నియాండర్తళ్ళు 41,000 - 39,000 సంవత్సరాల క్రితాల మధ్య అంతరించి పోయినట్లు భావిస్తున్నారు. జిబ్రాల్టర్‌లో కొందరు నియాండర్తల్‌లు -జాఫరాయా (30,000 సం.) , గోర్హామ్స్ గుహ (28,000 సం) ల లోని వారు- ఆ తరువాత కాలానికి చెందినవారని తేలింది. భౌగోళిక అవరోధంగా ఉన్న ఎబ్రో నది వలన ఐబీరియాలో ఆశ్రయం పొంది ఉండవచ్చనే పరికల్పనకు ఇది దారితీసింది. ఇవి ప్రత్యక్ష డేటింగ్‌ ద్వారా కాకుండా, అస్పష్టమైన హస్తకృతులపై ఆధారపడి ఉన్నందున ఈ తేదీలు తప్పుయి ఉండవచ్చు. యురల్ పర్వతాలలో 34–31 వేల సంవత్సరాల నాటి మౌస్టేరియన్ రాతి పనిముట్లు లభించడం, ఆధునిక మానవులు అప్పటికి ఇంకా ఐరోపా ఉత్తర ప్రాంతాలలో వలస రాకపోవడం వంటి ఆధారాల ప్రకారం అక్కడ ఆ కాలంలో నియాండర్తళ్ళు జీవించి ఉన్నారనే వాదన ఉంది. అయితే, 40,000 సంవత్సరాల క్రితం నాటి ఆధునిక మానవ అవశేషాలు ఉత్తర సైబీరియన్ మామోంటోవయ కుర్యా స్థలంలో లభించాయి. 

అంతరించిపోవడానికి కారణం ఏమైనప్పటికీ, 38,000 సంవత్సరాల క్రితం నాటి శిలాజ రికార్డులో మౌస్టేరియన్ రాతి సాంకేతిక పరిజ్ఞానం స్థానంలో ఆధునిక మానవ ఆరిగ్నేసియన్ రాతి సాంకేతిక పరిజ్ఞానం చేరడాన్ని బట్టి, నియాండర్తళ్ళ స్థానాన్ని ఆధునిక మానవులు అక్రమించారని తెలుస్తోంది. 45-43 వేల సంవత్సరాల క్రితం నాటి ఆధునిక మానవ అవశేషాలను ఇటలీ , బ్రిటన్, లలో కనుగొన్నారు. ఆధునిక మానవుల ఈ వలసలో వారు నియాండర్తల్‌ల స్థానాన్ని ఆక్రమించారు. గ్రీసు లోని ఎపిడిమా గుహలో లభించిన 2,10,000 సంవత్సరాల క్రితం నాటి పుర్రె శకలాలను, నియాండర్తళ్ళకు చెందినవని భావించిన వాటిని, 2019 లో పునః విశ్లేషణ చేసినపుడు అవి ఒక ఆధునిక మానవుడికి చెందినవని తేలింది. లక్ష సంవత్సరాలక్రితమే హోమో సేపియన్లు నియాండర్తళ్ళతో లైంగికసంపర్కంలో ఉన్నారని DNA ఆధారాలు సూచించాయి. అంటే ఐరోపాలోకి మానవ వలసలు అనేక సార్లు జరిగిందని తెలుస్తోంది. అపిడిమా గుహలో 1,70,000 సంవత్సరాల క్రితం నాటి నియాండర్తల్ పుర్రె లభించింది. దీన్ని బట్టి తొలి వలసల్లో వచ్చిన "హెచ్. సేపియన్ల" స్థానాన్ని, 40,000 సంవత్సరాల క్రితం "హెచ్. సేపియన్లు" మళ్ళీ వలస వచ్చే వరకూ, నియాండర్తళ్ళు ఆక్రమించారని ఇది సూచిస్తుంది. 

వ్యాధి
సాంకేతికత
సర్వనాశనం
విలుప్తి