మధ్య ఆసియాలో చైనా దండయాత్రలు, విజయాల ద్వారా సిల్క్ రోడ్డు మొదలైంది, ప్రపంచీకరణ చెందింది.

ఫెర్గానా లోయతో మధ్యధరా అనుసంధానించబడినందున, ఇక తారిమ్ బేసిన్ హెక్సీ కారిడార్ మీదుగా చైనా ప్రధాన భూభాగానికి మార్గాన్ని తెరవడమే తరువాతి అడుగు. ఈ పొడిగింపు క్రీస్తుపూర్వం 130 లో వచ్చింది. రాయబారి జాంగ్ కియాన్ ఇచ్చిన నివేదికల పర్యవసానంగా హాన్ రాజవంశపు రాయబార కార్యాలయాల మధ్య ఆసియాకు వచ్చాయి (జియాంగ్నుకు వ్యతిరేకంగా యూజీతో పొత్తు కలపటానికి జాంగ్ కియాన్‌ను పంపారు). జాంగ్ కియాన్ నేరుగా ఫెర్గానా లోని దాయువాన్, ట్రాన్స్‌ఆక్సియానా లోని యూజీ, డాక్సియాకు చెందిన బాక్ట్రియా, ఖాంగ్‌జు సందర్శించాడు. అతను సందర్శించని పొరుగు దేశాలైన అంక్సీ (పార్థియా), టియాజి ( మెసొపొటేమియా ), షెండు ( భారత ఉపఖండం ), వుసున్ వంటి దేశాల గురించి కూడా అతడు నివేదికలు తయారు చేశాడు. జాంగ్ కియాన్ నివేదిక, పశ్చిమ దిశగా చైనా విస్తరణకూ గోడల నిర్మాణానికీ తగిన ఆర్థిక కారణాన్ని సూచించింది. పట్టు దారిలో తొలు అడుగులు వేయించింది. ఇది చరిత్రలో, ప్రపంచంలో అత్యంత ప్రసిద్ధ వాణిజ్య మార్గాలలో ఒకటిగా నిలిచింది. 

హెవెన్లీ హార్సెస్ యుద్ధం, హాన్-జియాంగ్ను యుద్ధాల్లో విజయం సాధించిన తరువాత, చైనా సైన్యాల మధ్య ఆసియాలో పాతుకుపోయాయి. అంతర్జాతీయ వాణిజ్యంలో ప్రధాన మార్గంగా సిల్క్ రోడ్డును వాడడం మొదలుపెట్టాయి. ఫెర్గానా, బాక్ట్రియా, పార్థియన్ సామ్రాజ్యాల పట్టణ నాగరికతలతో వాణిజ్య సంబంధాలను పెంపొందించుకోవటానికి చైనా చక్రవర్తి వు ఆసక్తి కనబరిచారని కొందరు అన్నారు: "ఇవన్నీ విన్నప్పుడు స్వర్గపు కుమారుడు ఇలా అభిప్రాయపడ్డాడు: ఫెర్గానా, బాక్ట్రియా, పార్థియన్ లు పెద్ద దేశాలు. ఇక్కడ బోలెడన్ని అరుదైన వస్తువులున్నాయి. ప్రజలు స్థిరమైన ఆవాసాల్లో ఉంటారు. వీళ్ల వృత్తులు చైనీయుల వృత్తుల్లాంటివే. కానీ వీళ్ళ సైన్యాలు బలహీనమైనవి. చైనా వస్తువులంటే వారికి మక్కువ ఎక్కువ " ( "హౌ హన్షు", మలి హాన్ చరిత్ర ). వూ చక్రవర్తి ప్రధానంగా జియాంగ్నుతో పోరాడడం పట్లే ఆసక్తి కనబరిచాడనీ, హెక్సీ కారిడార్‌లో అశాంతి చల్లబరచిన తరువాతే చైనీయులు వాణిజ్యంపై దృష్టి పెట్టారనీ కొందరు