Sincan Eyaleti veya Xinjiang Eyaleti (; İngilizce kaynaklarda Sinkiang Province terimi kullanılmıştır), Çin Cumhuriyeti'nin eski bir eyaletidir. İlk başta 1884 yılında Çing Hanedanı'nın bir eyaleti olarak kurulmuş Xinjiang Eyaleti'nin kapsadığı toprakların çoğu artık 1955 yılında Çin Halk Cumhuriyeti devleti tarafından kurulmuş Sincan (Xinjiang) Uygur Özerk Bölgesi'nde bulunur. Kuomintang'ın Çin İç Savaşı'nı kaybetmesi sonrasında Xinjiang Eyaleti'nin özgün eyalet hükûmeti, "Sinkiang Eyalet Hükümeti Ofisi" (新疆省政府辦事處) ismi altında Taipei'ye taşındı, fakat 1992 yılında bu kuruluş feshedildi. == Coğrafi kapsamı == Çin Cumhuriyeti yönetimi altındaki Xinjiang Eyaleti, Çing Hanedanı'ndaki Xinjiang Eyaleti sınırlarının mirasıdır. Kansu, Çinghay, Dış Moğolistan, idari bölümleriyle ve Sovyetler Birliği, Afganistan, Hindistan ve Pakistan ülkeleriyle sınır paylaştı. Üzerinde eyaletin iddiada bulunduğu sınırlar, günümüz Sincan'ın tümünü ve günümüz Moğolistan, Tacikistan, Afganistan ve Pakistan ülkelerinin bazı kısımlarını kapsar.ROC Administrative and Claims.jpg. Wikipedia. Çin Cumhuriyeti'nin toprak taleplerini gösteren harita. Eyaletin 1.711.931 km'lik alanı vardı. == Tarihçe == 1912 yılında Çing Hanedanı'nın yerine Çin Cumhuriyeti geçti. Xinjiang'ın son Çing valisi olan Yuan Dahua kaçtı. Yuan'ın astlarından biri olan , eyalet üzerindeki kontrolü ele geçirdi ve aynı senenin Mart ayında Çin Cumhuriyeti egemenliği altında tahta çıktı. Entrikacılığı ve karışık etnik topluluklarını akıllı şekilde dengelemesiyle Yang, uzun süre Xinjiang üzerindeki yönetimini sürdürdü, ancak Kuomintang'ın 1928'de düzenlediği Kuzey Seferi sırasında Yang suikast edildi.Governors of Xinjiang: Yang Zengxin (1912–1928), Jin Shuren (1928–33), Sheng Shicai (1933–44); source: Yang Zengxin'in ardından tahte çıktı. 1930'ların başlarında Xinjiang çapında Jin Shuren'e yönelik Uygurlar, diğer Türk halkları ve Huilerin katıldığı ve diğer isyanlar yer aldı. Jin, isyanları bastırmak üzere Beyaz Ordu'dan Ruslar çağırdı. 12 Kasım 1933 tarihinde Kaşgar bölgesinde kısa ömürlü Birinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti'nin kuruluşu tek taraflı olarak ilân edildi. Hui Kuomintang , sırasında Birinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti'nin ordusunu yendi; Cumhuriyet'in ömrü bu şekilde sona erdi. Ocak ile Nisan 1934 arasında Xinjiang, Sovyetler Birliği tarafından . 'nda eyaletin tümü isimli Mançu savaş ağasının kontrolü altına alındı. Sheng, sonraki on yıl boyunca Sovyetler Birliği'nin yakın desteğiyle Xinjiang'ı yönetti. 