పాండ్య అనే పదం పురాతన తమిళ పదం "పాండు" నుండి ("పాతది" అని అర్ధం) ఉద్భవించిందని భావిస్తున్నారు. ప్రారంభ చారిత్రాత్మక తమిళ నిఘంటువులో పాండ్య అనే పదానికి పాత దేశం అంటే చోళ అంటే కొత్త దేశం, చేరా అంటే కొండ దేశం, పల్లవ అంటే సంస్కృతంలో శాఖ అని అర్ధం. పాండ్య శబ్దవ్యుత్పత్తి ఇప్పటికీ పరిశోధకులలో గణనీయమైన ఊహాగానాలకు దారితీస్తుంది. పేర్కొన్న ఉదాహరణలు కాకుండా అనేక ఇతర సిద్ధాంతాలు చారిత్రక అధ్యయనాలలో కనిపిస్తాయి.

పురాతన తమిళ ఇతిహాసాల ఆధారంగా చేర, చోళ, పాండ్య అనే ముగ్గురు సోదరులు దక్షిణ నగరమైన కోర్కైలో ఉమ్మడిగా పాలించారు. పాండ్య స్వస్థలంలో ఉండగా ఆయన ఇద్దరు సోదరులు చేర, చోళ విడిపోయిన తరువాత ఉత్తర, పడమరలలో తమ సొంత రాజ్యాలను స్థాపించారు. ఇతహాసం సిలప్పతికారం లోని ఒక పద్యం పాండ్యుల చిహ్నం ఒక చేప అని పేర్కొంది. పాండ్యులు అనేక బిరుదులను స్వీకరించారు. వారిలో ఒకటి మీనవన్ అంటే "జాలరి" అని అర్ధం. 
గొప్ప ఇతిహాసాలు పురాణాలు వంటి ఉత్తర భారత సంప్రదాయాలు తరచుగా దక్షిణ భారతదేశాన్ని ఋషి అగస్త్యుడితో అనుబంధిస్తాయి (ఆయన విద్యపర్వతాలను దాటి దక్షిణాన ప్రయాణించాడు). మధ్యయుగ తమిళ సాహిత్యంలో కూడా అగస్త్యుడు ప్రముఖంగా కనిపిస్తాడు.

పాండ్యుల తొలి చారిత్రక పాలకులలో అల్లి రాణి (అక్షరాలా "రాణి అల్లి") ఒకరు అని జానపద కథలు పేర్కొన్నాయి. ఆమె "అమెజోనియన్ రాణి" గా పేర్కొనబడింది. ఆమె సేవకులు పురుషులు, పరిపాలనా అధికారులు, సైన్యం మహిళలు.ఆమె రాజధాని కుడిరామలై నుండి శ్రీలంక మొత్తం పశ్చిమ, ఉత్తర తీరాన్ని పరిపాలించిందని భావిస్తున్నారు. ఇక్కడ ఆమె కోటగా భావించే అవశేషాలు కనుగొనబడ్డాయి. ఆమెను కొన్నిసార్లు పాండ్య అనుబంధ దేవతలు, మీనాక్షి, కణ్ణకి అవతారంగా భావించినట్లు కనిపిస్తుంది.

పేరువెనుక చరిత్ర
మతం
చోళూల ఆధీనంలో (10వ-13వ శతాబ్ధం)
ముత్యాల వేట