రూమి, బల్ఖ్ ప్రాంతంలోని ఖొరాసాన్ లో జన్మించాడు. ఇతడి జీవిత విషయాలు షంసుద్దీన్ అహ్మద్ అఫ్‌లాకి రచించిన "మనాఖిబుల్ ఆరిఫీన్" ( 1318 - 1353 ల మధ్య రచించబడినది) లో గలవు. రూమీ తండ్రి "బహావుద్దీన్ వలద్" ఒక ధార్మిక పండితుడు, న్యాయవేత్త, బల్ఖ్ కు చెందిన ఒక సూఫీ, ఇతనికి సుల్తానుల్ ఉలమా అనే బిరుదు వుండేది. తల్లి మూమినా ఖాతూన్.

రూమీకు, అత్యంత సన్నిహితుడు "షమ్స్ తబ్రేజ్" (గ్రంథం) రచయిత, ఇందులో కవిత్వం, సంగీత నృత్యశైలి భరితంగా వున్నది. రూమీ, తబ్రేజ్ దాదాపు పది సంవత్సరాల కాలం తమ జ్ఞానాన్ని పరస్పరం పంచుకున్నారు.. అక్కడనుండి తనంతట తనే షామ్ ల గురించి వెతుకుతూ తిరిగి డమాస్కస్ వరకు ప్రయాణించాడు. అక్కడ అతనికి జ్ఞానోదయమయ్యింది.

షామ్ లని కలిసిన 10 సంవత్సరాల తరువాత మౌలానా అశువుగా "గజళ్ళు" (పార్శీ కవితలు),చెప్పడం మొదలుపెట్టాడు.అవన్నీ "దివాన్ ఇ కబీర్" లేదా దీవాన్ షామ్స్ తబ్రిజి లో పొందుపరిచారు.
రూమి ఇంకొక అనుచరుడిని సలాహుద్దీన్ ఎ జర్కుబ్ అనే స్వర్ణ కారునిలో పొందాడు.సలాహుద్దిన్ మరణం తరువాత,రూమి యొక్క బోధనల రచయిత,ప్రియ శిష్యుడు అయిన హస్సమ్ ఎ చలాబి ఆ స్థానంలోకి వచ్చాడు. ఒక రోజు ఆ ఇద్దరూ కోన్య లోని ద్రాక్షతోటల్లో తిరుగుతుండగా ఛలాబి తనకి కలిగిన ఒక ఆలోచనని రూమికి వివరించాడు. "అసలు మీరు సనాయి యొక్క "ఇలాహినామా "లేదా అత్తార్ యొక్క "మాన్తిక్ ఉత్తాయర్"లాంటి ఒక గ్రంథం వ్రాస్తే ఎంతోమంది troubadours కి అది ఒక అనుచరునిలాగా ఉంటుంది.వారు వారి హృదయాలని మీ గ్రంథంతో నింపుకుని దానికి తగ్గట్టుగా సంగీతం సమకూర్చుకుంటారు".రూమి నవ్వి ఒక కాగితం ముక్క తీసుకుని దానిపై తన "మస్నవి" యొక్క మొదటి 18 పంక్తులు వ్రాశాడు.అవి ఇలా మొదలవుతాయి.
హస్సమ్ రూమి ఇంకా, ఇంకా వ్రాయటానికి ఎంతో స్ఫూర్తినిచ్చాడు. ఆ తరువాతి 12 సంవత్సరాలు రూమి తన కలికితురాయి అయిన "మస్నవి"యొక్క ఆరు భాగాలు హస్సమ్ కి చెబుతూ అనతోలియాలో గడిపాడు.
1273 డిసెంబరులో రూమి జబ్బు పడ్డాడు. తన మరణాన్ని ముందుగా ఊహించి, ప్రఖ్యాతిగాంచిన ఈ క్రింది "గజల్"ని కూర్చాడు.ఆ "గజల్" ఈ విధమైన పల్లవితో మొదలవుతుంది.

రూమి 17 డిసెంబరు 1273 లో కోన్యాలో మరనించాడు.అతని పార్థివ శరీరాన్ని,అతని తండ్రి సమాధి పక్కనే ఖననం చేశారు.ఆ స్థలంపై ఒక అద్భుతమైన కట్టడాన్ని నిర్మించారు.దానిపేరు,"యెసిల్ తుర్బె"లేదా పచ్చని గుమ్మటం. ఈనాడు అదే మెవ్లానా "పురవస్తుప్రదర్శనశాల". అతని సమాధిపై వ్రాయబడిన మాటలు:
లెగసీ
బోధనలు
జీవితం
రూమీ, పర్షియన్ ప్రపంచం