1944'te ve Çan Kay Şek, Sheng'ın Sovyetler Birliği'ne dahil olma niyeti olduğuna dair Sovyetlerden haber aldı ve Sheng'ı Xinjiang'dan çıkartıp onu Çongçing'in Tarım ve Orman Bakanı olarak atamaya karar verdi. Sheng döneminin sona erdiği yılda kuzey Xinjiang'ın günümüz İli Kazak Özerk İli'nde kısa ömürlü İkinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti Sovyetlerin desteğiyle kuruldu. boyunca Sovyetler Birliği, Xinjiang'ın çoğunun Çin Cumhuriyeti Kuomintang kontrolü altında iken İli bölgesinde İkinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti'ni kurmak üzere Uygur ayrılıkçılara destek sağladı. Halk Kurtuluş Ordusu ve Kuomintang komutanı eyaleti Halk Kurtuluş Ordusu'na teslim etti. Özgün eyalet hükûmeti, "Sinkiang Eyalet Hükümeti Ofisi" (新疆省政府辦事處) unvanıyla Tayvan'ın Taipei şehrine taşındı ve Çin Cumhuriyeti'nin eyalet üzerindeki egemenliğini savunmaya devam etti, fakat bu kuruluş 1992 yılında feshedildi. == Demografi == Etnik grup Tahminî nüfus 1933 Uygurlar 2.900.173 (%77,75) Kazaklar 318.716 (%8,55) Han Çinlileri 202.239 (%5,41) Huiler 92.146 (%2,47) Kırgızlar 65.248 (%1,75) Moğollar 63.018 (%1,69) Tarançiler 41.307 (%1,11) Ruslar 13.408 (%0,36) Sibolar 9.203 (%0,25) Tacikler 8.867 (%0,24) Özbekler 7.966 (%0,21) Tatarlar 4.601 (%0,12) 2.489 (%0,07) Mançular 670 (%0,02) Toplam 3.730.051 == Valilerin listesi == === Eyalet Hükümeti Başkanı (Milliyetçi Hükümet) === No. Portre İsim (Doğum–ölüm) Görev süresi Görev süresi Siyasi parti 1 80px 楊增新 Yáng Zēngxīn (1864–1928) 1912 7 Temmuz 1928 1 80px 楊增新 Yáng Zēngxīn (1864–1928) Suikaste uğradı. Suikaste uğradı. Suikaste uğradı. Suikaste uğradı. 2 80px 金樹仁 Jīn Shùrén (1879–1941) 7 Temmuz 1928 12 Nisan 1933 2 80px 金樹仁 Jīn Shùrén (1879–1941) Darbe sırasında tahttan indirildi. Darbe sırasında tahttan indirildi. Darbe sırasında tahttan indirildi. Darbe sırasında tahttan indirildi. 3 劉文龍 Liú Wénlóng (1870–1950) 14 Nisan 1933 Eylül 1933 3 劉文龍 Liú Wénlóng (1870–1950) tarafından tahttan indirildi ve ev hapsine alındı. tarafından tahttan indirildi ve ev hapsine alındı. tarafından tahttan indirildi ve ev hapsine alındı. tarafından tahttan indirildi ve ev hapsine alındı. \- 朱瑞墀 Zhū Ruìchí (1862–1934) Eylül 1933 5 Mart 1934 \- 朱瑞墀 Zhū Ruìchí (1862–1934) tarafından göreve atanmış kukla başkan; merkezî hükûmet tarafından tanınmadı. Görevde iken öldü. tarafından göreve atanmış kukla başkan; merkezî hükûmet tarafından tanınmadı. Görevde iken öldü. tarafından göreve atanmış kukla başkan; merkezî hükûmet tarafından tanınmadı. Görevde iken öldü. tarafından göreve atanmış kukla başkan; merkezî hükûmet tarafından tanınmadı. Görevde iken öldü. 4 80px 李溶 Lǐ Róng (1870–1940) Ekim 1934 21 Mart 1940 4 80px 李溶 Lǐ Róng (1870–1940) Kukla başkan. Görevde iken öldü. Kukla başkan. Görevde iken öldü. Kukla başkan. Görevde iken öldü. Kukla başkan. Görevde iken öldü. 5 80px 盛世才 Shèng Shìcái (1895–1970) 4 Nisan 1940 29 Ağustos 1944 80px 盛世才 Shèng Shìcái (1895–1970) 4 Nisan 1940 29 Ağustos 1944 Kuomintang 80px 盛世才 Shèng Shìcái (1895–1970) Merkezî hükûmet tarafından yalnıza duban (askerî vali) olarak tanındı; Sheng ayrıca 1933'ten itibaren Xinjiang'ın de facto yöneticisiydi. 