అన్నారు. సిల్క్ రోడ్ల మూలం చైనీయుల చేతిలో ఉంది. చైనాలోని మట్టిలో సెలీనియం లేదు. దీనివలన గుర్రాల కండరాలు బలహీనపడి, వాటి పెరుగుదలకు సరిగా ఉండేదిం. కాదు. పర్యవసానంగా, చైనాలోని గుర్రాలు చైనా సైనికుడి బరువును మోయలేకపోయేవి. చైనీయులకు యురేసియన్ స్టెప్పీల్లో సంచార జాతులు పెంచే మేలుజాతి గుర్రాలు అవసరమయ్యాయి. వ్యవసాయ సమాజాలు మాత్రమే ఉత్పత్తి చేసే ధాన్యం, పట్టు వంటి వస్తువులు కావాలని సంచార జాతులు కోరుకున్నారు. చైనా గోడ కట్టిన తరువాత కూడా, సంచార జాతులు గోడల ద్వారాల వద్ద గుమిగూడి వస్తుమార్పిడి చేసుకునేవారు. గోడను కాపాడేందుదుకు నియమించిన సైనికులకు ప్రభుత్వం జీతాలను పట్టురూపంలో చెల్లించేది. ఆ సైనికులు ఈ పట్టుతో సంచార జాతులతో వ్యాపారం చేసేవారు. ప్రారంభంలో, చైనీయులు సిల్క్ రోడ్లపై ఆధిపత్యం కొనసాగించారు, ఈ ప్రక్రియ "చైనా సిల్క్ రహదారిపై నియంత్రణను హ్సియంగ్-ను నుండి లాక్కోవడంతో" ఇది మరింత వేగవంతమైంది. చైనీస్ జనరల్ చెంగ్ కీ "కారా షహర్, కుచా ల మధ్య ఉన్న వులీ వద్ద తారిమ్ కు రక్షకుడిగా తనను తాను స్థాపించుకున్నాడు".
గ్జియాంగ్‌ను సంచార జాతితో పోరాడడంలో అత్యంత ప్రాముఖ్యత కలిగిన డాయువాన్ ల వద్ద ఉన్న పొడవైన, శక్తివంతమైన గుర్రాలు ("స్వర్గలోకపు గుర్రాలు" అని పేరు పెట్టారు) కూడా చైనీయులను బాగా ఆకర్షించాయి. . హాన్-డాయువాన్ యుద్ధంలో వారు డాయువాన్‌ను ఓడించారు. చైనీయులు తదనంతరం అనేక రాయబారాలను, ప్రతి ఏటా పది దాకా, ఈ దేశాలకు, సెలూసిడ్ సిరియా దాకా పంపారు."అందువలన మరింత రాయబారాలను యాంక్షీకి, యాన్‌కాయ్, లిజియాన్, టియావోజి ( మెసొపొటేమియా), టియాన్‌జు (వాయువ్య భారతదేశం) లకు పంపారు. సంవత్సరానికి పది కంటే ఎక్కువ ఉండేవి, కనీసం ఐదారైతే కచ్చితంగా ఉండేవి. " ( "హౌ హన్షు", మలి హాన్‌ల చరిత్ర).ఈ కనెక్షన్లతో రోమన్ సామ్రాజ్యం వరకు విస్తరించిన సిల్క్ రోడ్డు వాణిజ్య జాలం మొదలైంది. చైనీయులు అనేక సందర్భాల్లో మధ్య ఆసియాలో దండయాత్రలు చేశారు. హాన్ దళాలకు, రోమన్ సైనికులకూ (వీళ్ళను జియాంగ్ ను ఖైదీలుగా పట్టుకుని ఉండవచ్చు లేదా కిరాయి సైనికులుగా నియమించుకుని ఉండవచ్చు) మధ్య ప్రత్యక్ష పోరాటాలు జరిగాయి. ముఖ్యంగా 36 BCE సోగ్డియానా యుద్ధం (జోసెఫ్ నీధం, సిడ్నీ షాపిరో). అటువంటి సందర్భాలలోనే చైనా క్రాస్‌బౌ (విల్లు) రోమన్ ప్రపంచానికి పరిచయమైందని భావిస్తారు. అయితే రోమన్ గ్రీకు గ్యాస్ట్రాఫేట్లు రోమను విల్లుకు మూలమనే భావన కూడా ఉంది. ఆర్. ఎర్నెస్ట్ డుపుయ్, ట్రెవర్ ఎన్. డుపుయ్ లు ఇలా అన్నారు. 