Hava aracı bakım kontrolleri, tüm ticari ve sivil hava araçlarında belirli bir sürede veya kullanımdan sonra yapılması gereken periyodik muayenelerdir. == Ticari havacılık == Ticari uçak operatörleri, Federal Havacılık İdaresi (FAA), Kanada Taşımacılık Departmanı (TCCA) veya Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı (EASA) tarafından onaylanmış sürekli denetim programı takip ederler. === ABC kontrol sistemi === Havayolları ve uçuşa elverişlilik otoriteleri, ayrıntılı incelemeleri genellikle aşağıdakilerden biri olan "kontroller" olarak adlandırır: A kontrolü, B kontrolü, C kontrolü veya D kontrolü. A ve B kontrolleri daha yüzeysel kontrollerken, C ve D daha detaylı kontroller olarak kabul edilir. Uçak operatörleri bazı kontrolleri kendi tesislerinde gerçekleştirebilirler ancak özellikle daha detaylı kontroller, bakım, onarım ve revizyon (MRO) şirket sahalarında gerçekleştirilir. ==== A kontrolü ==== A kontrolü, uçak tipine bağlı olarak yaklaşık olarak her 400-600 uçuş saatinde veya her 200-300 uçuşta gerçekleştirilir. Yaklaşık 50-70 adam-saate ihtiyaç duyar ve genellikle bir havalimanı hangarında yapılır. A kontrolü minimum 10 adam-saat sürer. Bu kontrolün şekli; uçak tipine, iniş sayısına veya son kontrolden bu yana uçulan saat sayısına göre değişir. Önceden belirlenmiş belirli koşullar karşılanırsa, kontrol havayolu şirketi tarafından geciktirilebilir. ==== B kontrolü ==== B kontrolü yaklaşık 6-8 ayda bir yapılır. Uçağa bağlı olarak yaklaşık 160-180 adam-saat sürer ve genellikle bir havalimanı hangarında 1-3 gün içinde tamamlanır. ==== C kontrolü ==== C kontrolü, yaklaşık her 20-24 ayda bir veya belirli gerçek uçuş saati (FH) tamamlandığında gerçekleştirilir. Bu bakım kontrolü, B kontrolünden çok daha kapsamlıdır ve hava taşıtı bileşenlerinin büyük çoğunluğunun incelenmesini gerektirir. Bu kontrol, uçağı 1-2 hafta hizmet dışı bırakır. Hava aracı bakım tamamlanana kadar bakım alanından ayrılmamalıdır. Ayrıca, A ve B kontrollerinden daha fazla alan gerektirir, bu nedenle genellikle bir bakım üssündeki bir hangarda gerçekleştirilir. Bir C kontrolünü tamamlamak 6.000 adam-saat kadar sürebilmektedir. ==== 3C kontrolü ==== Bazı otoriteler, 3C kontrolü veya Ara Yerleştirme (IL) olarak bilinen ve tipik olarak korozyon kontrolleri dahil olmak üzere hafif yapısal bakımı veya uçağın belirli yüksek yüklü parçalarını içeren bir kontrol türü kullanır. 3C kontrolü, yeni koltuklar, eğlence sistemleri, halılar gibi kabin yükseltmeleri için bir fırsat olarak da kullanılabilir. Bu, aynı anda iki farklı görev yerine getirerek hava aracının hizmet dışı kaldığı süre kısaltılır. ==== D kontrolü ==== Bazen "ağır bakım ziyareti" (HMV) olarak da bilinen D kontrolü, bir uçak için açık ara en kapsamlı ve zorlu kontroldür. Bu kontrol yaklaşık 6-10 yılda bir yapılır. Muayene için neredeyse tüm hava aracının parçalara ayrılması gerektiren kontroldür. Gövde metal kaplamasının tam olarak incelenmesi için boyanın bile tamamen çıkarılması gerekebilir. Böyle bir kontrolün, teknisyenlerin sayısına bağlı olarak tamamlanması genellikle 50.000 adam-saat ve 2 ay kadar sürebilir. Ayrıca bu kontrol için diğer tüm bakım kontrollerinden daha fazla alan gerekir ve bu nedenle uygun bir bakım merkezinde gerçekleştirilmelidir. D kontrolünün niteliği ve maliyeti nedeniyle, çoğu havayolu -özellikle büyük bir filoya sahip olanlar- hava araçlarının D kontrollerini yıllar önceden planlamak zorundadır. Genellikle, belirli bir havayolunun filosundan aşamalı olarak çıkartılan eski hava araçları, hava aracının değerine kıyasla yüksek maliyetler nedeniyle bir sonraki D kontrolüne ulaştıklarında depolanır veya hurdaya çıkarılır. Ortalama olarak, ticari bir uçak emekliye ayrılmadan önce iki veya üç D kontrolünden geçer. == Karşılaştırma == Uçuş saatleri bakım aralıkları Model A Kontrolü C Kontrolü D Kontrolü Airbus A220 850 8500 Airbus A320 ailesi 750 (veya 750 döngü veya 4 ay) 7.500 (veya 5.000 döngü veya 24 ay) 6/12 yıl ATR 42/ATR 72 750 5.000 2/4/8 yıl Bombardier CRJ700 serisi 800 8.000 Bombardier Dash 8 800 8.000 Bombardier Global 7500 850/36 ay 8.500 döngü/12 yıl Embraer E-Jet ailesi 850 8500 Embraer E-Jet E2 ailesi 1.000 10.000 Mitsubishi Regional Jet 750 7.500 Boeing 737 NG 150/600 7.500 (veya 730 gün) Boeing 747-400 / 747-8 600/1.000 7.500/10.000 6 yıl (sistemler) 8/8/6 yıl (çoğu yapı ve bölgesel) == Kaynakça == == Dış bağlantılar == * Aerosphere'de D-kontrolünün açıklaması * Hava Taşımacılığı Derneği * Federal Havacılık İdaresi * FAA Uçuş Standartları Bilgi Yönetim Sistemi (FSIMS) * SKYbrary'deki Uçuşa Elverişlilik Sistemiyle ilgili Kontrollerin Açıklaması * Kategori:Uçuş güvenliği