మంగోల్ దళంలో ప్రతి పదిమందిలో ఆరుగురు సాధారణ దుస్తులు ధరించిన ఆశ్విక విలుకాళ్ళు, మిగిలిన నలుగురు భారీ కవచధారులైన ఈటెలతో సాయుధులైన సైనికులు. మంగోల్ ఆశ్వికులు మిగిలిన సమకాలీన సైన్యాలతో పోలిస్తే అత్యంత తక్కువ బరువు మోస్తూ అతివేగంగా సాగగలిగిన దళం. దాని కారణంగా వీరి వ్యూహాలు, అవలంబించే విధానాలు భారీ శత్రువుకు (ఉదాహరణకు యూరోపియన్ నైట్స్ కి) అసాధ్యం. దాదాపు మిగిలిన దళాలన్నీ బరువైన ఈటెల్లాంటి ఆయుధాలు ధరించిన భారీ ఆశ్విక దళాలతో కూడివున్నవి, ఇవి విలుకాళ్ళు శత్రువును ముఖాముఖీ యుద్ధానికి తీసుకువచ్చేలా చేశాకా దాడిచేసేందుకు పనికివస్తాయి. సైనికులు చురకత్తులు లేదా గండ్రగొడ్డళ్ళు కూడా తీసుకువచ్చేవారు.

మంగోలులు వారి గుర్రాలను తమను తాము కాపాడుకున్నట్టుగానే రక్షించుకునేవారు, వాటి శరీరాలకు కవచాలు తొడిగేవారు. గుర్రపు కవచం ఐదు భాగాల కింద విభజితమై గుర్రం శరీరంలోని ప్రతి భాగాన్ని రక్షించేందుకు ఉపయోగపడేది. దాని నుదురు కాపాడేందుకు ఉపయోగించే కవచాన్ని గొంతుకు ఇరువైపులా కట్టేలా విడిపోయే ప్లేట్ తో తయారుచేసేవారు.

మంగోలియన్ గుర్రాలు మిగిలినవాటితో పోలిస్తే చిన్నవే అయినా అత్యంత గడ్డు స్థితిగతులు తట్టుకోగలిగేవి, స్వయం సమృద్ధితో ఉండేవి, దూరాభారాలు పరుగెత్తగలిగే సామర్థ్యం కలిగినవి. ఇతర జాతుల గుర్రాలు చలికి చనిపోయే వాతావరణ పరిస్థితులను కూడా ఈ గుర్రాలు తట్టుకుని నిలవగలిగేవి, దాంతో మంగోలులు రష్యా మీద ప్రమాదకరమైన చలికాలపు వాతావరణంలో విజయవంతమైన దాడులు చేయగలిగారు. మంగోల్ గుర్రాలు సాధారణంగా నిత్యం ఆహార సరఫరా ఆశించవు. తమకు తామే మేతకు అవసరమైన గడ్డిని, చిరుకొమ్మల్ని దొరకబుచ్చుకుని మేసి, ఆ గ్రాసం ఆధారంగా జీవించగల సామర్థ్యం ఛెంఘిజ్ ఖాన్ సైన్యానికి సరఫరా మార్గాల అవసరం నుంచి స్వేచ్ఛను ఇచ్చింది. మంగోల్ గుర్రానికి అద్భుతమైన సామర్థ్యం ఉంది. 30 కిలోమీటర్ల సంప్రదాయ గుర్రపు పందాల్లో మంగోల్ గుర్రాల కన్నా అరేబియన్ వంటి ఇతర జాతుల గుర్రాలే వేగవంతమైనదని తేలింది, కానీ ఏకబిగిన సుదూర ప్రాంతాలకు పరుగు పెట్టడంలో మంగోలియన్ గుర్రాలే మెరుగైనవి. అలుపు లేని మంగోల్ గుర్రం స్వభావం వల్ల యుద్ధంలో ఎక్కువ కాలం తాజాగా ఉండి, మంగోల్ సైన్యాలకు ఓపికపట్టగలగడంలో ఆనుకూల్యతను లభించింది.

