"హోమో సేపియన్స్" ("సేపియన్స్" అంటే లాటిన్‌లో "జ్ఞాని" లేదా "తెలివైన" అని అర్థం) 3,00,000 సంవత్సరాల క్రితం ఆఫ్రికాలో, "హోమో హైడెల్‌బర్గెన్సిస్" లేదా తత్సంబంధిత వంశం.నుండి ఉద్భవించింది. 2019 సెప్టెంబరులో, శాస్త్రవేత్తలు 260 సిటి స్కాన్ల ఆధారంగా కంప్యూటరైజ్డ్ నిర్ణయ పద్ధతిలో ఆధునిక మానవుల / "హెచ్. సేపియన్స్‌"ల "చివరి సాధారణ పూర్వీకుల పుర్రె ఆకారాన్ని" తయారు చేసారు. ఆధునిక మానవులు 2,60,000 - 3,00,000 సంవత్సరాల క్రితం తూర్పు, దక్షిణ ఆఫ్రికాలోని జనాభాలు విలీనం కావడం ద్వారా ఉద్భవించారని సూచించారు.

4,00,000 సంవత్సరాల క్రితానికీ, మధ్య ప్లైస్టోసీన్‌లోని రెండవ అంతర గ్లేసియల్ కాలానికీ మధ్య, సుమారు 2,50,000 సంవత్సరాల క్రితం, కపాలం పరిమాణం పెరగడం, రాతి పనిముట్ల సాంకేతిక పరిజ్ఞానం అభివృద్ధి చెందడం జరిగింది. "హెచ్. ఎరెక్టస్" నుండి "హెచ్. సేపియన్స్‌" పరిణామం చెందిందనడానికి ఇవి ఆధారాలు. "హెచ్. ఎరెక్టస్" ఆఫ్రికా నుండి బయటకు వలస "వెళ్ళినట్లు" ప్రత్యక్ష ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి. ఆ తరువాత ఆఫ్రికాలోనే మిగిలిపోయిన "హెచ్. ఎరెక్టస్" నుండి "హెచ్. సేపియన్స్" పరిణామం చెందింది. తరువాత "హోమో సేపియెన్స్" చేపట్టిన వలసలో (ఆఫ్రికాలో అంతర్గతం గానూ, బయటికీ) అంతకుముందు వ్యాప్తి చెందిన "హెచ్. ఎరెక్టస్‌"ను తొలగించి ఆ స్థానాన్ని ఆక్రమించాయి. ఈ వలసను, మూలం సిద్ధాంతాన్నీ "ఇటీవలి ఏకైక-మూలం పరికల్పన" అని, "ఆఫ్రికా నుండి బయటకు-2" (ఔట్ ఆఫ్ ఆఫ్రికా-2) సిద్ధాంతం అనీ పిలుస్తారు. "హెచ్. సేపియన్లు" ఆఫ్రికాలో, యూరేషియాల్లో పురాతన మానవులతో జాత్యంతర సంకరం చేసారు. ముఖ్యంగా, యూరేషియాలో నియాండర్తల్, డెనిసోవన్లతో సంపర్కం పెట్టుకున్నారు.

70,000 సంవత్సరాల క్రితం "హెచ్. సేపియన్ల" జనాభాకు బాటిల్‌నెక్ ఏర్పడిందనే టోబా విపత్తు సిద్ధాంతం, 1990 లలో దాన్ని మొదటిసారిగా ప్రతిపాదించినప్పటి నుండీ వివాదాస్పదంగానే ఉంది. 2010 నాటికి అది మద్దతు బాగా కోల్పోయింది.

బొటనవేలు, చిటికెన వేళ్ళ కొసలు తాకడం
"హోమో సేపియన్స్"
తూర్పు ఆఫ్రికా శిలాజాలు
రాతి పనిముట్లు