Gelişmiş Taktik Avcı (), 1980'lerde Sovyet Suhoy Su-27 ve Mikoyan MiG-29 avcı uçakları da dahil olmak üzere dünya çapında ortaya çıkan tehditlere karşı gelecek nesil bir hava üstünlüğü avcısını geliştirmek için Amerika Birleşik Devletler Hava Kuvvetleri (USAF) tarafından gerçekleştirilen bir teknoloji gösterisi ve doğrulama programıdır.Sweetman 1991, p. 10-11, 21. 1986 yılında Lockheed ve Northrop, YF-22 ve YF-23 teknoloji gösterisi uçaklarını geliştirmek için seçildi. Bu uçaklar 1991 yılında değerlendirildi ve kazanan Lockheed YF-22, daha sonra F-22 Raptor avcı uçağına temel oldu. == Tarih == === Arka plan === 1981'de ABD Hava Kuvvetlerı (), F-15 Eagle'ın yerini almak üzere yeni bir hava üstünlüğü avcı uçağı için gereksinimler oluşturmaya başladı. Haziran 1981'de ABD Hava Kuvvetleri tarafından Gelişmiş Taktik Avcı Uçağı (ATF) için bilgi talebi () yayınlandı. Tasarım konseptleri savunma sanayi şirketleri tarafından sağlandı. Konseptler arasındaki ortak noktalar hayalet uçak teknolojisi, STOL ve süperseyir gereksinimleriydi.Sweetman 1991, pp. 12–13. ATF'nin gelişmiş alaşımlar, kompozit malzemeler, gelişmiş fly-by- wire uçuş kontrol sistemleri, daha yüksek güç üreten motor sistemleri ve düşük gözlemlenebilir veya hayalet teknoloji gibi yeni teknolojileri içereceği öngörülmüştür.YF-22 fact sheet . National Museum. küçükresim|Bilgi talebi (RFI) için sunulan çeşitli tasarımların diyagramı. Eylül 1983'te, tasarımlarının daha detaylı tanımlanması için yedi gövde üreticisine çalışma sözleşmesi verildi. 1984'ün sonlarında, ATF gereklilikleri maksimum kalkış ağırlığı , harekât yarıçapı, Mach 1.4-1.5 süperseyir ve uzunluğunda pistleri kullanma yeteneği olarak belirlendi.Miller 2005, p. 13. Uçağın motoru için "Ortak Gelişmiş Avcı Motoru" () adı verilen bir teklif talebi (RFP) Mayıs 1983'te yayınlandı. Pratt & Whitney ve General Electric, Eylül 1983'te prototip motorların geliştirilmesi ve üretimi için sözleşmeler aldı.Sweetman 1991, p. 13. === Teklif talepleri === ATF için teklif talebi (RFP) Eylül 1985'te yayınlandı.Sweetman 1991, p. 14. Mayıs 1986'da Hava Kuvvetleri RFP'yi değiştirdi, böylece son seçim prototip uçuşlarını içerecekti.Miller 2005, p. 14. Temmuz 1986'da Boeing, General Dynamics, Lockheed, Northrop ve McDonnell Douglas tarafından teklifler verildi. İki savunma şirketi, Lockheed ve Northrop, Ekim 1986'da YF-22 ve YF-23'ün teknoloji gösterici prototiplerinin üretimi ve uçuş testiyle sonuçlanacak 50 aylık bir gösterim / onaylama aşaması gerçekleştirmek üzere seçildi. Lockheed, General Dynamics ve Boeing arasındaki anlaşmalar uyarınca bu şirketler, tasarımı seçilen şirketin geliştirme sürecini birlikte yürütmede anlaştılar. Northrop ve McDonnell Douglas da benzer bir anlaşmaya vardı.Miller 2005, pp. 19-20. Geliştirme sırasında, her iki yüklenici ekip de performans ve maliyet üzerine çalışmaları yürütmüş ve bunları USAF'a sistem gereksinim incelemelerinde () sunmuştur. Bu, USAF'in ATF gereksinimlerini ayarlamasını ve operasyonel değeri az olan ama önemli ağırlık ve maliyet getiren özelliklerden vazgeçmesini sağladı. F-15 S / MTD araştırma uçağındaki itiş vektörlemesi / itme ters çevirici (revers) nozullar ve ilgili sistemler için eklenmesi gereken ağırlık nedeniyle, Hava Kuvvetleri pist uzunluğu gereksinimini yerine değiştirdi ve 1987 sonlarında ATF