ఈ కథలు చెప్పే కళాకారులు దాదాపు అందరూ సంచార జీవనులో ఒక గ్రామంలో కథ చెప్పి మరో గ్రామం పోయి నెలల తరబడి గ్రామాలలో కథ చెప్పి కొంత సొమ్ము కూడా బెట్టుకుని స్వగ్రామం చేరుకుంటారు. పైన వివరిం

జముకుల కథ కళారూపాన్ని దేశ ప్రయోజనాలకు ప్రప్రథమంగా మార్చిన వ్వక్తి విజయ వాడ కమ్య్హూనిస్థు కార్యకర్త, ప్రజానాట్య మండలి సభ్యుడు కీ: శే: పీసా లక్ష్మణ రావు. మహారాజుల వ్వస్థలో ప్రబలిన ధారుణ హింసా కాండనూ, సాంఘిక దురాచారాలనూ ఉదహరిస్తూ గురుజాడ వ్రాసిన 'కన్యక ' గేయాన్ని ఇతి వృత్తంగా తీసుకుని, కన్యక జీవిత గాథను కథగా మార్తి దానిని జముకుల కథగ వ్రాసి మంచి మంచి బాణీలను ఏర్చి కూర్చి రసవత్తరంగా కథా గానం చేసేవారు ఆయన పంత దారుగా రాజకీయ వ్యాఖ్యాతగా వ్వవహారిస్తే నరసింహా రావు కథకుడుగా, తొత్తడి సింహాచలం హాస్యాన్ని అందించే వాడు. అది అద్భుతమైన కథగా నాటి సాంఘిక రాజకీయ పరిస్థితులన్నిటికీ అద్దం పట్టింది.




అలాంటి విష్ణువర్థన మహారాజు కన్యకను కోరటం, కన్యక నిరాకరిస్తూ రాజును ఇలా సంబోధిస్తుంది.

మిక్కిలి నేని దళం
జనం మెచ్చిన జముకుల కథలు
సంచార జీవితాలు
రుమాలు తమాషా