దిజ్ఞాగుని జ్ఞానమీమాంస, జ్ఞానం తెలుసుకోవడానికి రెండు రకాలైన ప్రమాణాలను గుర్తిస్తున్నది. అవి మొదటిది 'ప్రత్యక్ష' ప్రమాణం (Perception) : ఇది ఇంద్రియాల సాయంతో మాత్రమే కలిగే జ్ఞానం అంటే కంటికి కనిపించేది, చెవులకు వినిపించేది, స్పర్శకు తెలిసేది. రెండవది 'అనుమాన' ప్రమాణం (Inference) : ఇది న్యాయ లేదా తర్క శాస్త్రానికి మూలస్తంభం లాంటిది. ఒకదానిని చూసి, రెండవది వుంది వుండాలని గ్రహించడం. అంటే పూర్వానుభవం ద్వారా ఇంకొక దాన్ని ఊహించి అది వుందని నిర్ణయించడం అనుమానం అవుతుంది. ఉదాహరణకు దూరంగా కొండ మీద పొగ వస్తూ ఉంది. అది మనకు కనిపిస్తూ ఉంది. కాని అగ్ని అక్కడ వుందో లేదో తెలియదు. అటువంటప్పుడు కొండ మీద పొగను చూసి అక్కడ అగ్ని వుందని నిశ్చయించడం అనుమానం (Inference) అవుతుంది. ఇక్కడ కనిపించే పొగను 'సాధన' అని, కనిపించని అగ్నిని 'సాధ్య' అని అంటారు. దిజ్ఞాగుడు ఈ రెండు రకాలైన ప్రమాణాలను (ప్రత్యక్ష, అనుమానాలను) జ్ఞానాన్ని తెలుసుకొనే సాధనాలుగా (instruments of knowledge) మాత్రమే పరిగణించాడు.అయితే న్యాయ దర్శనకారులు పై రెండు ప్రమాణాలకు అదనంగా 'ఉపమాన' ప్రమాణం (comparison and analogy), 'శబ్ద' ప్రమాణం ద్వారా కూడా జ్ఞానాన్ని తెలుసుకోనేవీలవుతుంది అని చెప్పారు. ఇక్కడ శబ్ద ప్రమాణం అంటే ధ్వని కాదు. ఆప్త వాక్యాన్ని (reliable word) శబ్ద ప్రమాణంగా గ్రహిస్తారు. ఉదాహరణకు వేదాలు, శాస్త్ర గ్రంథాలు శబ్ద ప్రమాణంగా భావిస్తారు. అయితే దిజ్నాగుడు ఉపమాన, శబ్ద ప్రమాణాలను జ్ఞానం తెలుసుకొనే సాధనాలుగా పరిగణించలేదు. అయితే ప్రత్యక్ష ప్రమాణానికి లేదా అనుమాన ప్రమాణానికి ఆధారంగా శబ్దం (వాక్యం) వుంటుందే కాని జ్ఞాన సాధనకు ఉపకరించదు అని వివరిస్తాడు.

దిజ్ఞాగుని జ్ఞానమీమాంస
ప్రధాన రచనలు
దిజ్ఞాగుని సాంప్రదాయం, వారసత్వం
ప్రారంభ జీవితం