తంజావూరు జిల్లాలోని కిల్వెన్మణిలో నలభైనాలుగుమంది దళితుల్ని వూచకోత కోశారు. ఎంత అమానుషం! నలభైనాలుగు... వరుసలో చివరగా, నెలల పసికందు! ఆకలో, అమ్మలేదన్న బెంగోగుక్కపెట్టి ఏడుస్తోంది. ఓ రాక్షసుడు నిర్దాక్షిణ్యంగా పసిగుడ్డు గుండెల్లో పిడిబాకు దించాడు. చిన్నారి గిలగిలా తన్నుకుని ప్రాణాలు వదిలింది. అంతటితో ఆగలేదా దుర్మార్గం. అలానే, ఆ కత్తిమొనని చెట్టుకొమ్మకి గుచ్చేశాడు. బిడ్డశవం బొమ్మలా వేలాడుతుంటే... అంతా పడీపడీ నవ్వారు! కష్టానికి తగిన కూలీ అడగటమే ఆ దళితులు చేసిన నేరం. భూస్వాములు ఆగ్రహంతో వూగిపోయారు. పిశాచాల దండుతో దళితవాడ మీద దండెత్తారు.

కృష్ణమ్మాళ్‌ ఆ సమయానికి జయప్రకాశ్‌ నారాయణ్‌తో కలిసి పాదయాత్రలు చేస్తున్నారు. వూచకోత గురించి వినగానే, ఆమె చిమ్మ చీకట్లో బయల్దేరారు. చేతిలో దీపంలేదు. తోడుగా ఎవరూ లేరు. రెండువందల కిలోమీటర్ల ప్రయాణం. రవాణా సౌకర్యాలు అంతంతమాత్రంగానే ఉన్న రోజులు. బస్సులో ప్రయాణించారు. డొంకల దార్లో నడిచారు. ఆ చీకటి ప్రయాణం, ఆమె జీవితయాత్రలో గొప్ప మలుపు! ఎవరో చేతులుచాచి రారమ్మని పిలుస్తున్నట్టు, ఏవో గొంతుకలు కాపాడమని వేడుకుంటున్నట్టు... ఆమె వడివడిగా అడుగులువేశారు. 'అది దేవుడిచ్చిన పిలుపు'... అంటారు కృష్ణమ్మాళ్‌ నలభైరెండేళ్ల నాటి సంఘటనను తలుచుకుని.

తరాలుగా నేలను నమ్ముకుని బతుకుతున్న నిరుపేదల నోట్లో మట్టికొడుతున్నారు భూస్వాములు. కష్టం దళితులది. పంట పెత్తందార్లది. ఎన్నితరాలని సహిస్తారు. ఎంత ఆకలని భరిస్తారు. నోరుతెరిచారు. శ్రమకు తగిన వేతనం అడిగారు. భూస్వాములు ఆ ధైర్యాన్ని జీర్ణించుకోలేకపోయారు. వూచకోతతో కడుపుమంట చల్లార్చుకున్నారు.

దున్నేవాడికి భూమే దన్ను. ఆస్తయినా, ఆయుధమైనా, ఆత్మవిశ్వాసమైనా పిడికెడు మట్టే! 'భూస్వాముల కబంధహస్తాల నుంచి నేలతల్లికి విముక్తి కల్పించేదాకా నేను నిద్రపోను'.. కృష్ణమ్మాళ్‌ మాటలు వాళ్లకు కొండంత ధైర్యాన్నిచ్చాయి. భూస్వాములు వూరుకుంటారా? ఆమెను బెదిరించారు. అరెస్టు చేయించారు. చంపాలని కుట్రపన్నారు. కృష్ణమ్మాళ్‌ భయపడలేదు. ఆమెది గాంధేయమార్గం. హర్తాళ్లతో నిరసన తెలిపారు. భజనలతో హితవు చెప్పారు.

ఆ పోరు హోరెత్తింది. ప్రభుత్వమే దిగొచ్చింది. పన్నెండువందల ఎకరాల దేవుడిమాన్యం దరిద్రనారాయణులకు దక్కింది. ఆ నేలను దుక్కిదున్నింది వాళ్లే. నారు పోసింది వాళ్లే. నీరు కట్టింది వాళ్లే. కృష్ణమ్మాళ్‌ చొరవతో కష్టఫలం కూడా వాళ్లదే ఇపుడు. ఆ ఉద్యమ సారథి కృష్ణమ్మాళ్‌ కూడా దళిత కుటుంబం నుంచే వచ్చారు. బాల్యంలో లెక్కలేనంత వివక్ష అనుభవించారు.

అమ్మ మనసు
కృష్ణమ్మాళ్
బాల్యం
పోచంపల్లిలో