70,000 ఏళ్ళ నాడు మానవ పరిణామానికి ఎదురైన ఉత్పాతానికి కారణం టోబా విస్ఫోటనమే కారణమని భావించారు.ఈ విస్ఫోటనం కారణంగా అపారమైన జననష్టం జరిగి మానవ జనాభా బాగా తగ్గిపోయి ఈ ఉత్పాతం ఏర్పడింది. ఈ సిద్ధాంతం ప్రకారం, 50,000 నుండి 100,000 సంవత్సరాల కిందట, ప్రపంచ మానవ జనాభా 3,000–10,000 స్థాయికి పడిపోయింది. దీనికి జెనెటిక్ ఋజువులు కూడా ఉన్నాయి. వర్తమాన కాలంలోని మానవులంతా 70,000 ఏళ్ళ నాటి 1,000 నుండి 10,000 మంది వారసులేనని జెనెటిక్ ఋజువులు చెబుతున్నాయి.

జెనెటిక్ బాటిల్‌నెక్ సిద్ధాంతకర్తలు (రోబోక్ తో సహా) టోబా విస్ఫోటనం ప్రపంచవ్యాప్తంగా పర్యావరణ విపత్తును కలుగజేసింది. పచ్చదనం నాశనమైంది. ఉష్ణమండల వర్షారణ్యాల్లో, ఋతుపవన ప్రాంతాల్లోనూ తీవ్రమైన కరువు నెలకొంది. ఉదాహరణకు, ఒక పదేళ్ళ పాటు ఏర్పడ్డ అగ్నిపర్వత శీతాకాలం మానవుల ఆహార వనరులను నాశనం చేసి ఉంటుంది. మానవ జనాభా బాగా తగ్గిపోయి ఉంటుంది. పర్యావరణంలో ఏర్పడిన ఈ మార్పుల కారణంగా అనేక ఇతర జీవజాతుల జనాభాలోనూ బాటిల్‌నెక్ ఏర్పడి ఉండవచ్చు; 

ఇతర పరిశోధనల వలన టోబా విస్ఫోటనానికి, జెనెటిక్ బాటిల్‌నెక్‌కూ మధ్య సంబంధం ఉందనే విషయం సందేహాస్పదం అయింది. ఉదాహరణకు, దక్షిణ భారతదేశంలో బూడిద పొరకు పైనా, కిందా కూడా రాతిపనిముట్లు లభించాయి. అవి రెండూ కూడా ఒకే రకంగా ఉన్నాయి. దీన్నిబట్టి ధూళిమేఘాలు స్థానిక జనాభాను తుడిచిపెట్టెయ్యలేదని తెలుస్తోంది. ఇతర పురాతత్వ ఆధారాల ప్రకారం కూడా ఉత్తర దక్షిణ భారత దేశాల్లో విస్ఫోటనం ప్రభావం ఉన్నట్లు కనిపించలేదు. దీంతో ఈ అధ్యయనం చేసిన పరిశోధకులు ఇలా నిర్ధారించారు: "ఇతర పరిశోధనలు చెప్పినట్టు జీవరాశులు అంతరించిపోవడం, బాటిల్‌నెక్ ఏర్పడడం వంటి వాటికి విరుద్ధంగా అనేక జీవరాశులు జీవించే ఉన్నాయి". అయితే, పుప్పొడి విశ్లేషణ ప్రకారం, దక్షిణాసియాలో చాలాకాలం పాటు అడవులు నశించాయి. కొందరు పరిశోధకులు, టోబా విస్ఫోటనం మానవ జాతి, తమ మనుగడ కోసం కొత్త పద్ధతులను అవలంబించేలా చేసింది. ఈ కారణంగానే వాళ్ళు నియాండర్తల్స్ ను, ఇతర ప్రాచీన మానవజాతులనూ నిర్మూలించి, తమ మనుగడను కొనసాగించి ఉండవచ్చు.

మహావిస్ఫోటనం
శీతాకాల సిద్ధాంతానికి వైరుధ్యంగా భౌతిక డేటా
జెనెటిక్ బాటిల్‌నెక్ సిద్ధాంతం
విమర్శ