సుమారు 50,000-40,000 సంవత్సరాల క్రితం వరకు, రాతి పనిముట్ల వాడకం దశలవారీగా పురోగతి సాధించినట్లు కనిపిస్తోంది. ప్రతి దశ ("హెచ్. హ్యాబిలిస్", "హెచ్. ఎర్గాస్టర్", "హెచ్. నియాండర్తాలెన్సిస్" ) మునుపటి దశ కంటే పై స్థాయిలో మొదలైంది, కాని ప్రతి దశలో కూడా, అది మొదలైన తరువాత తదుపరి అభివృద్ధి నెమ్మదిగా జరిగింది. ఆధునిక మానవుల లక్షణాలైన భాష, సంక్లిష్ట సంకేత ఆలోచన, సాంకేతిక సృజనాత్మకత మొదలైనవి కొన్నిగాని, చాలా గానీ ఈ "హోమో" జాతుల్లో కూడా ఉండేవా అనే అంశం పాలియో ఆంత్రోపాలజిస్టుల చర్చల్లో నలుగుతోంది. ఈ జాతుల ప్రజలు తమ సరళమైన సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని, ఆహార సేకరణ పద్ధతులలో పెద్దగా మార్పులేమీ లేకుండా చాలా కాలం పాటు అనుసరించారని అనిపిస్తుంది.

సుమారు 50,000 సంవత్సరాల క్రితం ఆధునిక మానవ సంస్కృతి మరింత వేగంగా అభివృద్ధి చెందడం ప్రారంభించింది. ప్రవర్తన లోని ఆధునికతను సూచించే స్పష్టమైన సంకేతాలు, పెద్ద జంతువులను వేటాడడం వంటి కారణాల వలన ఈ పరివర్తనను కొంతమంది "పెద్ద ముందడుగు" గాను, "ఎగువ పాతరాతియుగపు విప్లవం" గానూ వర్ణించారు. ప్రవర్తనా ఆధునికతకు ఆధారాలు - చాలా పురాతన కాలానివి - ఆఫ్రికాలో కూడా లభించాయి. నైరూప్య చిత్రాలు, విస్తృత జీవనాధార వ్యూహాలు, మరింత అధునాతన పనిముట్లు, ఆయుధాలు, ఇతర "ఆధునిక" ప్రవర్తనలు ఈ ఆధారాల్లో ఉన్నాయి. ఆధునికత దిశగా పరివర్తన గతంలో అనుకున్నదాని కంటే ముందే జరిగిందని చాలా మంది పండితులు ఇటీవలి కాలంలో వాదించారు. మరికొందరు పండితులు ఈ పరివర్తన మరింత నిదానంగా జరిగిందని భావిస్తూ,3,00,000 - 2,00,000 సంవత్సరాల క్రితమే పురాతన ఆఫ్రికన్ "హోమో సేపియన్లలో" కొన్ని లక్షణాలు కనిపించాయని పేర్కొన్నారు. ఆస్ట్రేలియన్ ఆదిమ జనాభా 75,000 సంవత్సరాల క్రితం ఆఫ్రికా జనాభా నుండి వేరుపడి, 60,000 సంవత్సరాల క్రితమే 160 కి.మీ. వరకు సముద్ర ప్రయాణం చేశారని ఇటీవలి ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి. ఇది ఎగువ పాతరాతియుగ విప్లవం విలువను కొంత తగ్గిస్తుంది.

ఆధునిక మానవులు, చనిపోయినవారిని సమాధి చేయడం మొదలుపెట్టారు. జంతువుల చర్మాలతో చేసిన దుస్తులు ధరించడం, మరింత అధునాతన పద్ధతులతో వేటాడటం (మాటు వేసే గుంటలను ఉపయోగించడం, జంతువులను కొండ కొమ్ముల నుండి దూకేలా చెయ్యడం), గుహ చిత్రలేఖనం వంటివి చేసారు. మానవ సంస్కృతి అభివృద్ధి చెందే క్రమంలో, వివిధ జనాభాలు ఇప్పటికే ఉన్న సాంకేతిక పరిజ్ఞానాలకు మెరుగు లద్దారు: చేపల గేలాలు, గుండీలు, ఎముక సూదులు వంటి హస్తకృతులు వివిధ మానవ జనాభాల్లో వివిధ రకాలుగా ఉండేవి. ఇది, 50,000 సంవత్సరాల క్రితం మానవ సంస్కృతులలో కనిపించలేదు. "హెచ్. నియాండర్తలెన్సిస్" జనాభాల సాంకేతిక పరిజ్ఞానాలలో కూడా వైవిధ్యమేమీ ఉండేది కాదు.

ఆధునిక మానవ ప్రవర్తనకు దృష్టాంతాలుగా పనిముట్ల ప్రత్యేకత, ఆభరణాలు, చిత్రాల వాడకం (గుహ చిత్రాల వంటివి), నివాస ప్రాంతాన్ని తీర్చిదిద్దుకోవడం, ఆచారాలు (ఉదాహరణకు, సమాధిలో బహుమతులు పెట్టడం), ప్రత్యేకమైన వేట పద్ధతులు, తక్కువ నివాస యోగ్యంగా ఉండే భౌగోళిక ప్రాంతాలు వెతకడం, వస్తు మార్పిడి మొదలైనవాటిని మానవ శాస్త్రవేత్తలు చూపుతారు. ఆధునిక మానవుల ఉనికికి దారితీసినది ఒక "విప్లవం" ("మానవ పరిణామానికి సంబ్ చెందిన బిగ్ బ్యాంగ్") లాంటి పరిణామమా, లేక పరిణామం మరింత "నిదానంగా" జరిగిందా అనే దానిపై చర్చ కొనసాగుతోంది.

శిలాజాల ఆధారాలు
"హోమో" ప్రజాతి పరిణామం
రాతి పనిముట్లు
ప్రవర్తనలో ఆధునికత దిశగా మార్పు