రెండు కాళ్ళపై నడవడం అనేది హోమినిడ్ల ప్రాథమిక పరిణామం. అన్ని ద్విపాద హోమినిడ్లలోనూ కనిపించే అస్థిపంజర మార్పుల వెనుక ఉన్న ప్రధాన కారణం ఇదే. 60, 70 లక్షల సంవత్సరాల నాటి సహెలాంత్రోపస్ గానీ, ఒర్రోరిన్ గానీ తొట్టతొలి హోమినిన్ అయి ఉండవచ్చని భావిస్తున్నారు. ఆ కాలం లోనే, పిడికిళ్ళపై నడిచే చతుష్పాదులైన గొరిల్లాలు, చింపాంజీలు హోమినిన్‌ల నుండి వేరుపడ్డాయి. కాబట్టి సహెలాంత్రోపస్ గానీ, ఒర్రోరిన్ గానీ మన సంయుక్త పూర్వీకుడు కావచ్చు. ఆ తరువాతి కాలంలో, సుమారు 56 లక్షల సంవత్సరాల క్రితం, సంపూర్ణ ద్విపాది అయిన "ఆర్డిపిథెకస్" ఉద్భవించింది.

తొలి ద్విపాదులు ఆస్ట్రలోపిథెసీన్‌లు గాను, తరువాత "హోమో" ప్రజాతి గానూ పరిణామం చెందాయి. ద్విపాద లక్షణానికి ఉన్న విలువ పట్ల అనేక సిద్ధాంతాలు ఉన్నాయి. ఆహారాన్ని పట్టుకోవడానికీ, మోసుకు తీసుకువెళ్ళడానికీ, నడిచేటపుడు శక్తిని ఆదా చేయడానికీ చేతులను వాడడం కోసం ద్విపాద లక్షణాన్ని అలవాటు చేసుకుని ఉండవచ్చు. బహు దూరాల పాటు పరిగెత్తి వేటాడడం, ఎక్కువ దూరం చూసే వీలు కలగడం, ఎండకు గురయ్యే శరీర విస్తీర్ణాన్ని తగ్గించుకోవడం వంటి వాటికి కూడా ద్విపాద లక్షణం దోహద పడింది. తూర్పు ఆఫ్రికా లోని రిఫ్ట్ వ్యాలీలో ఉండే అడవులు అంతరించి, వాటి స్థానంలో గడ్డి మైదానాలు ఏర్పడ్డాయి. పై పరిణామాంశాలన్నీ కూడా ఈ మైదానాల్లో నివసించేందుకు అనువైనవే. చతుష్పాద పిడికిలి-నడక కంటే, రెండు కాళ్ళపై నడవడానికి తక్కువ శక్తి అవసరమౌతుందని 2007 లో చేసిన ఒక అధ్యయనంలో తేలింది. ఇది కూడా ద్విపాద పరిణామ సిద్ధాంతానికి మద్దతు నిస్తోంది అయితే, నిప్పును ఉపయోగించగల సామర్థ్యం తెలిసి ఉండకపోతే, కేవలం రెండుకాళ్ళపై నడిచినంత మాత్రాన మానవ పూర్వీకులు ప్రపంచమంతటా విస్తరించగలిగి ఉండేవారు కాదని ఇటీవలి అధ్యయనాల ప్రకారం తెలుస్తోంది.

నడక తీరులోని ఈ మార్పు వలన కాళ్ళ పొడవు పెరిగి, చేతుల పొడవు తగ్గింది. మరొక మార్పు కాలి బొటనవేలి ఆకారంలో వచ్చింది. కాలి బొటనవేలితో పట్టు బిగించగల సామర్థ్యం వలన ఆస్ట్రలోపిథెసీన్లు తమ జీవిత కాలంలో కొంత భాగం చెట్లపైన నివసించాయని ఇటీవలి అధ్యయనాలు సూచిస్తున్నాయి. ఈ లక్షణం హాబిలైన్స్‌లో క్రమంగా అంతరించింది.

ద్విపాద నడక పరిణామం పర్యవసానంగా కాళ్ళు, కటి భాగాల్లో మాత్రమే కాకుండా, వెన్నెముక కాలమ్, పాదాలు, చీలమండలు, పుర్రె వంటి అనేక భాగాల్లో కూడా పెద్ద సంఖ్యలో పరిణామాలు చోటుచేసుకున్నాయి. శరీరపు గరిమనాభి, జామెట్రిక్ కేంద్రానికి దగ్గరగా ఉండేందుకు గాను, తొడ ఎముక కోణం కొంచెం పెరిగింది. పెరిగిన శరీర బరువును మోసేందుకు గాను, మోకాలు, చీలమండల కీళ్ళు బలోపేతమయ్యాయి. నిటారుగా ఉన్నపుడు ప్రతి వెన్నుపూసపై పెరిగిన బరువును తట్టుకునేందుకు గాను, వెన్నెముక కాలమ్ S- ఆకారంలోకి మారింది. కటి వెన్నుపూస పొట్టిగా, వెడల్పుగా అయింది. కాలి బొటనవేలు ఇతర కాలి వేళ్ళతో ఒకే వరుస లోకి చేరింది. ఇది నడకలో సహాయపడింది. కాళ్ళతో పోలిస్తే చేతులు, ముంజేతుల పొడవు తగ్గి, సులువుగా పరుగెత్తడానికి వీలైంది. ఫోరామెన్ మాగ్నం (వెన్నెముక పుర్రెలోకి ప్రవేశించే రంధ్రం) పుర్రె లోనికి, మరింత ముందుకు పోయింది.

