చెరుకు నుండి రసం తీసి దాన్ని మరగబెట్టి బెల్లం తయారు చేయడాని ఉపయోగిస్తారు. అందు లోని భాగాలు. 

ఈ మూడు కడాలను కర్ర దిమ్మల చట్రంలో బంధించి ఒక స్టాండు లాగ చేసి భూమిలోకి పాతడానికి నాలుగు కర్ర కాళ్ళను కూడా అమర్చుతారు. దీన్ని సమతలంగా భూమిలో పాతి పైన ఉన్న ఇరుసుకు బళ్లను అమర్చి. దానికున్న పెద్ద రంధ్రంలో ఒక పెద్ద కర్ర మానును అమర్చి (ఇది సుమారు 20 అడుగులు పొడవుంటుంది) దాని చివరన దారం సాయంతో రెండు ఎద్దులకు కట్టి నడిపిస్తారు. ఎద్దులు గుండ్రంగా తిరుగు తుంటాయి. కర్రమాను ఆధారంగా బళ్ళ, దానికి అనుసందానించిన కణాలు తిరుగుతాయి. ఆ కణాలమధ్య అతి సన్నని సందు మాత్రమే ఉంటుంది. వాటి సందులో చెరుకు పెట్టితే ఆ మూడు కణాలమధ్యన చెరుకు నలిగి పిప్పి అయి బయటకు వస్తుంది. కారిన రసం కింద వుంచిన పాత్రలో పడుతుంది. ఈ విదంగా చెరుకు రసం తీస్తారు గానుగ సాయంతొ. దీనినే చెరుకు గానుగ అంటారు. వీటి స్థానంలో ఇప్పుడు క్రషెర్ అనె యంత్రాలు వచ్చాయి. ఈ రెండింటి లోని సూత్రం ఒకటే. గానుగ ఎద్దులతో నడస్తె ఇవి కరెంటుతో నడుస్తాయి.
బెల్లం తయారు చేసే విధానం:... గానుగ నుండి చెరుకు రసం తీసి దాన్ని ఒక పెద్ద పెనంలో పోసి పెద్ద పొయ్యిపై పెట్టి కింద మంట పెట్టతారు. బాగా కాగిన తర్వాత మొదటగా బుడ్డ పగులుతుంది. అంటే చెరుకు రసంలోని మురికి అంతా పైన మందపాటి పొరగా ఏర్పడుతుంది. అది పగులి చెరుకు పాలు తెర్లతాయి. ఆసమయంలో 'తెడ్డు'తో ఆమలినాన్ని తీసివేస్తారు. కాగుతున్న ఆ చెరుకు రసం (చెరుకు పాలు అని కూడా అంటారు) ఒక పొంగు వస్తుంది. దాన్ని చీమల పొంగు అంటారు. ఇందులో చీమల్లాగ కొంత మలినాలు కనబడతాయి. అందుకే దాన్ని చీమల పొంగు అని అంటారు. మరో పది నిముషాల తర్వాత ఇంకో పొంగు వస్తుంది.. దాన్ని పెద్ద పొంగు అంటారు. అన్నిటి కన్నా ఈ పొంగు పెనుములో చాల ఎత్తు వరకు వస్తుంది. అందుకే దీన్ని పెద్ద పొంగు అంటారు. కింద మంట అలా కొనసాగుతుంటే ఆ పొంగు క్రమేణ తగ్గుతుంది. చివరకు ఘాతాలు పడతాయి. అనగా నీళ్లలో పెద్ద చినికులు పడితే ఏర్పడే సందడి లాంటి ది అన్న మాట. ఈ సమయంలో కింద మంట తగ్గించాలి. ఇప్పుడే ఒక తెడ్డుతో ఆ 'పాకాన్ని' కలుపుతూ, మాటిమాటికి పైకి ఎత్తి దాన్నుండి కారుతున్న పాకాన్ని గమనించి అదను కనిపెట్టాలి. తెడ్డు నుండి పాకం జారు తున్నప్పుడు మొదట తీగల్లాగ వుంటుంది. కొంత సేపటికి ఆ తీగలు తెగి పడతాయి. ఇప్పుడు పాకం పక్యానికి వచ్చిందన్న మాట. ఇప్పుడు మంటను పూర్తిగా తగ్గించి ఒక్క నిముషం వుంచి, పెనాన్ని ఇద్దరు మనుషులు పైకి లేపి పక్కనే భూమిలో అమర్చిన రేకు దోనెలో పోస్తారు. దోనెలోని పకాన్ని తెడ్డుతో కలుపుతూ వుండాలి. కొన్ని నిముషాల్లోనె అది గట్టి పడి బెల్లం తయారవుతుంది. దీన్ని అచ్చుల్లో గాని, గుండ్రటి ముద్దల రూపంలో గాని, తాటి ఆకుల బుట్టల్లో గాని, లేదా పొడి పొడిగా గోతాల్లో గాని పొస్తారు.
చెరుకు పండిన భూమిని బట్టి బెల్లం రంగు రుచి వస్తాయి. నల్ల బెల్లం, తెల్ల బెల్లం అని రెండు రకాలు, అలాగే బెల్లం 'జేడు' అని 'రాపు' అని రెండు రకాలు. జేడు అంటే గట్టిగా వుంటుంది, రాపు అంటే బెల్లం సులభంగా పగిలి పొడి అవుతుంది. బెల్లం రకాలను బట్టి రేటు ఉంటుంది. రాయల సేమ ప్రాంతంలో ఎక్కువగా నల్ల బెల్లం తయారవుతుంది. చిత్తూరు జిల్లాలోని అరగొండ ప్రాంతంలో బెల్లం తెల్లగా వుంటుంది. ఇది చాలతీపి. ఆంధ్ర ప్రాంతంలోని బెల్లం తెల్లగా వుంటుంది. కాని ఇది కొంత ఉప్పగా వుంటుంది.

