జెమ్డెట్ నాస్ర్ కాలం లోను (క్రీ.పూ. 3600–3100), తొలి రాజవంశాల కాలం లోనూ (క్రీ.పూ. 3100–2350), దక్షిణ మెసొపొటేమియా ఆవాస స్థావరాలు సంఖ్య లోనూ, పరిమాణంలోనూ పెరిగాయి. ఇది బలమైన జనాభా పెరుగుదలను సూచిస్తుంది.సిప్పార్, ఉరుక్, అడాబ్, కిష్ వంటి సుమేరో అక్కాడియాన్ వంటి సైట్లతో సహా, ఈ స్థావరాలన్నీ ఒకదానితో ఒకటి పోటీ పడే నగర రాజ్యాలుగా ఏర్పాటయ్యాయి. ఈ నగరాల్లో చాలావరకు, యూఫ్రటీస్, టైగ్రిస్ ల కాలువల వెంట ఉన్నాయి. ఈ కాలువలు తరువాతి కాలంలో ఎండిపోయాయి. కాని రిమోట్ సెన్సింగ్ ఇమేజరీ ద్వారా ఇప్పటికీ వాటిని గుర్తించవచ్చు. ఇదే విధమైన అభివృద్ధి ఎగువ మెసొపొటేమియా, సుబార్టు, అస్సిరియాల్లోనూ జరిగింది -కాకపోతే, ఇది 3 వ సహస్రాబ్ది మధ్య నుండి జరిగింది, దిగువ మెసొపొటేమియా కంటే తక్కువ స్థాయిలో జరిగింది.ఈ కాలంలో ఎబ్లా, మారి, టెల్ లీలాన్ వంటి సైట్లు మొదటిసారిగా ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకున్నాయి. 

యూఫ్రటీస్ బేసిన్ లోని విశాలమైన ప్రాంతాలు మొదటిసారిగా అక్కాడియన్ సామ్రాజ్యం (క్రీ.పూ. 2335–2154), ఉర్ III సామ్రాజ్యాలలో ఒకే పాలకుడి క్రింద ఐక్యమయ్యాయి. ఇవి ప్రత్యక్షంగా గానీ, పరోక్షంగా సామంతుల ద్వారా గానీ ఆధునిక ఇరాక్‌ను, ఈశాన్య సిరియానూ పాలించారు. వారి పతనం తరువాత, పాత అస్సీరియన్ సామ్రాజ్యం (క్రీ.పూ. 1975–1750), మారి ఈశాన్య సిరియా, ఉత్తర మెసొపొటేమియాపై ఆధిపత్యాన్ని సాధించారు. దక్షిణ మెసొపొటేమియాను ఇసిన్, కిష్, లార్సా వంటి నగర-రాజ్యాలు పాలించాయి. క్రీ.పూ. 18 వ శతాబ్దం ప్రారంభం నుండి మధ్యకాలం లోపు హమ్మురాబి ఆధ్వర్యంలో కొత్తగా ఏర్పడిన బాబిలోనియా రాష్ట్రంలో ఇవి కలిసిపోయాయి. 

సా.పూ. 2 వ సహస్రాబ్ది రెండో అర్ధ భాగంలో, యూఫ్రటీస్ బేసిన్‌లో దక్షిణాన కస్సైట్ బాబిలోన్ సాఅమ్రాజ్యం, ఉత్తరాన మిటాన్నీ, అష్షూరు, హిట్టైట్ సామ్రాజ్యాలు ఉండేవి. హిట్టైట్లను, మిటాన్నీ, కస్సైట్ బాబిలోనియన్లను మధ్య అస్సీరియన్ సామ్రాజ్యం (1365-1020 BC) తనలో కలిపేసుకుంది. క్రీస్తుపూర్వం 11 వ శతాబ్దం చివరలో మధ్య అస్సీరియన్ సామ్రాజ్యం అంతరించాక, ఇరాకీ యూఫ్రటీస్ బేసిన్‌పై నియంత్రణ కోసం బాబిలోనియా, అస్సిరియాల మధ్య పోరాటాలు జరిగాయి. చివరికినియో-అస్సీరియన్ సామ్రాజ్యం (క్రీ.పూ. 935-605) విజయం సాధించింది. క్రీస్తుపూర్వం 1 వ సహస్రాబ్ది మొదటి భాగంలో ఉత్తర యూఫ్రటీస్ బేసిన్‌పై కూడా నియంత్రణ సాధించడంలో విజయవంతమైంది. 

ఆ తరువాతి శతాబ్దాలలో యూఫ్రటీస్ బేసిన్ పై నియంత్రణ నియో-అస్సిరియన్ సామ్రాజ్యం నుండి (ఇది క్రీ.పూ. 612 - 599 మధ్య కుప్పకూలింది) కొద్దికాలం పాటు మెడెస్ సామ్రాజ్యం చేతిలోకి (క్రీ.పూ. 612–546), ఆ తరువాత, క్రీస్తుపూర్వం 7 వ శతాబ్దం చివరి సంవత్సరాల్లో కొద్ది కాలం పాటు నియో-బాబిలోనియన్ సామ్రాజ్యం (612– 539 BC) చేతుల్లోకీ వెళ్ళింది. చివరికి అకెమెనీడ్ సామ్రాజ్యం (క్రీ.పూ. 539–333) హస్తగతమైంది. అకెమెనీడ్ సామ్రాజ్యాన్ని అలెగ్జాండర్ ది గ్రేట్ జయించాడు. అతను అకెమినీడ్ల చివరి రాజు డారియస్ III ను ఓడించాడు. అలెగ్జాండరు క్రీ.పూ 323 లో బాబిలోన్లో మరణించాడు. 

దీని తరువాత, ఈ ప్రాంతం సెల్యూసిడ్ సామ్రాజ్యం (క్రీ.పూ. 312–150), పార్థియన్ సామ్రాజ్యాలు (క్రీ.శ. 150–226) (ఈ సమయంలో అడియాబెనే వంటి అనేక నియో-అస్సిరియన్ రాజ్యాలు యూఫ్రటీస్ లోని కొన్ని ప్రాంతాలను పాలించాయి) పాలించాయి. దాని తరువాత వచ్చిన బైజాంటైన్ సామ్రాజ్యం, సస్సానిడ్ సామ్రాజ్యాల (క్రీ.శ. 226–638) తరువాత రోమన్ల చేతుల్లోకి వెళ్ళింది. క్రీస్తుశకం 7 వ శతాబ్దం మధ్యలో ఇస్లామిక్ ఆక్రమణల వరకూ రోమన్ సామ్రాజ్యం చేతుల్లోనే ఉంది.క్రీ.శ 680 లో ఈ నది ఒడ్డునేకర్బాలా యుద్ధం జరిగింది.

ఉత్తరాన, ఈ నది గ్రేటర్ అర్మేనియా (క్రీ.పూ. 331 -428), లెస్సర్ అర్మేనియాల మధ్య సరిహద్దుగా పనిచేసింది. (లెస్సర్ అర్మేనియాల క్రీ.పూ 1 వ శతాబ్దంలో రోమన్ ప్రావిన్స్‌గా మారింది).

చరిత్ర
ప్రవాహం
ఆర్థికం
పురాతన చరిత్ర