పురాతన కాలం ముజఫర్‌పూర్ జిల్లా గంగా యమునా మైదానంలో ఉంది. ఇది మానవ నివాసాలకు అనుకూలమైన ప్రదేశం. జిల్లాలో మండి గ్రామం ప్రాంతంలో ఆరభకాల హరప్పన్ నాగరికతకు చెందిన మానవనివాసం గురించిన ఆధారాలు లభిస్తున్నాయి. ఈ ప్రాంతం హరప్పానాగరికత కాలంలో జనపదంగా ఉండేదని భావిస్తున్నారు. హరప్పా నాగరికతలో ఉపయోగించిన కుండలు, పళ్ళికలు, మూకుడులు, ఇతర వస్తువులు వంటివి తరచుగా జిల్లా, పరిసర ప్రాంతాలలో ఉపయోగంలో కనిపిస్తున్నాయి. ప్రస్తుత పంజాబు భూభాగం నుండి ఈ ప్రాంతానికి ఇండో ఆర్యన్ ప్రజల ప్రవేశానికి ఈ ప్రాంతం సాక్ష్యంగా ఉంది. మాహాభారత కాలంలో ఇది కురు సామ్రాజ్యంలో భాగంగా ఉండేది. జిల్లా ప్రాంతానికి తూర్పు సరిహద్దులో ఉసినర, పాంచాల మహాజనపదాలు ఉన్నాయి. ప్రాంతీయ వాసుల కథనలను అనుసరించి ప్రస్తుత పచెండా గ్రామంలో పాండవులు, కౌరవుల మధ్య కురుక్షేత్ర యుద్ధం జరిగిందని తెలుస్తుంది. అలాగే పాండవుల సేనలు విడిది చేసిన ప్రాంతం ప్రస్తుతం పాండవాలి అని కౌరవ సేనలు విడిచేసిన ప్రాంతం ప్రస్తుత కౌరవాలి అని భావిస్తున్నారు. హస్థినౌరానికి, కురుక్షేత్రానికి ఇది సమీపంగా ఉన్నందున ఈ ప్రాంతానికి మహాభారతకాలంలో ప్రధాన్యత ఉండేదని తెలుస్తుంది. ఇక్కడ జరిపిన త్రవ్వకాలలో లభించిన పురాతన గ్రీసు, రోము నాణ్యాల ఆధారంగా ఆకాలంలో ఇది ప్రధాన వ్యాపార మార్గంలో ఉందని భావిస్తున్నారు. ఇక్కడ పురాతత్వ పరిశోధన త్రవ్వకాలు కొనసాగుతూ ఉన్నాయి. తూర్పు, పశ్చిమ భూభాగలోజరిగిన సామ్రాజ్య విస్తరణా దండయాత్రలలో అధికభాగం గంగా యమునా మైదాన ప్రాంతంలోనే జరిగాయి. దందయత్రల సమయంలో సైన్యాలు ముజఫర్‌నగర్, సహరనపూర్ భూభాగాలను దాటుకుంటూ వెళ్ళాయని భావిస్తున్నప్పటికీ విశ్వసనీయమైన సమాచారం మాత్రం లభించలేదు. జిల్లాలోని సర్వత్ ప్రాంతంలో ఒకప్పుడు శ్రవణ మహర్షి నివసించిన ప్రాంతం (శ్రవణావతం) అని విశ్వసిస్తున్నారు. సర్వత్ గ్రామంలో శ్రవణ మహర్షి ఆలయం ఉంది. దీనిని ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించిన త్యాగి పాలకులు నిర్మించారు.

విభాగాలు
పురాతన కాలం
చరిత్ర
కాలనీ కాలం