మధ్యయుగమునందు విద్యావైదుష్యములను వ్యాపింపజేసిన సంస్థలలో రాజాస్థానములకు బిమ్మట పేర్కొనవలసినవి అగ్రహారములు. పర్వకాలములందును, దిగ్విజయ పట్టబంధాది మహాసమయములందును రాజులనేకులు వేదవేదాంగపారగులను, పురాణేతిహాసాజ్ఞులను, కర్మనిరతులను అగు విప్రులకీ అగ్రహారములను దానమొసంగుచుండిరి. వీని ఆదాయముతో జీవయాత్రను చేయుచు ఈ బ్రాహ్మణులు నిశ్చింతులై స్వాధ్యాయప్రవచనములతో కాలక్షేపము జరిపెడివారు. ఈ అగ్రహారము లేక భోగములు, బహుభోగములని రెండువిధములు. అందు మొదటి తరగతి వొక్కని హక్కు భుక్తములోనే యుండునవి.రెండవతరగతి అగ్రహారములలో అనేకపండితకుటుంబీకులకు వృత్తులేర్పరుపబడియుండెడివి.

అగ్రహారములకు మంగలమనియు, చతుర్వేది మంగలమినియు పేరుండెడిది. వీరచోడుడు చతుర్వేది మంగలమున ఒకచోట గల శాసనమునుండి, ఇచ్చట వ్యాకరణ, మీమాంస, వేదాంత, ఋగ్యజుస్సామ,రూపావతార, పురాణ, జ్యోతిష్య, వైద్య విద్యలను బోధించు ఆచార్యులొక్కక్కరికి ఒక్కొక్క వృత్తి కల్పింపబడెడిదని తెలియజేయడమైనది. ఈ అగ్రహారములకు ఎ విధమైన బాధ కలుగకుండగ చేసి రాజులు వానికి సర్వస్వతంత్రములను కల్పించెడివారు. వీనిపై ఏవిధమైన పన్నులను విధింపబడకుండినవి. ఇందలి భూమిపై వచ్చు ధాన్యమంతయూ అగ్రహారీకులదే. రాజకీయోద్యోగులకు ఇందు ప్రవేశము లేకుండెడిది. అందలి పండితులను అన్యాపేక్షలేక సర్వకార్యములను నిర్వహించుకొనుచుండిరి. ఇటులన్నివిధములను నేటి విశ్వవిద్యాలయములను మించిన స్వాతంత్ర్యము కలిగి ఈ అగ్రహారములు అనన్య దృష్టితో వైదిక విద్యను వ్యాపింపజేయుచుండిరి.
గ్రామనామంగా
చరిత్ర
ఉత్తరపదంగా
పూర్వపదంగా