అశోకుడి శాసనాలు కనుగొని వాటికి లిప్యంతరీకరణ పనులు పూర్తిచేసే వరకు అశోకుడి గురించిన కథలు ఆయన జీవితపు గ్రంథకథనాల మీద ఆధారపడి ఉన్నాయి. ఖచ్ఛితమైన చారిత్రక వాస్తవాలు లభ్యం కాదు. ఈ ఇతిహాసాలు అశోకవదన గ్రంథం వంటి బౌద్ధగ్రంధాల వనరులలో కనుగొనబడ్డాయి. అశోకవదన అనేది దివ్యవదానంలోని పెద్ద ఇతిహాసాల ఉపసమితి. అయితే ఇది స్వతంత్రంగా కూడా ఉనికిలో ఉండవచ్చు. అశోకుడి గురించి అశోకవదనంలో వివరించబడిన కొన్ని ఇతిహాసాలు క్రిందివి:

1) కథలలో ఒకటి అశోకుడు గత జీవితంలో జయ అనే చిన్న పిల్లవాడిగా ఉన్నప్పుడు జరిగిన ఒక సంఘటన గురించి వివరిస్తుంది. ఒకసారి జయ రోడ్డు పక్కన ఆడుతున్నప్పుడు బుద్ధుడు వచ్చాడు. చిన్నపిల్లవాడు బుద్ధుని యాచన గిన్నెలో కొంత మట్టిని సాధువుకు తన బహుమతిగా ఉంచాడు. ఒక రోజు గొప్ప చక్రవర్తి కావాలని, బుద్ధుని అనుచరుడిగా మారాలన్న తన కోరికను ప్రకటించాడు. బుద్ధుడు నవ్వుతూ "విశ్వాన్ని తన కాంతి కిరణాలతో ప్రకాశవంతం చేసాడు" అని చెప్పాడు. ఈ కాంతి కిరణాలు బుద్ధుడి ఎడమ అరచేతిలో తిరిగి ప్రవేశించినట్లు చెబుతారు. ఈ బిడ్డ జయ తన తదుపరి జీవితంలో గొప్ప చక్రవర్తి అవుతాడని సూచిస్తుంది. బుద్ధుడు తన శిష్యుడైన ఆనంద వైపు కూడా తిరిగి ఈ పిల్లవాడు "గొప్ప, ధర్మబద్ధమైన చక్రవర్తి రాజు అవుతాడని, తన సామ్రాజ్యాన్ని తన పాటలీపుత్రను రాజధానిగా చేసుకుని పాలిస్తాడు" అని ఊహించినట్లు చెబుతారు.

2) బౌద్ధమతాన్ని స్వీకరించిన తరువాత అశోకుడిని మంచి వ్యక్తిగా మార్చడం ప్రాముఖ్యతను తెలియజేయడానికి మరొక కథ అశోకుడిని దుష్టుడిగా చిత్రీకరించబడ్డాడు. అశోకుడి శారీరక వికారాల కారణంగా ఆయనను తన తండ్రి బిందుసారుడు ఇష్టపడలేదని పేర్కొనడం ద్వారా ఇది ప్రారంభమవుతుంది. అశోకుడు రాజు కావాలని కోరుకున్నాడు. అందువలన అశోకుడు బిందుసారుడి ప్రియకుమారుడిని మోసగించి నిప్పుల కుండంలో ప్రవేశింపజేయడం ద్వారా అశోకుడు తనకు పోటీగా ఉన్న వారసుడిని వదిలించుకున్నాడు. ఆయన దుష్ట స్వభావం, తీవ్ర కోపం కారణంగా ఆయన "అశోక ది ఫియర్స్"గా ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఆయన తన మంత్రులను విధేయత పరీక్షకు గురిచేశాడని, విఫలమైనందుకు వారిలో 500 మంది చంపబడ్డారని చెబుతారు. కొంతమంది మహిళలు ఆయనను అవమానించినప్పుడు ఆయన తన అంతఃపురాన్ని తగలబెట్టాడు. ఆయన ఇతరుల బాధలను చూడటం నుండి ఉన్మాద ఆనందాన్ని పొందాడని అనుకోవాలి. దీని కోసం ఆయన తనకొరకు విస్తారమైన, భయంకరమైన హింస గదిని నిర్మించాడు. అక్కడ ఆయన ఇతరులను హింసించడం ద్వారా తనను తాను రంజింపచేసుకున్నాడు. ఒక ధర్మబద్ధమైన బౌద్ధ సన్యాసిని ముఖాముఖి దర్శించిన తరువాత మాత్రమే అశోకుడు స్వయంగా "అశోక దైవభక్తి"గా రూపాంతరం చెందాడు. క్రీస్తుశకం 7 వ శతాబ్దంలో భారతదేశాన్ని సందర్శించిన ఒక చైనా యాత్రికుడు, జువాన్ జాంగ్ తన జ్ఞాపకాలలో చిత్రహింసలు ఉన్న గదిని సందర్శించినట్లు నమోదు చేశాడు.

3) అశోకుడి కాలం ముగిసిన సంఘటనల గురించి మరొక కథ ప్రచారంలో ఉంది. అశోకుడు తన ఖజానాలోని సంపదలను బౌద్ధ సంఘానికి బహుమతిగా ఇవ్వడం ప్రారంభించాడని చెబుతారు. ఆయన మంత్రులు ఆయన విపరీత సామ్రాజ్యం పతనమవుతుందని భయపడ్డారు. ఆయనకు ఖజానాలో ప్రవేశం నిరాకరించారు. తత్ఫలితంగా అశోకుడు తన వ్యక్తిగత ఆస్తులను ఇవ్వడం ప్రారంభించి, ఏమీ లేకుండా పోయి, చివరకు శాంతియుతంగా మరణించాడు.

ఈ సమయంలో బౌద్ధ గ్రంథం అశోకవదన బౌద్ధమతంలోకి కొత్త మతమార్పిడులను పొందటానికి ప్రయత్నిస్తూ ఈ ఇతిహాసాలన్నింటినీ ఉపయోగించింది. బుద్ధుని పట్ల భక్తి, సంఘానికి విధేయత నొక్కిచెప్పారు. ఇటువంటి గ్రంథాలు అశోకుడు తప్పనిసరిగా ఆదర్శ బౌద్ధ చక్రవర్తి అనే అభిప్రాయం స్థిరపడడానికి సహకరించాయి. ఆయన ప్రశంసకు, దూషణకు రెండింటికీ అర్హుడు.

రాతి నిర్మాణాలు
అశోకుడి గురించిన పురాణాలు
అధికారస్వీకరణ
వివాహం