నియాండర్తళ్ళు వారి శరీర నిర్మాణం కారణంగా క్వాంటల్ అచ్చులను పలకలేక పోయేవారని ఒకప్పుడు భావించారు. ఆధునిక మానవుల భాషలన్నిటిలోనూ ఈ అచ్చులు ఉన్నాయి. వారిది పెద్ద నోరు. ఈ కారణంగా నోటి లోపల నాలుక మొత్తం పట్టాలంటే, స్వరపేటిక కిందకి ఉండాల్సిన అవసరం లేదు. అయితే, ఇదేమంత సరైన ఊహ కాదు. ఆధునిక మానవులకు ఉన్న స్వర ఉపకరణం, స్వర సంగ్రహాలయం వారి పూర్వీకుడైన "హెచ్. హైడెల్బెర్గెన్సిస్‌లోనే" ఉన్నాయి. శబ్ద ఉత్పత్తిలో ఉపయోగించే కంఠాస్థి (గొంతులో "యు" ఆకారంలో ఉండే ఎముక, ఇది నాలుకకు ఊతంగా ఉంటుంది. ఇంగ్లీషులో హైయోడ్) మానవుల్లాగే నియాండర్తళ్ళకు కూడా ఉందని 1983 లో కనుక్కున్నాక, వాళ్ళకు మాట్లాడే సామర్థ్యం ఉండేదని తెలిసింది. ఆధునిక మానవులలో శబ్దోత్పాదక శక్తి ఇటీవలే అభివృద్ధి చెందిందనేది చాలా కాలంగా ఉన్న పరికల్పన. నియాండర్తళ్ళలో కంఠాస్థికి వేరే ప్రయోజనం ఉండి ఉండవచ్చని కాగ్నిటివ్ శాస్త్రవేత్త ఫిలిప్ లైబెర్మాన్, వాదించాడు. ఎందుకంటే ఇది నమిలేటపుడూ, నాలుకను కదలించడానికీ కూడా ఉపయోగ పడుతుంది. 

నియాండర్తళ్ళ భాష ఎంత సంక్లిష్టంగా ఉండేదో తెలుసుకోవడం చాలా కష్టం. కానీ వాళ్ళు కొంత సాంకేతిక, సాంస్కృతిక సంక్లిష్టతను సాధించారు కాబట్టీ, మానవులతో సంకరం చేసారు కాబట్టీ ఆధునిక మానవులతో పోలిస్తే ఎంతో కొంత సంక్లిష్టత సాధించి ఉంటారనీ భావించవచ్చు. కఠినమైన శీతోష్ణస్థితుల్లో మనుగడ సాగించాల్సిన అవసరం ఉంది కాబట్టి, స్థలాల గురించి, వేట, సేకరణల గురించీ పనిముట్ల తయారీ పద్ధతులు వంటి అంశాల గురించీ కమ్యూనికేట్ చేయాల్సిన అవసరం ఉంది కాబట్టి కొంత క్లిష్టమైన భాష - బహుశా వాక్యనిర్మాణాన్ని ఉపయోగించడం - వారికి అవసరం. 

పరిమితమైన పదాలను ఉపయోగించి అనంతమైన ఆలోచనలను సమర్థవంతంగా రూపొందించగల ఆధునిక మానవుల ఊహా సామర్థ్యం (మానసిక సంశ్లేషణ) నియాండర్తళ్ళకు లేదని న్యూరో సైంటిస్ట్ ఆండ్రీ వైషెడ్స్కీ వాదించాడు. ఇది ప్రవర్తనా ఆధునికత యొక్క లక్షణం, ఇది సుమారు 70,000 సంవత్సరాల క్రితం ("ఎగువ పాతరాతియుగ విప్లవం") మానవుల్లో కనిపించిందని అతను భావించాడు. అయితే, ప్రవర్తనా ఆధునికత 400,000 సంవత్సరాల క్రితమే మొదలైంది. బహుశా ఇది నియాండర్తళ్ళలో కూడా ఉండి ఉండవచ్చు. 

వర్గీకరణ
భాష
వాతావరణ మార్పు
డెనిసోవాన్స్‌తో సంకరం