İbn-i Lubudi, (d. 1210, Halep ö.1267/68) Müslüman doktor, matematikçi, astronom ve filozoftur. Tam adı, Yahya b. Şemsüddin Muhammed b. Abdan b. Abdülvahid b. el-Lübûdî'dir. ==Hayatı ve çalışmaları== Şam'da ünlü el- Dakhwar'da tıp okudu. Daha sonra Hims'in Mansur İbrahim hükümdarının hizmetine girdi (1239-45) ve sonra Necmeddin Eyyup tarafından İskenderiye'de hükûmet müfettişi olarak atandı. Mısır'dan döndükten sonra Suriye'de yaşadı. İbn el- Lubudi, bir dizi tıbbi eser yazdı: romatizma, Hipokrat'ın aforizmaları, Huneyn İbn İshak'ın soruları üzerine incelemeler. Eserlerinden sadece ikisi günümüze ulaştı: Elli psikolojik ve tıbbi soruya ilişkin tartışmaların toplanması (deneysel değil sadece teorik tartışmalar); İbn Sina’nın Kanunu'nun Külliyatı hakkında yorum. İlk çalışma (Tartışmaların Derlemesi - ) burada ilgi çekicidir. Bu eser, Madrid'deki Escurial'da bulunmaktadır. Bu çalışmada el- Lubudi aşağıdaki gibi konularla ilgilenmektedir: * Soru 19: Beden ve korunması, bilginlerin ve filozofların çoğunluğu tarafından kabul gören dört ruh haline değil, sadece kana bağlıdır. * Soru 25: Galen'in söylediğinin aksine, kadınlar sperm üretmiyor. * Soru 27: Arterlerin hareketinin kendileri için uygun olduğu ve kalbin hareketlerine bağlı olmadığı. * Soru 29: Vücutta oluşan ilk uzvun, Hipokrat'ın söylediğinin aksine, kendi görüşüne göre beyin değil kalptir. * Soru 34: Kafatasını oluşturan kemiklerin tümörlere dönüşebileceği. * Soru 58: Aşırı ateş vak'alarında serbest bırakma önerilmemektedir. İbnü'l-Lubidi’nin matematiksel yazıları şunları içerir: Öklid'den bir özet; Aritmetik Ders Kitabı; Cebir Üzerine Bir İnceleme. Ayrıca 9. yüzyılın başlarında yaşayan Habeş el Hasib'in tablolarından çıkarılan El- Zahir (parlak) ve kendi gözlemlerine dayanarak el-Mukarab (yaklaşık olarak) astronomik tablolarını da derledi. 1325 yılında İbn Serrac, Halep'te sergiledi. İki çeşit evrensel usturlap tasarladı; almucantar kuadrantı için çeşitli işaretlemeler geliştirdi ve basit sinüs kuadrantına alternatifler olarak çeşitli ustaca trigonometrik gridler tasarladı. Tedkîkü’l-Mebâhisi’t-Tayyibe fî Tahkîki’l-Mesâili’l-Hilâfiyye adlı eseri yazmıştır. ==Notlar== == Kaynakça == * L. Leclerc (1876), Histoire de la medecine Arabe, vol. 2, p. 161, Paris. (cf. * Sevim Tekeli, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi, 1956, Doktora Tezi Bölümü, Al- Urdi'nin "Risalet-Ün Fi Keyfiyet-il-Erşad" Adlı Makalesi * * Kategori:13. yüzyıl matematikçileri Kategori:Orta Çağ Müslüman astronomları Kategori:Orta Çağ Müslüman matematikçileri