అయోధ్య సరయూ నదీతీరానికి ఫైజాబద్ 6 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. అయోధ్య విష్ణుమూర్తి ఏడవ అవతారమైన రాముడి చరిత్రతో సన్నిహిత సంబంధం కలిగి ఉన్న ప్రాంతం. రామాయణాన్ని అనుసరించి ఈ నగరం 9,000 సంవత్సరాలకు పూర్వం, వేదాలలో మొదటి పురుషుడుగా హిందువులకు ధర్మశాస్త్రం అందించినట్టుగా పేర్కొన్న మనువు చేత స్థాపించబడింది. 
మరికొన్ని ఆధారాలనుబట్టి ఈ నగరం సూర్యవంశరాజైన ఆయుధ్ ద్వారా నిర్మించబడినదని తెలియజేస్తున్నాయి. సూర్యవంశ చక్రవర్తులు పాలించిన కోశలదేశానికి అయోధ్య రాజధాని నగరం. అయోధ్యను రాజధానిగా చేసుకుని హిందూ దైవమైన రామచంద్రుడు పాలించాడు.

స్కంద, ఇతర పురాణాలు భారతదేశం లోని ఏడు మోక్షపురాలలో అయోధ్య ఒకటి అని చెప్తున్నాయి. హిందూ పవిత్ర గ్రంథాలలో పురాణాలు ముఖ్యమైనవి. ప్రస్తుతం అయోధ్య చారిత్రాత్మకమైన పవిత్రాలయం ఉన్న పుణ్యక్షేత్రం. ప్రతి హిందువు తప్పక చూడాలని కోరుకునే పుణ్యక్షేత్రాలలో అయోధ్య ఒకటి. అధర్వణ వేదం అయోధ్య దేవనిర్మితమని అది స్వర్గసమానమని పేర్కొన్నది. అయోధ్యను మొదటిసారిగా సూర్యవంశ రాజైన వైవసత్వ మనువు కుమారుడైన ఇక్ష్వాకు నిర్మించి పాలించాడని పురాణకథనాలు వివరిస్తున్నాయి. ఈ వంశం వాడైన పృధువు వలన భూమికి పృధ్వి అనే పేరు వచ్చింది. తారువాత రాజు మాంధాత. సూర్యవంశం లోని 31వ రాజు హరిశ్చరంద్రుడు. హరిశ్చంద్రుడు సత్యవాక్పరిపాలనకు ప్రసిద్ధి చెందిన వాడు. ఆయన వంశం రాజుల గొపాతనానికి తన సత్యవాక్పరిపాలనతో ఘనతను తీసుకు వచ్చాడు. ఆయన వంశస్థుడైన సగరుడు అశ్వమేధయాగం చేయ సంకల్పించిన కలిగిన విఘ్నం వైదొలగించి ఆయన ముని మనుమడైన భగీరధుడు గంగానదిని విశేషప్రయత్నం చేసి భూమికి తీసుకువచ్చాడు. తౌవాత వచ్చిన రఘుమహారాజు రాజ్యావిస్తరణ చేసి పేరుగడించి సూర్యంశంలో మరో వంశకర్త అయ్యాడు. రఘుమహారాజు తరువాత సూర్యవంశం రఘువంశంగా కూడా పిలువబడింది. రఘుమహారాజు మనుమడు దశరథుడు. దశరథుడి కుమారుడు రామచంద్రుడు.

ఆరాధన ప్రధానమైన నగరాలలో అయోధ్య ఒకటి. పలు మతాలు ఒకేలా ఈ నగరానికి పవిత్రనగరంగా ప్రాముఖ్యత ఇచ్చినా కాలం మాత్రం వేరుగా ఉంది. హిందూఇజం, బుద్ధిజం, జైనిజం, ఇస్లాం మతాలు ఇక్కడ ఒక్కోసారి ఆధిక్యతలో ఉన్నాయి. ఉదాహరణగా జైనమత గురువులైన పంచ తీర్థంకలు ఇక్కడ జన్మించారు. వారు వరుసగా మొదటి తీర్థంరులైన అధినాథ్, రెండవ తీర్ధజ్ంకరులైన అజిత్నాథ్, నాలుగవ తీర్థంకర్ అభినందనాథ్, ఐదవ తీర్థంకర్ సుమతీనాథ్, పదునాలుగవ తీర్థంర్ అనంతనాథ్.
నవాబు అవధ్ చేత నిర్మించబడిన హనుమాన్‍ఘారి ఆలయం గంగా-యమునా సంస్కృతి ప్రతిబింబిస్తుంది. ఒక భక్తుని సంరక్షణలో కొనసాగుతున్న రామాలయం. ఈ ఆలయాన్ని మున్నామెయిన్ 50 సంవత్సరాల కాలం నిర్వహించి తరువాత 2004లో మరణించాడు. జైనుల ఆగమనం తరువాత షికారాజి అనంతరం అయోధ్య రెండవ మతానికి పవిత్రనగరంగా మారింది. పరిస్థితిలో వచ్చిన మార్పులు ఈ పరమైన స్థితిలో ఎప్పటికీ మాదుదల తీసుకురాలేదు.

పాశురాలు
నేపథ్యం
అయోధ్య వివాదం
సాహిత్యం