శ్రీరాముడు రావణ సంహార అనంతరం తిరిగి అయోద్యకు వెళుతూ మార్గమధ్యంలో కల మహారణ్య ప్రాంతములో కల సుమంచ పర్వతగిరి శిఖరంపై తన అనుచరగణంతో విడిది చేసాడు. అనుచరగణంలో ఉన్న సుశేణుడు అనే దేవవైద్యుడు ఆ పర్వత ప్రాంతములో కల ఔషధ, మూలికా వృక్షజాతులను చూసి ఆనంద పరవశుడయ్యాడు. కాని చుట్టూ ఔషధాలున్నా అక్కడి జనులంతా రోగగ్రస్తులై ఉండుట అతనిని ఆశ్చర్యపరచినది. ఈ ప్రాంత ప్రజల ఆరోగ్యాది ఈతిబాధల నివారణార్ధం తను ఏదైనా చేయలని తలంచాడు. బొందితో కైలాసం చేరుకోవాలనే తన పూర్వవాంఛితము నెరవేర్చుకొనుటకు కూడా ఇదేమంచి ప్రదేశముగా అతనికి అనిపించినది. శ్రీరామునికి తన నిర్ణయాన్ని తెలియపరచి తను ఈ సుమంచ పర్వత ప్రాంతంలోనే తపమాచరించాలనుకొంటున్నట్లుగా చెప్పాడు. శ్రీరాముడు అతని వాంఛితం నెరవేరాలని ఆశీర్వదించి తన పరివార, అనుచరజనాలతో తరలి వెళ్ళీపోయాడు. తరువాత సుశేణుడు సుమంచ పర్వతంపై శివుని గూర్చి ఘోర తపస్సు చేయనారంబించాడు.

కొంతకాలం తరువాత సుశేణుడు ఎలా ఉన్నాడో క్షేమసమాచారాలు చూసిరమ్మని హనుమంతుని పంపించాడు శ్రీరాముడు. హనుమంతుడు సుమంచ పర్వతప్రాంతానికి వచ్చి చూస్తే అక్కడ సుశేణుడు కనిపించలేదు కాని అతని కళేభరం కనిపించినది. సుశేణుడు తపమాచరిస్తూ శివసాయుజ్యం పొందినట్టు భావించి అక్కడ ఒక పెద్ద గొయ్యి ఏర్పరచి సుశేణుని యొక్క కళేబరమును అందులో ఉంచి గొయ్యి పూడ్చి అక్కడ దొరకిన మల్లెపూలను ఆప్రదేశంలో ఉంచి దానిపై జింక చర్మాన్ని కప్పి శ్రీరామునికి విషయాన్ని చెప్పేందుకు వెళ్ళీపోతాడు. హనుమ ద్వార విషయము తెలిసిన రాముడు సీత, లక్ష్మణ హనుమలతో కలసి సుమంచ పర్వతానికి వస్తాడు. సుశేణుని కళేబరమును రామునికి చూపుటకు జింక చర్మాన్ని పైకి లేపుతాడు హనుమ. జింక చర్మం తీసేసరికి అక్కడ కళేబరం స్థానంలో శివలింగము ఉంటుంది. దానిపై పువ్వులుంటాయి. శ్రీరాముడు సీతా లక్ష్మణ సహితుడై ప్రక్కన గల కొలనులో స్నానించి శివలింగాన్ని పూజించుట ప్రారంబించగానే ఆ శివలింగము క్రమముగా పెరుగుతూ ఆ ప్రాంతాలలో ఔషధ,మూలికల సువాసనలతో కూడిన గాలి శివలింగాన్ని తాకి ప్రచండ పవనాలుగా మారి వీచినంత మేర అందరికీ అనారోగ్యాలు మొత్తంగా తుడిచిపెట్టినట్లుగా పోవడం, ఒకరకమైన శక్తి తేజస్సు రావడం గమనిస్తారు. శ్రీరాముడు ఈ శివలింగానికి గుడి కట్టాలని అనుకొన్నా అది పెరుగుతుండటంతో ఆలోచన విరమిస్తాడు.

అప్పటి నుండి ఈ శివలింగము పెరిగి పెరిగి మహాలింగముగా ఆవిర్భవించినది. మల్లెపూల తో పూజింపబడి జినంతో{చర్మం} కప్పబడీ ఉన్నపుడు వెలసిన స్వామి కనుక మల్లికాజిన స్వామిగా పిలువబడుతుండేవాడూ. క్రమముగా మల్లికార్జునినిగా మార్పు చెందినది.

శ్రీరాముని తరువాత ద్వాపర యుగం లో అజ్ఞాతవాసం చేస్తూ పాండవులు ఇక్కడికి వచ్చి అప్పటికి సీతా కుండముగా పిలవబడూతున్న అక్కడి కొలనులో స్నానించి స్వామిని పూజిస్తూ అక్కడ కల గుహలో కొంతకాలం నివసించినారు.

వైద్య సౌకర్యం
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
వెలుపలి లంకెలు
క్షేత్ర ప్రశస్తి