భారతదేశంలో ఉన్న అతిప్రాచీన అటవీ తెగల్లో కిరాత జాతి ఒకటి. కిరాతులు మంగోలియన్ తెగలవారని, వారు ఆర్యుల రాకకు పూర్వమే భారతదేశంలోకి ప్రవేశించారని పలు పరిశోధనలు చెబుతున్నవి. ఆదిమ పర్షియా నుండి వచ్చిన ఆర్యులకు వ్యతిరేకంగా పోరాడిన వీరు ఆర్యుల దృష్టిలో అనార్యులుగా, రాక్షసులుగా పిలువబడ్డారని, ఆర్యుల వేదాలను కిరాతులు అంగీకరించకపోవడంతో, వైదిక ధర్మాలను పాటించలేనందున కిరాతులు క్షత్రియ హోదాను కోల్పోయారని మనుస్మృతిలో ఆర్యులు వ్రాయడం జరిగింది. కిరాతులు ఎక్కువగా నేపాల్, అస్సాం, నాగాలండ్, హిమాచల్ ప్రదేశ్ రాష్ట్రాల్లో కనిపిస్తారు.

కిరాత అను పదము కిర్యాత్ లేక కిర్జాత్ అను పదమునుండి ఆవిర్భవించింది. ఈ పదమునకు అర్ధము మెడిటిరేనియన్ ప్రాంతంలో కోట లేక పట్టణము . కిరాతులు జనాభా పెరిగిన తర్వాత కోటలు, పట్టణములు నిర్మించి వాటిని కిర్యాత్-హైం, కిర్యాత్ యారిం, కిర్జాథ్ అర్బ, కిర్యాత్ బాల్, కిర్యాత్ హుజ్రొ, కిర్యాత్ సన్న, కిర్యాత్ సఫెర్ అను పేర్లతో పిలిచేవారు. వీటికి అర్ధాలుగా బాల్ దేవుడు, పుస్తకాల పట్టణం, ఈత చెట్ల పట్టణం అని వచ్చేవి. ఈ ప్రాంతాల్లో ఉండేవారిని కెరెటి అని పిలువబడేవారు. ఈ తెగవారి పూర్వీకులు - బాబిలోనులో అబ్రహాము చిన్న తమ్ముడైన నహోరు అని, మోషే నాయకుడిగా యూదులు ఈ దేశాన్ని ఆక్రమించగా, వీరు బహిష్కరింపబడ్డారు. క్రమంగా వీరు తూర్పు, ఈశాన్య దేశాలకు వలసవెళ్ళిపోయారు. క్రీస్తు పూర్వం 24,000 లో కిరాతుల్లో ఒక శాఖ మెసొపటేమియా వచ్చి, అక్కడ అషూరు ప్రజలతో కలిశారు . ఆ తర్వాత వారు ఉత్తర పర్షియాలో నిషా, మెదియా ప్రాంతాల గూండా ఉత్తర భారత దేశానికి, హిమాలయ ప్రాంతానికి వలస వచ్చారు. నిషాలో వారు, యవనులు అని పిలువబడి తాము గ్రీకులమని చెప్పుకొన్నారు . సంస్కృత యోగిని తంత్రంలో కిరాతుల తెగను యవనులు, పల్లవులు, కోచులు, పుళిందులతో పాటూ పేర్కొనబడ్డారు.

అస్సీరియన్ దేశము కొండల ప్రాంతమైనందున, కిరాతులు వేటాగాళ్ళైనందున, వారు కొండలప్రాంతాలైన కాబుల్, కాశ్మీర్, కరకోరం ప్రాంతాల్లోకి వలస వెళ్ళారు, అందులో కొంతమంది భారత భూమిలో పన్నెండు తరాల వరకూ నివసించారు . పన్నెండు తరాల తర్వాత కిరాతుల్లో ఒక శాఖ శ్రీలంకకు వలసవెళ్ళిందని కిరాత వంశావళి చెబుతున్నది. దీనికి కారణం తూర్పు నేపాల్ లో యఖ (Yakkha) అనే తెగలవారిని పోలిన యక్కో (Yakho) అనే అటవీ తెగ శ్రీలంకలో ఉండటమే అయియుండవచ్చును. నేపాల్ లో కిరాతులు మూడు జాతుల సమ్మేళనంగా చెప్పవచ్చు. కిరాత ముందము ప్రకారం మంగోలులు, కంబోలులు, చైనీయులు - ఈ మూడూ కిరాత జాతులే. నేడు కిరాతులు భారత దేశంలో హిమాచల్ ప్రదేశ్ నుండి అస్సాంవరకూ, మణిపూర్ నుండి చిత్తంగాంగ్ వరకూ విస్తరించియున్నారు. కాబూల్ లో కిరాత పురాణం ప్రకారం హజ్రా తెగ వారు కిరాత తెగలకు చెందినవారేనని నేపాల్, ఉత్తర బెంగాల్లో ఉన్న గుర్ఖా వారు కిరాత జాతివారే అని స్పష్టమగుచున్నది.

