Türkiye'deki demiryolu şirketleri, 1856 yılından beri bugünkü Türkiye sınırları içinde yapılan demiryolu hatlarını inşa eden ve işleten şirketlerin listesini içermektedir. == İşletmedeki Demiryolu Şirketleri == Şirket Kuruluş Tarihi Açıklamalar TCDD 1927 Türkiye'deki demiryolu altyapısının kurucusu ve işletmecisidir. TCDD Teknik 2017 Türkiye'de devlete ait demiryolu altyapı ve üstyapı şirketidir. İZBAN 2010 Banliyö Treni, %50-%50 TCDD – İzmir Büyükşehir Belediyesi ortaklığıdır. TCDD Taşımacılık 2016 TCDD'ye bağlı demiryolu taşımacılık işletmecisidir. Gaziray 2022 yılı içerisinde hizmete girmesi planlanmaktadır. Banliyö Treni, %50-%50 TCDD – Gaziantep Büyükşehir Belediyesi ortaklığıdır. Omsan Lojistik 1978 Yük taşımacılığı Reysaş Lojistik 1989 Yük taşımacılığı Körfez Ulaştırma 2017 Yük taşımacılığı Kale Nakliyat 1974 Yük taşımacılığı Ar-Gü Demiryolu Taşıma ve Depoculuk A.Ş 2003 Yük taşımacılığı KLN Lojistik 2013 Yük taşımacılığı == İşletmedeki Kentsel Demiryolu Şirketleri == küçükresim|200x200px|Antalya Tramvayı ; Metro * İstanbul metrosu * Ankara metrosu * İzmir metrosu * Bursa metrosu (BursaRay) * Adana metrosu ; Tramvay * Antalya tramvayı (AntRay) * İzmir tramvayı (Tramİzmir) * İstanbul tramvayı * İstanbul nostaljik tramvayı * Bursa tramvayı (BurTram) * Eskişehir tramvayı (EsTram) * Kayseri tramvayı (Kayseray) * Konya tramvayı * Samsun tramvayı (SAMRAY) * Gaziantep tramvayı * Kocaeli tramvayı (Akçaray) == Feshedilen Demiryolu Şirketleri == Hat Şirket Kısaltma Kuruluş Tarihi Kapanış Tarihi Ardılı Açıklamalar Osmanlı İmparatorluğu Dönemi İzmir-Alsancak – Aydın Demiryolu ve Şubeleri Ottoman Railway Company Osmanlı Demiryolu Şirketi İngiliz Şirketi ORC 1856 1935 Devlet Demiryolları Umum Müdürlüğü Anadolu'daki ilk demiryolu hattını inşa eden ve işleten şirkettir. 1935 yılında Devlet Demiryolları Umum Müdürlüğü tarafından satın alınarak feshedilmiştir. İzmir- Basmane – Kasaba (Turgutlu) ve Uzantıları The Smyrna Cassaba Railway İzmir – Kasaba Demiryolu İngiliz Şirketi – Société Ottomane du Chemin de fer de Smyrne – Cassaba et Prolongements Osmanlı İzmir – Kasaba Demiryolu ve Uzantıları Şirketi Fransız Şirketi SCR SCP 1863 1935 Devlet Demiryolları Umum Müdürlüğü 1935 yılında Devlet Demiryolları Umum Müdürlüğü tarafından satın alınarak feshedilmiştir. Rumeli Demiryolu Compagnie des Chemins de fer Orientaux Osmanlı Doğu Demiryolu Şirketi Alman Şirketi CO 1868 1937 Devlet Demiryolları Umum Müdürlüğü, CFFH, BDZ ve diğerleri Osmanlı İmparatorluğu'nun Avrupa topraklarındaki demiryolu hatlarını inşa eden ve işleten şirkettir. 1937 yılında şirketin işlettiği hattın Türkiye topraklarında kalan kısmı Devlet Demiryolları Umum Müdürlüğü'ne devredilmiştir. Tiflis – Kars – Sarıkamış Demiryolu Transkafkasya Demiryolu Rus Şirketi ZZhD 1872 1927 DDYL ve Sovyet Demiryolları Transkafkasya Demiryolu Şirketi, Rus İmparatorluğu'nun Transkafkasya topraklarındaki (o sıralar Kars ve Sarıkamış da Rus toprağıydı) demiryolu hatlarını inşa eden ve işleten şirkettir. 