ఖోతాను రాజ్యం తారిం బేసిను దక్షిణ అంచున ఉన్న శాకా నగర రాష్ట్రం. క్రీస్తుపూర్వం 133 నుండి క్రీ.శ 89 వరకు విస్తరించిన హాను-జియాంగును యుద్ధం పర్యవసానంగా ఖోటాను, కష్గర్తులతో చేర్చిన తారిం బేసిను (ప్రస్తుతం వాయువ్య చైనాలోని జిన్జియాంగు) హాను చైనా ప్రభావానికి (హాను చక్రవర్తి (r క్రీ.పూ.141-87 ))లోనయ్యింది.

తారిం బేసిన్లోని ఖోటాను, ఇతర ప్రాంతాలలో లభించిన పురావస్తు ఆధారాలు, పత్రాలు శాకా మాట్లాడే భాష గురించిన సమాచారాన్ని అందించాయి. ఖోతాను అధికారిక భాష మొదట్లో ఖరోస్టిలో రాసిన " గాంధారి ప్రాకృత " 1 వ శతాబ్దానికి చెందిన ఖొటాను నుండి వచ్చిన నాణేలు చైనా, గాంధారి ప్రాకృత భాషలలో ద్వంద్వ శాసనాలు కలిగి ఉన్నాయి. ఇది ఖోటానుకు భారతదేశం, చైనా రెండింటితో ఉన్న సంబంధాలను సూచిస్తుంది. ఉనికిలో ఉన్న పత్రాలు ఇరానియను భాషను చాలాకాలం రాజ్య ప్రజలు ఉపయోగించారని సూచిస్తున్నాయి. షాంషాను సమీపంలో లభించిన ప్రాకృతం భాషలో లిఖించబడిన మూడవ శతాబ్దపు పత్రాలు సమీపంలోని ఖోటాను రాజుకు హినాజా (అనగా "జనరలిసిమో")అని పిలువబడ్డాడని పేర్కొన్నాయి. ఇది ప్రత్యేకంగా సంస్కృత శీర్షిక సెనాపతికి సమానమైన ఇరానియను పదం. ఇది ఖోటానీభాషలో శాకా హనీసాతో సమానంగా ఉంటుందని ఖోటనీ పత్రాలలో ధృవీకరించబడింది. ఇరానియను స్టడీసు ప్రొఫెసరు రోనాల్డు ఇ. ఎమెరికు అభిప్రాయం ఆధారంగా రాజు నమోదు చేసిన ప్రాంతీయ కాలాలను ఖోటానీ కౌనాగా పేర్కొన్నాడు. ఇది "ఇరానియను నివాసులు, రాజ శక్తి మధ్య స్థిర సంబంధాన్ని సూచిస్తుంది".10 వ శతాబ్దానికి చెందిన ఖోటనీస్-శాకా-భాషా రాజ్య కాపీలు ఆధారంగా "ఖోటాను పాలకుడు ఇరానియను మాట్లాడేవాడు కావచ్చని" ఆయన వాదించారు. అంతేకాకుండా ఖోటాను పేరు ప్రారంభ రూపం " హ్వతన " అనే పేరుతో అర్థవంతంగా శాకా పదంతో అనుసంధానించబడి ఉంది.

ఈ ప్రాంతాన్ని జయించడానికి టాంగు చక్రవర్తి తైజాంగు (r. క్రీ.శ.626-649) చేసిన పోరాటంతో ఈ ప్రాంతం మరోసారి చైనీయుల ఆధీనంలోకి వచ్చింది. 8 వ శతాబ్దం చివరి నుండి 9 వ శతాబ్దం వరకు ఈ ప్రాంతం ప్రత్యర్థిరాజ్యాలైన టాంగు, టిబెటను సామ్రాజ్యాల మధ్య చేతులు మారింది. అయినప్పటికీ 11 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ఈ ప్రాంతాన్ని కారా-ఖానిదు ఖానటే ప్రజలు (ముస్లిం టర్కికు) స్వాధీనం చేసుకున్నారు. ఇది ఈ ప్రాంతం టర్కియిజ ప్రాంతంగా మార్చబడి బౌద్ధమతం నుండి ఇస్లాం మతంలోకి మారడానికి దారితీసింది.
తరువాత ఖోటనీ-శాకా భాషా పత్రాలు, వైద్య గ్రంథాలు, బౌద్ధ సాహిత్యం ఖోటాను తుమ్షుకు (కష్గరు ఈశాన్య) లో కనుగొనబడ్డాయి. ఖోటానీ-శాకా భాషలో 10 వ శతాబ్దానికి చెందిన ఇలాంటి పత్రాలు డన్హువాంగు వ్రాతప్రతులలో కనుగొనబడ్డాయి.

పురాతన చైనీయులు ఖోటాన్ యుటియను (于闐) అని పిలిచినప్పటికీ అప్పుడప్పుడు ఉపయోగించే మరో స్థానిక ఇరానియను పేరు జుసాదన్న (瞿 薩 旦 那) అనే పేరు ఇండో-ఇరానియను " గోస్తాను (గోస్తానా) " నుండి ఉద్భవించింది. వరుసగా ఉన్న సమీప పట్టణ ప్రాంతం పేర్లు. 

ఇండో-సిథియన్లు
ఖోతను రాజ్యం
ఆవిర్భావం
పేరు వెనుక చరిత్ర