36 BCE లో,"[a] జాక్సార్టెస్ నదికి పశ్చిమంగా మధ్య ఆసియా లోకి హాన్ చేసిన దండయాత్రలో రోమన్ సైనికుల బృందాన్ని ఎదుర్కొని వారిని ఓడించింది. పార్థియాపై దండెత్తిన ఆంటోనీ సైన్యంలో రోమన్లు ఉండి ఉండవచ్చు. ఆక్సస్ నదికి తూర్పున ఉన్న పాలిటిమెటస్ నది ఒడ్డున ఉన్న సోగ్డియానా (ఆధునిక బుఖారా ), ఆసియాలో రోమన్ దళాలు అక్రమించుకున్న ప్రాంతాల్లో అత్యంత తూర్పున ఉన్న ప్రాంతం. చైనీయుల విజయానికి కారణం వారి క్రాస్‌బౌస్‌ అని అనిపిస్తుంది. దీని బోల్ట్‌లు, బాణాలు రోమన్ కవచాలను సులభంగా చీల్చుకుని పోయినట్లు తెలుస్తోంది. " సా.పూ 27 నుండి సా.శ 14 వరకు పాలించిన మొదటి రోమను చక్రవర్తి ఆగస్టస్ వద్దకు సెరెస్ (చైనా) వంటి అనేకమంది రాయబారులు వచ్చారని కూడా రోమను చరిత్ర కారుడు ఫ్లోరస్ చెప్పాడు:హాన్ సైన్యం వాణిజ్య మార్గంలో కాపలా కాస్తూ సంచార బందిపోటు దళాల నుండి రక్షిస్తూండేది. క్రమంగా మెరుగుపరుస్తుంది. సంచార బందిపోట్లంటే సాధారణంగా జియాంగ్‌ను లే. సా.శ 1 వ శతాబ్దం CE లో హాన్ జనరల్ బాన్ చావో 70,000 మౌంటెడ్ పదాతిదళం, తేలికపాటి అశ్వికదళ దళాలతో వాణిజ్య మార్గాలను రక్షిస్తూండేవాడు. బాన్ చావో తన విజయాలను పామీర్స్ మీదుగా కాస్పియన్ సముద్రం, పార్థియా సరిహద్దుల వరకూ విస్తరించాడు. ఇక్కడి నుండే ఈ హాన్ సేనాధిపతి, తన రాయబారి గాన్ యింగ్‌ను డాకిన్ (రోమ్) కు పంపించాడు. పాశ్చాత్య ప్రపంచానికి, భారతదేశానికి ఒక రహదారిని ఏర్పాటు చేయడానికి చైనా చేసిన ఈ ప్రయత్నాల తరువాత, తారిమ్ బేసిన్ ప్రాంతంలో స్థావరాల ఏర్పాటు, డాయువాన్, పార్థియన్లు, బాక్ట్రియన్లతో దౌత్య సంబంధాలు నెలకొల్పదం ద్వారా క్రీస్తుపూర్వం 1 వ శతాబ్దంలో సిల్క్ రోడ్డు ఉనికిలోకి వచ్చింది. సిల్క్ రోడ్లు "వాణిజ్య మార్గాల సంక్లిష్ట నెట్వర్కు". దీనివలన ప్రజలకు వస్తువులు, సంస్కృతిని మార్పిడి చేసుకోడానికి అవకాశం కలిగింది. 