1920 yılında imzalanan Gümrü Antlaşması ile Erzurum, Kars ve çevresinin tekrar Türkiye'nin kontrolüne girmesinden sonra bu şirket tarafından işletilen demiryolu hatları 1925–1927 yılları arasında Havâlî-yi Şarkiye Demiryolları Şirketi tarafından işletilmiş, 1927 yılında ise Devlet Demiryolları ve Limanları İdaresi (DDYL) tarafından satın alınmıştır. Osmanlı Anadolu Demiryolları Chemins de Fer Ottomans d'Anatolie Osmanlı Anadolu Demiryolları Alman Şirketi CFOA 1880 1927 CFAB CFOA Şirketi, Osmanlı İmparatorluğu Nafia Nezareti tarafından inşa edilen ve işletilen İstanbul-Haydarpaşa – İzmit Demiryolu hattını devralarak, bu hattın Eskişehir, Ankara ve Konya uzantılarını inşa eden ve işleten şirkettir. I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı'nın ardından kurulan Türkiye Cumhuriyeti tarafından 1924 yılında bu şirketin işlettiği tüm hatları ve CIOB Şirketi tarafından işletilen hatların Konya – Pozantı bölümünü işletmek amacıyla Anadolu-Bağdat Demiryolları (CFAB) Şirketi kurulmuştur. CFAB Şirketi 1927 yılında işlettiği tüm demiryolu hatlarını satın almıştır. Mersin – Tarsus – Adana demiryolu Mersin – Tarsus – Adana Railway Mersin – Tarsus – Adana Demiryolu Fransız Şirketi MTA 1886 1906 CIOB 1906 yılında Bağdat Demiryolu hattının inşaatı kapsamında CIOB Şirketi tarafından satın alınmıştır. Mudanya – Bursa Demiryolu Chemin de Fer Moudania Brousse Mudanya – Bursa Demiryolu Fransız Şirketi CFMB 1892 1932 Devlet Demiryolları Umum Müdürlüğü Ulusal demiryolu sistemiyle bağlantısı bulunmayan demiryolu hattı 1932 yılında Devlet Demiryolları Umum Müdürlüğü tarafından satın alınarak işletilmeye devam edilmiş, ancak kârlı olmaması nedeniyle 1948 yılında kapatılmıştır. Bağdat Demiryolu Konya – Bağdat Demiryolu Chemins du Fer Impérial Ottomans de Bagdad Osmanlı İmparatorluk Bağdat Demiryolu Alman Şirketi CIOB 1903 1927 CFAB CIOB Şirketi, I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı süresince Bağdat Demiryolu hattının inşaatını sürdürememiştir. Savaşların ardından kurulan Türkiye Cumhuriyeti tarafından 1924 yılında bu şirketin işlettiği hatların Konya – Pozantı bölümünü ve CFOA Şirketi tarafından işletilen tüm hatları işletmek amacıyla Anadolu – Bağdat Demiryolları (CFAB) Şirketi kurulmuştur. CFAB Şirketi 1927 yılında işlettiği tüm demiryolu hatlarını satın almıştır. Sarıkamış – Erzurum – Yeniköy Dar Hat Demiryolu Rus İmparatorluk Ordusu – 1916 1920 DDYL Rus İmparatorluk Ordusu tarafından, o sıralar Rus toprağı olan, Sarıkamış'tan I. Dünya Savaşı sırasında işgal edilen Erzurum'a askeri amaçlarla inşa edilen ve yine ordu tarafından işletilen dar hat demiryolu hattıdır. 1920 yılında imzalanan Gümrü Antlaşması ile Erzurum, Kars ve çevresinin tekrar Türkiye'nin kontrolüne girmesinden sonra bölgede yer alan ve Transkafkasya Demiryolu Şirketi ve Rus İmparatorluk Ordusu tarafından işletilen demiryolu hatları 1925–1927 yılları arasında Havâlî-yi Şarkiye Demiryolları Şirketi tarafından işletilmiş, 1927 yılında ise DDYL tarafından satın alınmıştır. Kilikya – Kuzey Suriye Demiryolu Chemins de fer de Cilicie-Nord Syrie Kilikya – Kuzey Suriye Demiryolu Fransız Şirketi CNS 1918 1927 BANP I. Dünya Savaşı'nın ardından 1918 yılında eski Bağdat Demiryolu hattının Kilikya ve Kuzey Suriye bölümlerini işletmek için kurulan şirkettir. Şirketin adı 1927 yılında Chemins de