1940'ta merkezî hükûmet onu Eyalet Başkanı olarak tanındı. Tahttan indirilmesiyle görevi sona ermiştir. Merkezî hükûmet tarafından yalnıza duban (askerî vali) olarak tanındı; Sheng ayrıca 1933'ten itibaren Xinjiang'ın de facto yöneticisiydi. 1940'ta merkezî hükûmet onu Eyalet Başkanı olarak tanındı. Tahttan indirilmesiyle görevi sona ermiştir. Merkezî hükûmet tarafından yalnıza duban (askerî vali) olarak tanındı; Sheng ayrıca 1933'ten itibaren Xinjiang'ın de facto yöneticisiydi. 1940'ta merkezî hükûmet onu Eyalet Başkanı olarak tanındı. Tahttan indirilmesiyle görevi sona ermiştir. Merkezî hükûmet tarafından yalnıza duban (askerî vali) olarak tanındı; Sheng ayrıca 1933'ten itibaren Xinjiang'ın de facto yöneticisiydi. 1940'ta merkezî hükûmet onu Eyalet Başkanı olarak tanındı. Tahttan indirilmesiyle görevi sona ermiştir. 6 80px 吳忠信 Wú Zhōngxìn (1884–1959) 29 Ağustos 1944 29 Mart 1946 Kuomintang 6 80px 吳忠信 Wú Zhōngxìn (1884–1959) İstifa etti. İstifa etti. İstifa etti. İstifa etti. 7 80px 張治中 Zhāng Zhìzhōng (1895–1969) Mart 1946 Haziran 1947 Kuomintang 7 80px 張治中 Zhāng Zhìzhōng (1895–1969) Tahttan indirildi. Tahttan indirildi. Tahttan indirildi. Tahttan indirildi. 8 80px Mesut Sabri 麥斯武德 (1887–1952) Haziran 1947 Ocak 1949 Kuomintang 8 80px Mesut Sabri 麥斯武德 (1887–1952) 9 frameless|111x111px Burhan Şehidi 包爾漢 (1894–1989) Ocak 1949 26 Eylül 1949 Kuomintang 9 frameless|111x111px Burhan Şehidi 包爾漢 (1894–1989) Halk Kurtuluş Ordusu'na teslim oldu. Halk Kurtuluş Ordusu'na teslim oldu. Halk Kurtuluş Ordusu'na teslim oldu. Halk Kurtuluş Ordusu'na teslim oldu. === Sinkiang Eyalet Hükümeti Ofisi dönemi === ==== Eyalet Hükümeti Başkanı ==== No. Portre İsim (Doğum–ölüm) Görev süresi Görev süresi Siyasi parti 1 80px 堯樂博士 (1888–1971) 11 Nisan 1950 27 Temmuz 1971 Kuomintang 1 80px 堯樂博士 (1888–1971) Görevde iken öldü. Görevde iken öldü. Görevde iken öldü. Görevde iken öldü. ==== Yönetici, Sinkiang Eyalet Hükümeti Ofisi ==== No. Portre Name (Doğum–ölüm) Görev süresi Görev süresi Siyasi parti 1 堯道宏 Yáo Dàohóng 27 Temmuz 1971 ? Kuomintang 1 堯道宏 Yáo Dàohóng Yulbars Han'ın oğlu. Yulbars Han'ın oğlu. Yulbars Han'ın oğlu. Yulbars Han'ın oğlu. 2 Hou Chi-yu 侯紀峪 Hóu Jìyù ? 16 Ocak 1992 Kuomintang 2 Hou Chi-yu 侯紀峪 Hóu Jìyù Makam feshedildi. Makam feshedildi. Makam feshedildi. Makam feshedildi. == Kaynakça == Kategori:Batı Çin Kategori:Çin Cumhuriyeti'nin eyaletleri (1912-1949) Kategori:Sincan Uygur Özerk Bölgesi