కటి ప్రాంతంలో చాలా ముఖ్యమైన మార్పులు సంభవించాయి. పొడవుగా ఉండి, క్రిందికి చూస్తూండే ఇలియాక్ బ్లేడ్ పొట్టిగా, వెడల్పుగా మారింది. నడిచేటప్పుడు గరిమనాభిని స్థిరంగా ఉంచేందుకు ఇది దోహదపడింది; దీని కారణంగా, ద్విపాద హోమినిడ్లకు పొట్టిదైన, విశాలమైన, గిన్నె లాంటి కటి ఉంటుంది. ఒక లోపం ఏమిటంటే, ఆస్ట్రలోపిథెసిన్‌లతోటి, ఆధునిక మానవులతోటీ పోల్చితే జనన కాలువ వెడల్పుగా ఉన్నప్పటికీ, ద్విపాద వాలిడుల జనన కాలువ, పిడికిళ్ళపై నడిచే వాలిడుల కన్నా చిన్నదిగా ఉండేది. కపాల పరిమాణం పెరగడం వల్ల నవజాత శిశువులు వెళ్ళడానికి వీలుండేది. అయితే, ఇది ఎగువ భాగానికే పరిమితమై ఉండేది. ఎందుకంటే ఇది మరింత పెరిగితే ద్విపాద నడకకు ఆటంకం కలిగించేది.

కటి చిన్నదవడం, జనన కాలువ చిన్నదవడం ద్విపాద నడక కోసం ఆవశ్యకమయ్యాయి. ఇది మానవ జనన ప్రక్రియపై గణనీయమైన ప్రభావాన్ని చూపింది. జననప్రక్రియ ఇతర ప్రైమేట్ల కంటే ఆధునిక మానవులలో చాలా కష్టతరంగా మారింది. కటి ప్రాంతపు పరిమాణంలో వైవిధ్యం ఉన్నందున, మానవ పుట్టుక సమయంలో జనన కాలువలోకి ప్రవేశించేటప్పుడు పిండం తల తప్పనిసరిగా (తల్లితో పోలిస్తే) అడ్డంగా ఉండాలి. కాలువ నుండి బయటికి వచ్చిన తరువాత అది 90 డిగ్రీలు తిరుగుతుంది.

జనన కాలువ పొట్టిగా ఉండటాన, పిండం మెదడు పరిమాణం పెరగడానికి ఒక అవరోధంగా మారింది. ఇది గర్భధారణ కాలం తగ్గడానికి దారితీసింది. దీంతో మానవ సంతానంలో పరిపక్వత సాపేక్షికంగా తక్కువ ఉండేది. వీరు 12 నెలల కంటే పెద్దగా ముందు నడవలేరు. అదే, ఇతర ప్రైమేట్లలోనైతే, 12 నెలల కంటే చాలా ముందే నడవడం మొదలు పెడతాయి. పుట్టిన తరువాత మెదడులో కలిగే పెరుగుదల ఎక్కువవడం, పిల్లలు తల్లులపై ఆధారపడటం ఎక్కువవడం వంటివి స్త్రీల పునరుత్పత్తి చక్రంపై పెద్ద ప్రభావాన్ని చూపింది. ఇందువలననే మానవుల్లో ఇతర హోమినిడ్లలో కంటే ఎక్కువగా అల్లోపేరెంటింగ్ (స్వంత తల్లిదండ్రులు కాని వారి వద్ద పెరగడం) కనిపిస్తుంది. ఆలస్యమైన మానవ లైంగిక పరికపక్వత మెనోపాజ్ పరిణామానికి కూడా దారితీసింది. వృద్ధ మహిళలు, తామే ఎక్కువ సంతానం పొందడం ద్వారా కంటే, తమ కుమార్తె సంతానాన్ని సాకడం ద్వారానే తమ జన్యువులను మరింత మెరుగ్గా వారికి అందించగలుగుతారు అనేది దీనికి ఉన్న ఒక వివరణ.

"హోమో" కు ముందు
"హోమో" ప్రజాతి పరిణామం
తూర్పు ఆఫ్రికా శిలాజాలు
రెండు కాళ్ళపై నడవడం (ద్విపాద లక్షణం)