కిరాత పురాణం ప్రకారం శ్రీకృష్ణుడు మధ్య నేపాల్ లో ఉన్న కిరాత సామ్రాజ్యం గురించి తెలుసుకొని అక్కడకు భుక్తమన్ అను వీరుడి ఆధ్వర్యంలో యాదవ సైన్యాన్ని పంపాడు. ఆ ప్రకారం కిరాత రాజైన బనాషుర్ ని హతంచేసి క్రొత్త సామ్రాజ్యం స్థాపించాడు. అప్పటినుండి ఎనిమిది తరాల వరకూ యాదవ రాజుల మధ్య నేపాల్ ను పాలించారు. యలంబరుడు అను కిరాత రాజు తిరిగి మధ్య నేపాల్ ను జయించి సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు. కిరాత ఇతిహాసం ప్రకారం ఆరవ కిరాత రాజైన హుమతి హంగ్ కాలంలో పాండు రాజు కుమారుడైన అర్జునుడు తూర్పు కిరాత దేశంలో ఉన్న ఇంద్రకీల పర్వాతనికి వచ్చాడు. భారవి అను సంస్కృత కవి తన కిరాతార్జునీయలో ఇంద్రకీల పర్వతం పై అర్జనుడికి, కిరాత రాజు రూపంలో ఉన్న శివుడికి మధ్య యుద్ధం జరిగినట్టు పేర్కొన్నాడు . మార్కండేయ పురాణం ప్రకారం మహాభారత కాలంలో ఏడు ప్రముఖ కిరాత సామ్రాజ్యాలు ఏమనగా - అశ్వకుత్ (కాబుల్), కుల్య (కులు లోయ), మత్స్య (ఉత్తర బీహార్), పౌంద్ర (బెంగాల్), సుమర్ (అస్సాం), మలక్ (Mlek) (లోహిత్), కిన్నెర కిరాత్ (గర్వాల్), ల్ నేపాల్. చంద్రగుప్త మౌర్యుడు కిరాతుల సాయంతో నందులను ఓడించాడు, సెల్యుకస్ అను గ్రీకు గవర్నరును పంజాబ్ నుండి సింధు వరకూ తరిమాడు. చాణుక్యుడి రాజకీయంతో కిరాతులు ఉత్తర్ బీహార్ ను వదిలి తిరిగి కొండలపైకి వెళ్ళిపోయారు.

కిరాత-అషూరు తెగలు ఆర్యులకు మొదటిలో నాగరికులుగా కనిపించారు. అందువల్ల వారి ఋగ్వేదంలో కిరాత-అషూరు తెగలను దేవుళ్ళుగా పేర్కొన్నారు. తర్వాత యజుర్వేద, అధర్వణ వేద కాలాల్లో ఆర్యులకు కిరాత తెగలకు యుద్ధాలు జరిగేవి. అందువల్ల యజుర్వేదం, అధర్వణ వేదాల్లో రాక్షసులుగా పేర్కొనబడ్డారు . అషూరు తెగ వారి మాతృభూమి టైగ్రిస్ నదికి తూర్పున, దక్షిణ పర్షియాకు ఆనుకొని ఉండేదని తెలుస్తున్నది. అషూరు తెగ వారి మాతృభూమి టైగ్రిస్ నదికి తూర్పున, దక్షిణ పర్షియాకు ఆనుకొని ఉండేదని, బైబిలులో నోవాహు మనుమడైన షెం యొక్క రెండవ కుమారుడు అషూరు అని బైబిల్ అట్లాస్ చెబుతున్నది . బైబిలులో మొదటి సమూయేలు గ్రంథం 30:14 కిరాతులను పేర్కొన్నది. రెండవ్ సమూయేలు గ్రంథంలో దావీదు తన సైన్యంలో కిరాతులను నియమించుకున్నట్టుగా వ్రాయబడింది.

రిచర్డ్ టెంపుల్ గారి అభిప్రాయం ప్రకారం నేడు ఉత్తర భారత దేశంలో క్షత్రియులుగా పిలువబడుతున్న రాజపుత్రులు వివిధ ప్రాంతాల నుండి వచ్చిన కిరాత జాతులవారేనని, వారు క్రమేణా హిందూమతాన్ని స్వీకరించి ఆర్యుల వంశస్తులమని చెప్పుకున్నారు. క్రీస్తు శకం 7 వ శతాబ్దానికి కిరాతుల్లో కొన్ని తెగలు హిందూ ధర్మాన్ని స్వీకరించి, రాజ్యాలు పాలించిన కుటుంబాలు హిందూ వర్ణంలోకి తీసుకోబడ్డాయి. క్రమేణా వారు రాజ పుత్రులుగా పిలువబడి క్షత్రియులుగా గుర్తించబడ్డారు. పర్వత ప్రాంతాల్లో కిరాతులు మాత్రం హిందువేతరులుగా మిగిలిపోయారు. డాక్టర్ యస్.కె చటర్జీ గారు తన కిరాత జనకృతిలో గౌతమ బుద్ధుడు కిరాత జాతికి చెందినవాడని పేర్కొన్నారు.

కిరాత సామ్రాజ్యాలు
అపోహలు
పుట్టుపూర్వోత్తరాలు
లంకెలు