25 January 2017, http://www.un.org/press/en/2016/sga1636.doc.htm Eylül 2013 Ekim 2015 5 Korgeneral Mohammad Maksudur Rahman Ekim 2015'Bangladesh Army Maj Gen to be deputy force commander of UN peacekeepers in Darfur', bdnews24.com, 17 October 2015, accessed 2 April 2017, Mayıs 2017 6 Korgeneral Fida Hussain Malik Mayıs 2017 Günümüz ==Ölümler== Ölümlerin milletlere göre dağılımı Nijerya: 37 Ruanda: 30 Etiyopya: 26 Sudan: 25 Senegal: 16 Tanzanya: 14 Burkina Faso: 13 Sierra Leone: 13 Mısır: 8 Güney Afrika: 8 Gambiya: 7 Bangladeş: 6 Ürdün: 4 Nepal: 4 Uganda: 4 Zambiya: 4 Gana: 3 Kenya: 3 Barbados: 1 Fiji: 1 Liberya: 1 Malavi: 1 Malezya: 1 Fas: 1 Pakistan: 1 Rusya: 1 Tayland: 1 Togo: 1 Yemen: 1 TOPLAM: 236UN Peacekeeping, Fatalities by Nationality and Mission – up to 31 October 2016, erişim 28 Temmuz 2018, http://www.un.org/en/peacekeeping/fatalities/documents/stats_2.pdf Kurulduğundan 30 Haziran 2018 tarihine kadar UNAMID bünyesinde 236 kişi görev esnasında ölmüştür. ===Bazı kazalar ve saldırılar=== *29 Mayıs 2008 tarihinde El Faşir'de Ugandalı 1 kolluk görevlisi arabasında vurularak öldürülmüş olarak bulunmuştur. *8 Haziran 2008 tarihinde silahlı bir grubun saldırısı sonucunda 7 memur ölmüş, 22 memur yaralanmıştır. Saldırı Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından raporlaştırılmış ve kınanmıştır. *16 Haziran 2008 ve 7 Ekim 2008 tarihlerinde toplam 2 Nijeryalı kolluk görevlisi saldırıya uğrayarak öldürülmüştür. *29 Ekim 2008 tarihinde 2 Güney Afrikalı kolluk görevlisi öldürülmüştür. *Kasım 2008 ve Şubat 2009 arasındaki saldırılarda 2 kolluk görevlisi öldürülmüştür. *17 Mart 2009'da çıkan yangında 1 Nijeryalı kolluk görevlisi ölmüştür. *8 Mayıs 2009 tarihinde 1 UNAMID görevlisi Nyala'da evinin önünde vurularak öldürülmüştür. *Temmuz ve Ağustos 2009 arasında gerçekleşen saldırılarda bir kolluk görevlisi öldürülmüştür. *29 Eylül 2009'da Batı Darfur'da pusu kurmak suretiyle gerçekleşen saldırıda bir Nijeryalı memur öldürülmüştür. *4 Aralık 2009 tarihinde, 3 Rwandalı kolluk görevlisi; su tankerine refakat ederken pusuya düşmeleri sonucunda öldürülmüş, diğer 3 memur yaralanmıştır.BBC News: Two Rwandan peacekeepers killed in Darfur *6 Aralık 2009 tarihinde halka su dağıtan Rwandalı askerlerin üzerine ateş açılması sonucunda 2 asker öldürülmüş, 1 asker yaralanmıştır. *7 Mayıs 2010 tarihinde Güney Darfur'un El-Fursan şehri yakınlarında gerçekleşen pusuda 2 Mısırlı asker öldürülmüş, 3 asker yaralanmıştır. *21 Ocak 2013'te devriye esnasında saldırıya uğramaları sonucu 1 memur ölmüş, 3 memur ağır yaralanmıştır. *19 Nisan 2013'te Doğu Darfur'da Birleşmiş Milletler kampına gerçekleşen saldırıda 1 asker öldürülmüş, 2 asker yaralanmıştır. *13 Haziran 2013 tarihinde 7 Tanzanyalı asker öldürülmüştür. ==Kaynakça== Kategori:Afrika Birliği Darfur Kategori:Darfur Savaşı Kategori:2007'de Afrika'da kurulan oluşumlar