Fer Bozanti-Alep- Nissibine & Prolongements / Pozantı – Halep – Nusaybin Demiryolu ve Uzantıları (BANP) olarak değiştirilmişitir. Türkiye Cumhuriyeti Dönemi Anadolu – Bağdat Demiryolları Chemins de fer d'Anatolie Baghdad Türk Şirketi CFAB 1924 1927 DDYL Eski CFOA hatları ile CIOB hattının Konya–Pozantı bölümünü işletmek ve sonrasında satın almak amacıyla kurulan milli devlet demiryolu şirketidir. Şirket, 1927 yılında Havâlî-yi Şarkiye Demiryolları Şirketi ve Demiryolu Yapım ve Yönetim İdaresi ile birleştirilerek DDYL'ye bağlanmıştır. Samsun – Çarşamba demiryolu Samsun Sahil Demiryolları Türk Anonim Şirketi Türk Şirketi – 1924 1931 – İlk Türk sermayeli özel teşebbüs demiryolu şirketidir. Bu şirket tarafından inşa edilen ve 1931 yılına kadar işletilen demiryolu hattı 750 mm dar hat ve ulusal demiryolu sistemiyle bağlantısızdır. Şirket tarafından işletilen demiryolu hattı 1933 yılında Devlet Demiryolları Umum Müdürlüğü tarafından satın alınarak 1980'lere kadar işletilmeye devam edilmiş, sonrasında da kapatılmıştır. Havâlî-yi Şarkiye Demiryolları Doğu Vilayetleri Demiryolları Havâlî-yi Şarkiye Demiryolları Türk Şirketi – 1925 1927 DDYL 1920 yılında imzalanan Gümrü Antlaşması ile Erzurum, Kars ve çevresinin tekrar Türkiye'nin kontrolüne girmesinden sonra bölgede yer alan ve Transkafkasya Demiryolu Şirketi ve Rus İmparatorluk Ordusu tarafından işletilen demiryolu hatları 1925 – 1927 yılları arasında bu şirket tarafından işletilmiştir. 1927 yılında bu şirket tarafından işletilen hatlar DDYL tarafından satın alınmış ve şirket de DDYL ile birleştirilmiştir. – Demiryolu Yapım ve Yönetim İdaresi Devlet Kurumu – 1924 1927 DDYL 1927 yılında Anadolu – Bağdat Demiryolları (CFAB) Şirketi ve Havâlî-yi Şarkiye Demiryolları Şirketi ile birleştirilerek DDYL'ye bağlanmıştır. – Devlet Demiryolları ve Limanları İdaresi Devlet Kurumu DDYL 1927 4 Haziran 1929 Devlet Demiryolları Umum Müdürlüğü 1929 yılında Devlet Demiryolları Umum Müdürlüğü adını almıştır. Pozantı – Halep – Nusaybin Demiryolu ve Uzantıları (BANP) Chemins de Fer Bozanti-Alep-Nissibine & Prolongements Fransız Şirketi BANP 1927 1933 Cenup Demiryolları 1933 yılında şirketin işlettiği demiryolu hattının Türkiye sınırlarındaki kalan kısımları Cenup Demiryolları tarafından satın alınmıştır. – Devlet Demiryolları Umum Müdürlüğü Devlet Kurumu DDYL 4 Haziran 1929 29 Temmuz 1953 TCDD 1953 yılında Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) adını almıştır. Cenup Demiryolları Güney Demiryolları Cenup Demiryolları Türk Şirketi CD 1933 1948 Devlet Demiryolları Umum Müdürlüğü 1948 yılında feshedilerek Devlet Demiryolları Umum Müdürlüğü'ne bağlanmıştır. == Feshedilen Kentsel Demiryolu Şirketleri == Şirket Kuruluş Tarihi Kapanış Tarihi Ardılı Açıklamalar Osmanlı İmparatorluğu Dönemi İstanbul Tramvay İşletmesi 1871 1939 İETT Türkiye Cumhuriyeti Dönemi Üsküdar Kadıköy Halk Tramvayları 1928 1939 İETT İzmir Tramvayı 1890 1960'lar Tram İzmir Adaray 28 Mayıs 2013 12 Aralık 2016 Adapazarı - Gebze Bölgesel Treni (Ada Ekspresi) TCDD – Sakarya Büyükşehir Belediyesi ortaklığıdır. == Dış bağlantılar == * TCDD Resmi Web Sitesi * Trains of Turkey - History == Kaynakça ==