üzerindekiitme ters çeviricilerini çıkardı.Sweetman 1991, p. 23.Miller 2005, p. 23. Aviyonikler önemli bir maliyet kalemi olduğundan, yana bakan radarlardan vazgeçildi, özel kızılötesi arama ve izleme (IRST) sistemi gereksinimden hedefe indirildi. Fırlatma koltuğu gereksinimi yeni bir tasarımdan mevcut McDonnell Douglas ACES II'ye düşürüldü. Yüklenici ekiplerinin ağırlıı sınırlama çabalarına rağmen kalkış brüt ağırlık tahmini seviyesinden seviyesine, motor gücü gereksinimi ise sınıfından sınıfına arttı.Aronstein and Hirschberg 1998, pp. 105-108. Gösteri-Onaylama aşaması için her bir prototipin iki örneği üretildi. Prototiplerden biri General Electric YF120 motorlarla, diğeri ise Pratt & Whitney YF119 motorlarıyla donatıldı.YF-23 fact sheet . National Museum. İlk YF-23 ilk uçuşunu 27 Ağustos 1990'da gerçekleştirdi. YF-22 ise ilk olarak 29 Eylül 1990'da uçtu.Goodall 1992, p. 99. Uçuş testleri daha sonra başladı ve Ekim 1990 sonlarında her yarışmacı için ikinci prototipi ekledi. P&W; motorlu ilk YF-23, 18 Eylül 1990'da süperseyirde Mach 1.43'te ulaştı. GE motorlu ikinci YF-23, 29 Kasım 1990'da süperseyirde Mach 1.6'ya ulaştı. GE motorlu YF-22, süperseyirde Mach 1.58'e ulaştı.Goodall 1992, pp. 102–103. Uçuş testleri Aralık 1990'a kadar devam etti. Uçuş testinin ardından üretici ekipleri ATF üretimi için tekliflerini sundu.Miller 2005, pp. 38-39. === Seçim === Uçuş testi sonuçları ve önerilerinin gözden geçirilmesinin ardından Hava Kuvvetleri, 23 Nisan 1991'de Pratt & Whitney motorlu Lockheed YF-22'yi yarışma kazananı ilan etti.Miller 2005, p. 38. YF-23 tasarımı daha gizli ve daha hızlıydı, ancak YF-22 daha çevikti.Goodall 1992, p. 110. Amerika Birleşik Devletleri Donanması ATF'nin 1986'da Donanma Gelişmiş Taktik Avcı (NATF) adlı bir versiyonunu düşünmeye başlamıştı.Pace 1999, pp. 19-22. Havacılık basında YF-22'nin de NATF'a daha uyumlu olduğu yazıldı.The Lockheed Martin F/A-22 Raptor . Vectorsite.net, 1 Şubat 2007. Donanma NATF projesini 1992 yılında iptal etti.Miller 2005, p. 76. Ağustos 1991'de Gelişmiş Taktik Avcı uçağı geliştirme ve inşa etme sözleşmesi Lockheed ekibine verildi. YF-22, üretim için geliştirilerek F-22 Raptor versiyonuna değiştirildi.Miller 2005, pp. 38, 42-46. Northrop YF-23 tasarımı daha sonra şirket tarafından bombardıman uçağı olarak değiştirilmek üzere yeniden incelendi,Miller 2005, p. 38. ancak tekliflerden sonuç çıkmadı.Hebert, Adam J. "The 2018 Bomber and Its Friends" . Air Force magazine, October 2006. == Ayrıca bakınız == * Have Dash * Müşterek Taarruz Uçağı programı ==Kaynakça== ;Özel ;Genel * Goodall, James C. "The Lockheed YF-22 and Northrop YF-23 Advanced Tactical Fighters". America's Stealth Fighters and Bombers, B-2, F-117, YF-22, and YF-23. St. Paul, Minnesota: MBI Publishing Company, 1992. . * Jenkins, Dennis R. and Tony R. Landis. Experimental & Prototype U.S. Air Force Jet Fighters. North Branch, Minnesota, USA: Specialty Press, 2008. . * Miller, Jay. Lockheed Martin F/A-22 Raptor, Stealth Fighter. Hinckley, UK: Midland Publishing, 2005. . * Pace, Steve. F-22 Raptor. New York: McGraw-Hill, 1999. . * Sweetman, Bill. YF-22 and YF-23 Advanced Tactical Fighters. St. Paul, Minnesota: Motorbooks International Publishing, 1991. . == Dış bağlantılar == * Joebaugher.com'da YF-22 ve YF-23 sayfaları Kategori:Hayalet uçaklar