ఆట.. పాటలు... 

గతంలో పల్లెల్లోని చిన్న పిల్లలు అనేక విధాల ఆటలు ఆడేవారు. ప్రాంతాల వారీగా కొన్ని ఆటల పేర్లు వేరుగా ఉండొచ్చు. అటు వంటి ఆటలు:--
1. చిన్న పిల్లలు ఆడే ఆటలు: వామన గుంతలు, వెన్నెల కుప్పలు, గుచ్చు గుచ్చు పుల్ల, వత్తొత్తి వారొత్తి, గోలీలాట, బొంగరాలాట, ముట్టాట, దొంగ- పోలీసు, నేల బండ, తోలుబొమ్మలాట, కుంటాట,

2. పెద్ద పిల్లలు ఆడే ఆటలు:...బిల్లంగోడి, (జిల్లంగోడి,) ఉప్పర పట్టి, చెడుగుడు, ముట్టాట, గచ్చకాయలాట, , కోతి కొమ్మచ్చి, పులి మేక, నాలుగు స్తంభాలాట, ఈత కొట్టడం, ఉట్టి కొట్టడం, తోలు బొమ్మలాట, 
3. పెద్దవారు ఆడే ఆటలు:... పులి మేక, చింత పిక్కలాట, మొదలగునవి ఆడే వారు. వాటి గురించి వివరణ క్లుప్తంగా:----

కొంత మంది పిల్లలు గుండ్రంగా కూర్చొని తమ రెండు అరచేతులను వెనకకు పెట్టి ఉంటారు. మధ్యలో ఒకరు తన చేతులతో కళ్లు మూసుకొని నిలబడి ఉంటాడు. మరొక పిల్లవాడు ఒక చిన్న చేతి గుడ్డను పట్టుకొని కూర్చున్న వారి వెనక తిరుగుతూ ప్రతి ఒక్కరి వద్దా వంగుతూ వారి చేతిలో ఆ చేతి గుడ్డను పెట్టినట్లు నటిస్తూ "వత్తొత్తి... వారొత్తి... చూసినోళ్ల కళ్లల్లో సూరొత్తి".. అని పాట పాడుతూ, తిరుగుతూ చివరికి ఎవరి చేతిలోనో ఆ చేతి గుడ్డను పెట్టేసి " ధనా ధన్ ఘల్ బీగాల్." అని తన పాటను ముగిస్తాడు. అప్పుడు మధ్యలో నిలబడిన పిల్లవాడు కళ్లు తెరిచి అందరి వైపు పరిశీలనగా చూసి, ఎవరి చేతిలో ఆ గుడ్డ ఉన్నదో కనిపెట్టాలి. అలా కనిపెట్ట గలిగితే మధ్యలో నిలబడే వంతు ఆ అబ్బాయికి వస్తుంది. అలా కనిపెట్టలేనంత వరకు... ఆ పిల్లవాడు మధ్యలోనే నిలబడాలి. ఇదీ ఈ ఆట ఆడే పద్ధతి. అప్పట్లో ఈ ఆటను ఎక్కువగా ఆడపిల్లలే ఆడే వారు.

ఇది ఎక్కువగా ఆడపిల్లలు ఆడే ఆట. వరుసగా ఆరు చిన్న గుంతలు, సమాంతరంగా క్రింద ఆరు గుంతలు ఉంటాయి. నాలుగు చింత పిక్కలు అరచేతిలోకి తీసుకొని, వాటిని పైకి ఎగుర వేసి అవి కిందపడే లోపున అరచేతిని తిరగేసి వాటిని పట్టుకోవాలి. ఎన్ని పట్టుకోగలిగితే వాటిని ఆ గుంతలలో పెట్టాలి అలా కొన్ని సార్లు ఆడిన తర్వాత ఏ గుంతలో నాలుగు పిక్కలు చేరుతాయో వాటిని గెలుచు కున్నట్టు. వాటిని తీసుకుంటారు. ఇలా పలు మార్లు ఆడి, ఎవరు ఎన్ని చింత పిక్కలు గెలుచుకున్నారో చూసి, వారు నెగ్గినట్లు నిర్ణయిస్తారు. ఇదే ఆటను వివిధ విధాలుగా ఆడుతారు. దీనికి కావలసిన గుంతలు పల్లెల్లో వుండే రచ్చ బండమీద శాశ్వత పద్ధతి మీద చెక్కి ఉంటాయి. మడిచి ఇంట్లో పెట్టుకోడానికి వీలుగా చెక్కలతో చేసిన వామన గుంతలు కొన్ని ఇళ్లలో ఉండేవి. వాటితో పెద్ద ఆడ వారు కూడ ఆడేవారు. ప్రస్తుతం ఈ ఆట పూర్తిగా కనుమరుగైనది.

