నైరుతి మార్గం గంగా / బ్రహ్మపుత్ర డెల్టా అని భావిస్తారు. రెండు సహస్రాబ్దాలుగా అంతర్జాతీయంగా దీనిపై ఆసక్తిని ఉంది. 1 వ శతాబ్దపు రోమన్ రచయిత స్ట్రాబో, డెల్టా భూముల గురించి ప్రస్తావించాడు: "ఇప్పుడు ఈజిప్ట్ నుండి ప్రయాణించే వ్యాపారుల గురించి ... గంగానది వరకు, వారు ప్రైవేట్ పౌరులు మాత్రమే. . . " రోమన్ పూసలు, ఇతర వస్తువులు పురాతన నగరమైన వారీ-బటేశ్వర్ శిథిలాల వద్ద వెలుగు చూస్తున్న నేపథ్యంలో అతని వ్యాఖ్యలు ఆసక్తి కలిగిస్తున్నాయి. ప్రస్తుతం బంగ్లాదేశ్‌లోని పాత బ్రహ్మపుత్ర పక్కన తవ్వకాలు నెమ్మదిగా జరుగుతున్నాయి. టోలెమి యొక్క గంగా డెల్టా యొక్క మ్యాప్, చాలా కచ్చితంగా ఉంటుంది. అతనికి సమాచారం ఇచ్చేవారికి బ్రహ్మపుత్ర నది గురించి పూర్తిగా తెలుసని ఆ మ్యాపును చూస్తే అర్థమౌతుంది., హిమాలయాల గుండా వెళ్తూ, టిబెట్‌లోని దాని జన్మస్థానం నుండి పడమర వైపు తిరుగుతుంది. సామాన్య శకం కంటే చాలా ముందు నుండే ఈ డెల్టా ఒక ప్రధాన అంతర్జాతీయ వాణిజ్య కేంద్రంగా ఉండేదనడంలో సందేహమే లేదు. థాయిలాండ్, జావా నుండి వచ్చిన రత్నాలు, ఇతర వస్తువులపై డెల్టాలో వ్యాపారం జరిగేది. చైనా పురావస్తు రచయిత బిన్ యాంగ్ తో పాటు, జానైస్ స్టార్‌గార్డ్ వంటి మరి కొంతమంది రచయితలు, పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు, సిచువాన్ - యున్నాన్ - బర్మా - బంగ్లాదేశ్ మార్గమే అంతర్జాతీయ వాణిజ్య మార్గమని గట్టిగా సూచిస్తున్నారు. బిన్ యాంగ్ ప్రకారం, ముఖ్యంగా 12 వ శతాబ్దం నుండి యునాన్ నుండి వెండీ బంగారాలను రవాణా చేయడానికి ఈ మార్గం ఉపయోగించేవారు. (యున్నాన్ లో విరివిగా లభించే ఖనిజాల్లో వెండి బంగారాలు ఉన్నాయి), ఉత్తర బర్మా ద్వారా, ఆధునిక బంగ్లాదేశ్‌లోకి, లెడో అనే పేరున్న పురాతన మార్గం ద్వారా వీటిని పంపేవారు. బంగ్లాదేశ్ యొక్క పురాతన నగరాలలో ఉద్భవిస్తున్న సాక్ష్యం, ముఖ్యంగా వారీ-బటేశ్వర్, మహాస్థాన్‌గఢ్, భీతాగఢ్, బిక్రంపూర్, ఎగర్సిందూర్, సోనార్‌గావ్ వంటి పురాతన బంగ్లాదేశ్ నగరాల్లో లభిస్తున్న ఆధారాలను బట్టి ఈ స్థలాలు ఈ మార్గంలోని అంతర్జాతీయ వాణిజ్య కేంద్రాలని తెలుస్తోంది. 

క్షీణత, విచ్ఛిన్నం (15 వ శతాబ్దం)
నైరుతి మార్గం
వికాసం
మతాల విస్తరణ