ఒక్కో యోధుడు తన గుర్రపు మందను పాలు, మాంసం వంటి ఆహారం కోసం, వింటినారి, చడావులు (చెప్పుల్లాంటివి), కవచం దాచుకునేందుకు, ఎండబెట్టిన దాని పేడను నిప్పు కోసం ఇంధనంగానూ, దాని వెంట్రుకలు తాళ్ళు అల్లుకుందుకు, సంగీత పరికరాల్లో తీగలుగా వాడేందుకు, హెల్మెట్ అలంకరించుకునేందుకు ఉపయోగించుకునేవారు; గుర్రపు పాలు తప్పనిసరిగా విజయం లభించాలని చేసే మంత్రయుతమైన మత కార్యకలాపాలు, వేడుకలకు కూడా ఉపయోగపడేది; వేటల్లోనూ, వినోదాల్లోనూ కూడా గుర్రాలు ఉపయోగపడేవి, ఈ వినోదాలే సైనిక శిక్షణగా కూడా ఉపకరించేది. ఒకవేళ యోధుడు యుద్ధంలో మరణిస్తే, ఒక గుర్రాన్ని అతని తర్వాతి జన్మలో మరింత ఘనత పొందేందుకని బలి ఇచ్చేవారు.

వేగం లోపించడమే మంగోల్ జాతి గుర్రాల ప్రధానమైన లోటు. ఇతర ప్రాంతాలకు చెందిన పెద్ద గుర్రాలతో తక్కువ దూరాలకు పోటీ పెడితే ఓడిపోతాయి. కానీ మిగతా సైన్యాలు చాలా బరువైన పెద్ద కవచాలు మోస్తూండడం వల్ల మంగోల్ దళాలు యుద్ధంలో వారిని, వారి గుర్రాల వేగం ఎలావున్నా దాటిపోగలవు. దానికి తోడు మంగోలియన్ గుర్రాలు అత్యంత దూరాలను వేగంగా దాటేలా అలుపుకు తట్టుకుని సాగుతూంటాయి, చాలాసార్లు వారాలు, రోజుల తర్వాత వచ్చిపడతాయని భావిస్తూండగానే వచ్చి శత్రువులను ఆశ్చర్యపరిచారు.

అన్ని గుర్రాలకు పాదాలు పెట్టుకునే స్టిర్రప్ లు జోడించారు. ఈ సాంకేతిక సౌలభ్యం మంగోల్ విలుకాళ్ళకు తన శరీర పైభాగాన్ని తిప్పుతూ వెనకవైపున్న శత్రువు సహా ఏ దిశగానైనా బాణ ప్రయోగం చేసి కొట్టగల అవకాశం ఇచ్చింది. మంగోల్ యోధులు ఎగిరే గుర్రం నాలుగు కాళ్ళూ గాల్లోకి ఎత్తే లోపే బాణాన్ని కొట్టేవారు, తద్వారా స్థిరమైన, గురి కలిగిన బాణం వేసే వీలు ఉండేది.

ప్రతి సైనికుడూ యుద్ధానికి నాలుగు గుర్రాలతో వెళ్ళేవాడు, దాంతో ఒక గుర్రం అలసిపోతే మరొకటి వాడేవారు. దీనివల్ల మంగోల్ సైన్యం ప్రపంచంలోకెల్లా అత్యంత వేగవంతమైన సైన్యంగా నిలిచింది. అదలా ఉంచితే ఇలా ఎక్కువ గుర్రాలతో రావడం వారికి కొన్ని ఇబ్బందులు తెచ్చిపెట్టింది. మంగోల్ సైన్యం పశుగ్రాసం లోటు అనుభవించారు. గడ్డి తక్కువగా ఉండే మధ్య ఆసియా భూముల్లోనూ, అటవీ ప్రాంతాలైన దక్షిణ చైనా ప్రాంతాల్లోనూ దండయాత్ర చేయడం కష్టంగా ఉండేది వారికి. స్టెప్పీలు అనబడే గడ్డి మైదానాల దారిలో దండయాత్రకు వెళ్ళినా భారీ సంఖ్యలో గుర్రాలకు తగ్గ దాణా దారిలో లభిస్తూందో లేదో చూసుకుంటూ సాగాల్సి వచ్చేది.

ఆశ్విక దళం
ఆహారం, అనుసంధానం
ఆశ్విక దళం
చలనం