ఇది చిన్న పిల్లల ఆట. ఆడపిల్లలు, మగపిల్లలు కలిసి ఆడే ఆట. వెన్నెల రాత్రులందు మాత్రమే ఆడే ఆట. ఒక పిల్లవాడు ఒక చోట కళ్లు మూసుకొని ఒకటి నుండి వంద వరకు లెక్క పెడుతుంటాడు. లేదా కొన్ని పాటలుండేవి... ఒక్క పాటను ఇన్ని సార్లు పాడాలనే నియమం ఉండేది. ఇంతలోపల మిగతా పిల్లలు తలో దారిలో వెళ్లి మట్టితో వెన్నెల నీడలో చిన్న చిన్న కుప్పలు పెట్టే వారు. గోడ నీడలందు, బండల పైన, కొంత మరుగ్గా వుండే చోట ఎన్ని వీలైతే అన్ని కుప్పలను పెట్టే వారు. సమయం అయి పోగానే కళ్లు మూసుకున్న పిల్లవాడు... కళ్ళు తెరిచి... మిగతా పిల్లలు పెట్టిన మట్టి/ఇసుక కుప్పలను చెరిపి వేయాలి. అలా చెరప లేక పోయిన కుప్పలను లెక్క పెట్టుకొని... వాటిని తాము గెలిచిన పాయింట్లుగా లెక్కించు కుంటారు. తర్వాత మరొక పిల్ల వాని వంతు. చివరగా లెక్కించి ఎవరికి ఎక్కువగా చెరపలేని కుప్పలుంటాయో వారు ఓడినట్లు. ఈ ఆట ప్రస్తుతం వాడుకలో లేదు.

ఈ ఆటను కొంచెం పెద్ద పిల్లలు ఎక్కువగా ఆడే వారు. గోలీలను కుప్పలు కుప్పలుగా పెట్టి అనగా ముందు మూడు గోలీలను పెట్టి దాని మీద మరొక్క గోలీను పెడతారు. ఆ కుప్పను "ఉడ్డ " అంటారు. అలా ఒక్కొక్కరు ఒక ఉడ్డను పెట్టి ఒక నిర్ణీత దూరం నుండి ఒక్కొక్కరు ఒక్క పెద్ద గోలీతో ఆ కుప్పలను కొట్టాలి. దాంతో ఆ కుప్పలు పడి పోతాయి. తన వాటాగా ఉన్న ఒక కుప్పను తప్ప పడిపోయిన గోలీలను ఆతడు గెలుచుకున్నట్లు, ఆ తర్వాత మరొకని వంతు. ఇలా చివరన ఎవరెన్ని గోలీలను గెలుచుకున్నారో లెక్కించు కుంటారు. ఆ తర్వాత పెద్ద గోలీలతో ఆట మొదలవుతుంది. ఒకతను పెద్ద గోలీని కొంత దూరంలో వేస్తాడు. మిగిలిన వారు ఒక్కొక్కరుగా గురి చూసి ఆ గోలీని కొట్టాలి. అలా కొట్టగలిగితే ఆ గోలీని వాడు గెలుచుకున్నట్టే. ఈ గోలీలాటలో చాల విధానాలున్నాయి.

ఈ ఆటను పెద్దపిల్లలే ఆడగలరు. దీనిలో కొంత నేర్పరి తనముండాలి. చిన్న పిల్లలు బొంగరాలను వేయలేరు. శంఖాకారంలో ఈ కర్ర బొంగరము క్రింది భాగాన చిన్న ములుకు ఉంటుంది. ఆ ములుకు దగ్గరనుండి ఒక సన్నని దారం చుట్టి దాన్ని చేతిలో వాటంగా పట్టుకొని ఒక ఉడుపున విసిరి నేల పైకి వేస్తే అది ములుకు ఆధారంగా అతి వేగంగా తిరుగుతుంటుంది. అలా తిరుగుతున్న బొంగరాన్ని మరొకడు తన బొంగరంతో గురి చూసి కొట్టాలి. ఒక్కోసారి... ఆ బొంగరం పగిలి పోతుంది. సంతల్లో రంగు రంగు బొంగరాలు అమ్మేవారు. అవి అందంగా ఉండి చాల తేలికగా ఉంటాయి. చాల వేగంగా తిరుగుతాయి. ఇవి పోటీలకు పనికి రావు. పెద్ద పిల్లలు తమ పెద్ద వారితో మంచి కర్రతో స్వంతంగా పెద్ద బొంగరాలను చేయించుకునే వారు. అవి బరువు ఎక్కువగా ఉండి బలంగా ఉండేవి. ఇలాంటివి పోటీలకు మాత్రమే వాడేవారు. నేర్పరులు బొంగరాలతో చాలా విన్యాసాలు కూడా చేసే వారు. బొంగరానికి దారం చుట్టి గాల్లోకి విసిరి వేసి అది కింద పడకుండా గాల్లోనే దాన్ని ఒడుపుగా తన అరచేతిలో పడేటట్లు పట్టుకుంటారు. అలా అర చేతిలో తిరుగు తుండగానే, అతడు వెనక్కి వంగి, తన నుదిటిమీద తిరుగు తుండగానే పెట్టుకుంటాడు. బొంగరాలకు సంబంధించిన ఒక సామెత ఉంది. అది... వాడు తాడు బొంగరము లేని వాడు. ఎవరైనా పని చేయకుండా గాలికి తిరుగు తుంటే ఈ సామెత వాడతారు.

