తెలుగు జనబాహుళ్యముచేత మాట్లాడబడు భాష. కానీ ఏటేటా జరిగే జాతరకు కర్ణాటకాంధ్రప్రదేశములనుండి విరివిగా జనులు ఇక్కడికి వస్తారు. ప్రాచీనకాలమునుండి ఇక్కడ వివిధమైన సంస్కృతులు ఉన్నట్టు ఇక్కడి శిల్పముల ద్వారా తెలుస్తున్నది.

నేపాళదేశములో బహుళ ప్రాచుర్యమున్న వీరపాశుపతము ఇక్కడ కూడా పాటించినట్టు కొన్ని శిల్పములద్వారా బహిర్గతమవుతున్నది. పెన్నానది ఒడ్డున ఉన్న శ్రీవైద్యనాథేశ్వరస్వామి దేవస్థానములోని నకులీశుని (లకులీశుడని కూడా అంటారు) శిల్పము ఇక్కడ వీరపాశుపతము ప్రాచుర్యములో ఉన్నదనడానికి సాక్ష్యము.

ఆ కాలములో దేశ సంచారము చేయుచుండిన సాధువులు, అఘోరాలు ఇక్కడ శాక్తేయ పద్ధతులను సాధన చేసేవారు.

శ్రీఆదిశంకరభగవత్పాదాచార్యుల వారు దేశ సంచారము చేస్తూ ఈ ప్రదేశానికి వచ్చినప్పుడు ఇక్కడి వైద్యనాథస్వామివారి దేవస్థానములోని కామాక్షి అమ్మవారి విగ్రహము ఎదుట శ్రీచక్రమును స్థాపించారు. ఆ దేవస్థానముకు అనుబంధముగా ఒక మఠమును కూడా స్థాపించారు.

బ్రిటీష్ కాలమునాటి కైఫియత్తుల ప్రకారము శ్రీశైల మల్లికార్జున భ్రమరాంబికా క్షేత్రము ఈ మఠము వ్యాప్తి కిందికి వస్తుందని ఆచార్యులవారు నిర్దేశించినారని తెలుస్తున్నది.

ఎఱ్ఱగుడిపాడు గ్రామంనుండి చింతలపత్తూరు గ్రామం వరకు బయల్పడిన శాసనముల మూలముగా కూడా ఇక్కడ వివిధ వామాచార, దక్షిణాచార పద్ధతులను అవలంబించినారని తెలుస్తున్నది.

ఈ ఆలయ సముదాయములో వివిధ శైవవైష్ణవసంప్రదాయములకు చెందినా దేవస్థానములు ఉన్నాయి. శైవవైష్ణవవిభేదాలు మిన్నంటిన కాలములో కూడా ఇక్కడ ఆ రెండు ఆచారాలు సామరస్యముగా ఉండడము విశేషము. దీనికి నలువైపులా కొండలు నదులతో కూడి ఉన్న కడపజిల్లా భౌగోళికస్థితి కూడా ఒక కారణము కావచ్చును.

చరిత్ర
సంస్కృతి
భౌగోళిక స్థితి
వాస్తు శిల్ప కళ