ప్లైస్టోసీన్ కాలంలో సరస్సు పశ్చిమ తీరం వెంబడే సముద్రతీరం ఉండేదని, సరస్సు ఈశాన్య ప్రాంతం, సముద్రం క్రింద ఉండేదని భౌగోళిక అధ్యయనాలు సూచిస్తున్నాయి. తీరరేఖ తూర్పు దిశగా జరిగిందనడానికి సమీపంలోని కోణార్క సూర్య దేవాలయమే ఋజువు. కొన్ని వందల సంవత్సరాల క్రితం సముద్ర తీరం వద్దనే నిర్మించిన ఈ దేవాలయం ఇప్పుడు తీరం నుండి సుమారు 3 కి.మీ లోపలికి ఉంది.

చిలికా సరస్సు పరీవాహక ప్రాంతంలో ఉపరితలానికి కింద రాయి, ఇసుక, మట్టి ఉన్నాయి. ఇందులో మట్టి, ఒండ్రు, ఇసుక, కంకర, షెల్ వంటి విస్తృత అవక్షేపాలు ఉన్నాయి. కాని పరీవాహక ప్రాంతంలో ఎక్కువగా ఉన్నది ఒండ్రే. దయా నదితో పాటు అనేక ఇతర ప్రవాహాల ద్వారా సంవత్సరానికి 16 లక్షల మెట్రిక్ టన్నుల అవక్షేపం చిలికా సరస్సులోకి చేరుతోంది. 

గత 6,000–8,000 సంవత్సరాలుగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా పెరుగుతూ ఉన్న సముద్ర మట్టాలు సుమారు 7,000 సంవత్సరాల క్రితం స్థిరంగా ఉండేవి. దీని ఫలితంగా సరస్సు దక్షిణ ప్రాంతంలో తీరానికి సమీపంలో బీచ్ ఏర్పడి ఉండవచ్చు. ఈ బీచ్ క్రమంగా పెరిగి, ఈశాన్య దిశలో సముద్రతీరం వైపుగా పురోగమించి ఉంటుంది. ఈ క్రమంలో చిలికా లోని ఇసుక తిన్నె ఏర్పడింది. తిన్నె నైరుతి అంచు నుండి వెలికితీసిన ఒక శిలాజంపై చేసిన అధ్యయనం, ఈ సరస్సు సుమారు 3,500-4,000 సంవత్సరాల క్రితం ఏర్పడిందని సూచిస్తోంది.

చరిత్ర
డాల్ఫిన్‌లు
జియాలజీ
మెరుగుపరచే చర్యలు