10 వ శతాబ్దం చివరలో పశ్చిమ చాళుక్యులు, కళ్యాణి చాళుక్యులు 'తరువాత' చాళుక్యులు అని పిలువబడ్డారు. వారు రాష్ట్రకూటల వద్ధ భూస్వామ్య అధిపతులుగా పనిచేస్తూ చాళుక్యులను పడగొట్టడం ద్వారా అధికారంలోకి వచ్చారు. కళ్యాణి (ఆధునిక బసవకళ్యాణి) కు తరలించడానికి ముందు వారు మన్యాఖేటాను రాజధానిగా చేసుకుని పాలించారు. ఈ సామ్రాజ్య రాజులు వారి పేర్లతో చాళుక్య కుటుంబ శ్రేణికి చెందినవారైనా, బాదామి చాళుక్యులు ఇప్పటికీ చర్చనీయాంశమవుతున్నారు. పశ్చిమ చాళుక్య మూలాలు ఏమైనప్పటికీ, వారి పరిపాలనా భాషగా కన్నడం మిగిలిపోయింది. వారి కాలపు కన్నడ సంస్కృత సాహిత్యం అత్యధికంగా ఉన్నాయి. తార్దావాడి (ఆధునిక బీజాపూరు జిల్లా) నుండి భూస్వామ్య పాలకుడు రెండవ తైలాపా, రెండవ కర్కా పాలనలో రాష్ట్రకూటులను ఓడించి చాళుక్య పాలనను తిరిగి స్థాపించాడు. 973 లో రాష్ట్రాకుటాలు రాజధానిగా ఉన్న మధ్య భారతదేశంలోని పరమరా మీద దండెత్తి ఆయన తన తిరుగుబాటును ముగించాడు. ఈ యుగం వేంగీలోని గోదావరి నది-కృష్ణ నది దోయాబు ప్రాంతం వనరులను నియంత్రించడానికి తమిళ చోళ రాజవంశంతో సుదీర్ఘ యుద్ధాన్ని సృష్టించింది. కొంకణ, గుజరాతు, మాల్వా, కళింగ ప్రాంతాలలో తన భూస్వామ్య అధిపతుల మీద నియంత్రణను కొనసాగిస్తూ, కొన్ని ఓటములను ఎదుర్కొన్నప్పటికీ తుంగభద్ర నది ప్రాంతానికి దక్షిణాన చోళ సామ్రాజ్యం మీద ఆక్రమణను ధైర్యసాహసాలకు నెలవైన చాళుక్యుడు రాజు మొదటి సోమేశ్వర విజయవంతంగా తగ్గించాడు. సుమారు 100 సంవత్సరాల తరువాత 11 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో చోళుల దక్షిణ కర్ణాటక ప్రాంతం (గంగావాడి) ప్రాంతాలను ఆక్రమించారు.
క్రీ.శ 1076 లో ఈ చాళుక్య కుటుంబానికి చెందిన అత్యంత ప్రసిద్ధ రాజు ఆరవ విక్రమాదిత్య ఆరోహణ చాళుక్యులకు సమతుల్యమైన శక్తివంతమైనదిగా మారింది. ఆయన 50 సంవత్సరాల పాలన కర్ణాటక చరిత్రలో ఒక ముఖ్యమైన కాలంగా "చాళుక్య విక్రమా యుగం" అని పిలువబడింది. 11 వ శతాబ్దం చివరిలో, 12 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో చోళుల మీద ఆయన సాధించిన విజయాలు వెంగీ ప్రాంతంలో చోళుల ప్రభావాన్ని శాశ్వతంగా అంతం చేశాయి. చాళుక్య నియంత్రణలో ఉన్న దక్కను ప్రసిద్ధ సమకాలీన భూస్వామ్య కుటుంబాలలో హొయసలు, దేవగిరి, సీనా యాదవులు, కాకతీయ రాజవంశం, దక్షిణ కలచూరి ఉన్నాయి. వారి శిఖరాగ్రస్థాయి స్థితిలో పశ్చిమ చాళుక్యులు ఉత్తరాన ఉన్న నర్మదా నది నుండి దక్షిణాన కావేరి నది వరకు విస్తరించి ఉన్న విస్తారమైన సామ్రాజ్యాన్ని పరిపాలించారు. ఆరవ విక్రమాదిత్య భారత చరిత్రలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన రాజులలో ఒకరిగా పరిగణించబడుతున్నాడు. ఈ చాళుక్యులచే ముఖ్యమైన నిర్మాణాలు సృష్టించబడ్డాయి. ముఖ్యంగా తుంగభద్ర నది లోయలో ప్రారంభ బాదామి చాళుక్యుల, తరువాత హొయసల భవన నిర్మాణాల మధ్య సంభావిత సంబంధంగా పనిచేసింది. 1126 లో ఆరవ విక్రమాదిత్య మరణం తరువాత దశాబ్దాలలో చాళుక్యులు బలహీనపడటంతో చాళుక్యుల భూస్వామ్యవాదులు తమ స్వాతంత్ర్యాన్ని ప్రకటించారు.

మధ్య భారతదేశం నుండి దక్షిణ దక్కనుకు వలస వచ్చిన కర్ణాటకకు చెందిన కలచురీలు, మంగళవాడ (మహారాష్ట్రలోని ఆధునిక మంగళవేధ) నుండి భూస్వామ్య అధిపతులుగా పాలించారు. ఈ రాజవంశం, అత్యంత శక్తివంతమైన పాలకుడు రెండవ బిజ్జల, చాళుక్య ఆరవ విక్రమాదిత్య పాలనలో మహామండలేశ్వరు. చాళుక్యుల క్షీణించిన శక్తిలో ఒక సందర్భాన్ని సానుకూలంగా మార్చుకుని రెండవ బిజ్జాలా 1157 లో స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించి వారి రాజధాని కళ్యాణిని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. 1167 లో ఆయన హత్యతో ఆయన పాలన బలహీనమై సామ్రాజ్యంలో ఆయన కుమారులు సింహాసనం కొరకు పోరాడటం వలన సంభవించిన అంతర్యుద్ధంతో రాజవంశం ముగిసింది. చివరి చాళుక్య వంశీయుడు కల్యాణి మీద తిరిగి నియంత్రణ సాధించాడు. ఏదేమైనా ఈ విజయం స్వల్పకాలికం, ఎందుకంటే చాళుక్యులు చివరికి సీనా యాదవులచే తరిమివేయబడ్డారు.

పశ్చిమ గంగాలు
రారు
పశ్చిమ చాళుక్యులు
పశ్చిమ సాత్రపీలు