1 వ శతాబ్దం నాటికి, చైనా నియంత్రణలో ఉన్న గియావో చో (ఆధునిక వియత్నాంలో, హనోయికి సమీపంలో) తో సముద్రపు పట్టుదారి మొదలైంది. ఇది భారతదేశం, శ్రీలంక తీరాలలోని ఓడరేవుల ద్వారా, రోమన్ ఈజిప్టులోని రోమన్- నియంత్రిత ఓడరేవుల వరకు, ఎర్ర సముద్రపు ఈశాన్య తీరంలో ఉన్న నాబాటియన్ భూభాగాల వరకూ విస్తరించింది. చైనాలో లభించిన మొట్టమొదటి రోమన్ గాజుసామాను గిన్నెను గ్వాంగ్జౌలోని పశ్చిమ హాన్ సమాధిలో కనుగొన్నారు. ఇది క్రీ.పూ 1 వ శతాబ్దం ప్రారంభం నాటిది. దక్షిణ చైనా సముద్రం ద్వారా రోమన్ వాణిజ్య వస్తువులు దిగుమతి అయ్యేవని ఇది సూచిస్తోంది. చైనీస్ రాజవంశ చరిత్రల ప్రకారం, ఈ ప్రాంతం నుండి రోమన్ రాయబారులు చైనాకు వచ్చారు. ఇది క్రీ.శ 166 లో మార్కస్ ఆరేలియస్, హాన్ చక్రవర్తి హువాన్ ల పాలనలో ప్రారంభమైంది. ఇతర రోమన్ గాజుసామాను తూర్పు-హాన్-యుగం నాటి సమాధులలో (క్రీ.శ. 25–220) నాన్జింగ్, లుయాంగ్‌ల్లో లోతట్టులో కనబడ్డాయి. 

2 వ లేదా 3 వ శతాబ్దపు రోమన్ గిల్ట్ సిల్వర్ ప్లేట్ చైనాలోని జిన్యువాన్, గన్సులో దొరికింది. గ్రీకో-రోమన్ దేవుడు డియోనిసస్ ఒక పిల్లి జాతి జంతువుపై విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నట్లు దానిపై చిత్రించి ఉంది. ఇది గ్రేటర్ ఇరాన్ ద్వారా (అంటే సోగ్డియానా) వచ్చి ఉంటుందని పిఒ హార్పర్ నొక్కిచెప్పాడు. వాలెరీ హాన్సెన్ (2012) చైనాలో దొరికిన తొలి రోమన్ నాణేలు 4 వ శతాబ్దం నాటివని, అవి బైజాంటైన్ సామ్రాజ్యం నుండి వచ్చాయనీ భావించాడు. అయితే, ఇటీవల జియాన్ (గతంలో చంగాన్, హన్ రాజధానుల్లో ఒకటి) లో కనుగొన్న ప్రిన్సిపేట్ -కాలానికి చెందిన 16 రోమన్ నాణాలు, రోమన్ చక్రవర్తులు టిబేరియస్ కాలం నుండి ఆరేలియన్ కాలం వరకు (అంటే 1 నుండి 3 వ శతాబ్దాలు CE) ముద్రించినవని వార్విక్ బాల్ (2016) చెప్పాడు. 

ఈ నాణేలు చైనాలో లభించాయన్నది నిజం, కాని అవి అక్కడకు చేరినది ఎప్పుడో ప్రాచీన కాలంలో కాదు, ఇరవయ్యవ శతాబ్దంలోనే. అందువల్ల అవి చైనా, రోమ్‌ల మధ్య చారిత్రక సంబంధాలపై వెలుగు చూపవు. 

నైరుతి మార్గం
కళల విస్తరణ
మతాల విస్తరణ
చైనాలో మొదలు (క్రీపూ 130)