Haber-Bosch işlemi olarak da adlandırılan, Haber işlemi, yapay bir azot bağlanması işlemidir ve günümüzde amonyak üretimi için kullanılan ana endüstriyel yöntemdir. İşlem adını, 20, yüzyılın ilk on yılında geliştiren mucitleri Alman kimyagerler Fritz Haber ve Carl Bosch’tan almıştır. İşlem yüksek sıcaklıklar ve basınçlar altında bir metal katalizör kullanarak hidrojen (H2) ile atmosferik azot (N2)’u reaksiyonla amonyağa (NH3) dönüştürür: : \ce{N2 + 3 H2 -> 2 NH3} \quad \Delta H^\circ = -91.8~\text{kJ/mol} Haber işleminin geliştirilmesinden önce, Birkeland-Eyde işlemi ve Frank-Caro işlemi gibi erken yöntemlerin tümü oldukça verimsiz olduğu için endüstriyel ölçekte amonyak üretmek zordu. Haber işlemi günümüzde esas olarak gübre üretmek için kullanılsa da, I. Dünya Savaşı sırasında Almanya'ya, İtilaf Güçlerinin Şili güherçilesi üzerindeki ticari ablukasını telafi ederek patlayıcı maddelerin üretimi için bir amonyak kaynağı sağladı. ==Tarihçe== ==Ayrıca bakınız== *Aşırı insan nüfusu artışı *Endüstriyel gaz *Guano *Hidrojen üretimi *Endüstriyel gaz *Texas City felaketi *West Fertilizer Company patlaması ==Kaynakça== ==Dış bağlantılar== * Haber–Bosch işlemi , V. Smil'e göre 20. yüzyılın en önemli buluşu, Nature, 29 July 1999, p. 415 (by Jürgen Schmidhuber) * Britannica guide to Nobel Prizes: Fritz Haber * Nobel e-Museum – Biography of Fritz Haber * BASF – Fertilizer out of thin air * Amonyak Kullanımı ve Üretimi * Amonyak Sentezi için Haber İşlemi * Review of "Between Genius and Genocide: The Tragedy of Fritz Haber, Father of Chemical Warfare" by Daniel Charles * Kategori:Alman icatları Kategori:BASF Kategori:Endüstriyel gazlar Kategori:Endüstriyel işlemler Kategori:Kataliz Kategori:Kimyasal dengeler Kategori:Kimyasal işlemler Kategori:1909'da bilim