బెల్లం తయారు చేసేటప్పుడు సాధించే కొన్ని ఉప పదార్తాలు:...1. నక్కిళ్లు...పాకాన్ని దోనిలో పోసె ముందు కొంత పాకాన్ని నీళ్లున్న గిన్నెలో తెడ్డుతొ పొస్తే అది నక్కిళ్లు అవుతుంది. ఇది మెత్తగా వుండి అప్పటికప్పుడు పిల్లలు తినడాని బాగా వుంటుంది. 2. వరంటు. దోనిలో పాకం పోసిన తర్వాత కొంత పాకాన్ని పక్కికి జరిపి తెడ్డుతొ అదే పనిగా రుద్దూతూ వూంటే అది గట్టి పడి తెల్లగాగట్టి పడి ముద్ద వుతుంది. దీన్నీ నిలువ వుంచుకొని తింటారు. 3. చెక్క బెల్లం... పళ్లేలలో అడుగున నేయి పోసి, అందులో పక్యానికొచ్చిన పాకం పోసి అందులో వేయించిన,జీడిపప్పులు, వేరుశనగ పప్పులు యాలకుల, మిరియాల పొడి వేసి బాగా కలిపి గట్టిపడే ముందు చాకుతో బిళ్ళలుగా కోసి నిల్వ వుంచుకొని తింటారు. 4. కలకండ... పక్యాని కొచ్చిన పాకాన్ని కొత్త మట్టి పాత్రల్లో పోసి మూతికి గుడ్డ కట్టి,మూడు నెలెల వరకు ఉట్టి మీద పెట్టి ఆ తర్వాత చూస్తే పాకం పై భాగంలో ఒక అంగుళం మందం గట్టి పొర ఏర్పడి ఉంటుంది, ఇది రంగు తక్కువైనా కలకండ లాగే వుంటుంది. రుచి చాల బాగుంటుది. 5. ఇతరాలు. పచ్చి మామిడికాయలు, వంకాయలకు గాట్లు పెట్టి ఒక దారానికి కట్టి పెద్ద పొంగు రాకముందు పెనంలో వేలాడ గట్టితే, అవి అందులో బాగా వుడికి చల్లారిన తర్వాత తినడానికి చాల రుచిగా వుంటాయి..6. పొరబాటున పొయ్యి మీద పాకం ముదిరి పోతే దాన్ని దోనెలో పోసిన వెంటనే గట్టి పడిపోతుంది. అప్పుడు దాన్ని బయటికి తీయడానికి సుత్తి, స్రావణం కావలసిందే. సుత్తితో కొడితే పలుగులు పలుగులుగా పగులుతుంది. ఆ ముక్కలు అచ్చం బజారులో అమ్మే టాపి బిళ్లలు లాగే గట్టిగా, తీయగా వుంటాయి. ఈ వ్యహారం పిల్లలకు ఆనందం, పెద్దలకు బాదాకరం.
చెరుకు రసం లేదా చెరుకు పాలు:...గానుగను శుభ్రంగా కడిగి, కడిగిన మంచి చెరుకులను తీసుకొని అందులో నిమ్మకాయలు, పచ్చి మిరపకాయలు, అల్లం, పెట్టి గానుగలో పెట్టి వచ్చిన రసాన్ని ప్రత్యేక పాత్రలో నింపి త్రాగుతారు. ఇదంతా చిత్తూరు జిల్లాలో గానుగ ఆడే సమయంలో జరిగే సర్వ సాదారణ పిల్లల కార్యక్రమం.

భాషా విశేషాలు
చెరుకు గానుగ
సున్నం గానుగ
నూనె గానుగలు