దక్షిణాఫ్రికాలో లిమ్పోపో నదికి దక్షిణాన (ఇప్పుడు బోత్స్వానా, జింబాబ్వేతో ఉత్తర సరిహద్దు) ఇనుము ఉపయోగం, వ్యవసాయదారులు, పశువుల కాపరులు అయిన బంటు-మాట్లాడే ప్రజల స్థావరాలు ఉన్నాయి. క్రీ.శ.4 వ - 5 వ శతాబ్దం (బంటు విస్తరణ చూడండి). వారు ఖోవాను భాషావాడుకరులు, ఖోఖోయి, సాను ప్రజలను జయించడం, తరిమికొట్టడం, విలీనంచేసుకోవడం ద్వారా ఈ ప్రాంతంలో స్థిరపడ్డారు. బంటు నెమ్మదిగా దక్షిణంగా విస్తరించారు. ఆధునిక క్వాజులు-నాటల్ ప్రావీంసులో మొట్టమొదటి ఇనుప కాలానికి చెందిన ప్రజలు 1050 నాటికి స్థిరపడ్డారని భావిస్తున్నారు. దక్షిణ ప్రాంతంలో ఉన్న ఖోసాన్ ప్రజల భాషలో కొన్ని భాషా విశిష్ట లక్షణాలు ఉన్నాయి. ఖోసా ప్రజలు ప్రస్తుత తూర్పు కేప్ ప్రావీంసులో గ్రేట్ ఫిష్ రివరుకు చేరుకున్నారు. వారు వలసవచ్చినప్పుడు పెద్ద ఇనుప యుగ జనాభా స్థానభ్రంశం చెందడం, పూర్వ ప్రజలను కలవడం జరిగింది. మ్పుమలంగా ప్రావీంసులో ఆడమ్ క్యాలెండర్ అనే పేరుతో ఉన్న రాతితో పాటు అనేక రాయి వృత్తాలు కనుగొనబడ్డాయి.

బంటు విస్తరణ
Cuisine
నీటి సరఫరా, పారిశుధ్యం
సైంసు, సాంకేతికత