ఇది పెద్దవారు మాత్రమే ఆడే వారు. అది కూడా జాతరలపుడు, మహాభారత నాటకాలు జరిగే సందర్భంలోను డబ్బులు పెట్టిఆడే వారు. ఆడే విధానము:\
సుమారు ఒక అడుగు చదరములో సమానమైన వంద గడులు గీసి అందులో నున్న మధ్య గడిలో వరుసలో అనగా ఒకటి, రెండు, మూడు, నాలుగు... ఇలా సుమారు ఇరవై గడులు ఉంటాయి. ఆ సంఖ్య ఆ చదరము యొక్క సంఖ్యను తెలియ జేస్తుంది. మిగతా గడులలో అంకెలను ఆ ఇరవై చదరాలలో ఒక్కొక్క గడిలో ఒక్కొక్క అంకెను వ్రాసి ఉంచుతారు. అనగా ఏ చదరములో ఉన్న అంకెలు యథా తథంగా మరొక చదరంలో ఉండవు. ఈ ఇరవై చదరాలను ఇరవై మంది ముందు పెట్టుకొని వృత్తాకారంలో కూర్చుంటారు. మధ్యలో ఆట నిర్వాహకులుంటారు. ఒక డబ్బాలో ఒకటి నుండి వంద వరకు అంకెలు వ్రాసి ఉన్న చిన్న బిళ్లలుంటాయి. వాటిని కలిపి ఒక్కోసారికి ఒక్క నెంబరు తీసి దాన్ని గట్టిగా అరిచి చెప్తారు. ఆట ఆడేవారు తమ చదరంలో ఉన్న ఆ అంకెకు సంబంధించిన చిన్న గడిలో ఒక చింత పిక్కను పెట్టాలి. ఇలా ఆట కొనసాగుతుండగా... ఎవరి చదరంలో నైనా చింత పిక్కలు అడ్డంగా గాని, నిలువుగా గాని, లేదా మూలలకు గాని ఉన్న చిన్న గడులలో చింత పిక్కలు అమరితే... ఆ వ్వక్తి గెలిచానని చెప్పి తన చదరం నెంబరు కూడా చెప్తాడు. నిర్వహకులు కూడా తమ ముందు ఒక చదరంలో వారు చెప్తున్న అంకెల ప్రకారము చింత పిక్కలను పెడ్తారు. గెలిచిన వ్వక్తి తాను పూర్తి చేసిన గడులలోని అంకెలను బిగ్గరగా అరిచి చెప్తాడు. నిర్వహకులు తమ ముందున్న చదరంలో సరిచూసుకొని గెలుపును నిర్థారిస్తారు. ఈ విధానంలో ఒకరికన్న ఎక్కువ మంది ఆటను గెలుస్తారు. ఆట ప్రారంభానికి ముందు, ఆడే ప్రతి ఒక్కరి వద్ద ఒక నిర్ణీతమైన సొమ్మును వసూలు చేస్తారు. అందులో కొంత భాగాన్ని నిర్వాహకులు ఉంచుకొని మిగతా దాన్ని గెలిచిన వారికి ఇస్తారు. ఒక్కరికన్నా ఎక్కువ మంది గెలిస్తే వారికి ఆ సొమ్మును సమానంగా పంచుతారు. ఇందులో మోసం ఏమీ ఉండదు. ఇది చింత పిక్కలాట. కొన్ని రోజుల పాటు జాతరలు, తిరుణాళ్లు మొదలగు వినోద కార్యక్రమాలు జరిగే సందర్భంలో మాత్రమే ఆడేవారు. ఇప్పుడు ఈ ఆట పూర్తిగా కనుమరుగైనది.

గతంలో పల్లెల్లోని పిల్లలందరు ... ఆడ మగ తేడాలేకుండా అందరు ఈత నేర్చుకునే వారు. నదులు, కాలవలు ఉండే ప్రాంతాలలో, బావిలు వంటివి ఉన్న ప్రాంతాలలో పిల్లలు ఈతను తప్పక నేర్చుకునే వారు. బావులలో ఈత కొట్టే విధానము, నేర్చుకునే విధానము :
ఎండా కాలంలో మాత్రమే ఈ కార్యక్రమము ఉండేది. పిల్లలకు మొదటగా ఈత నేర్చుకునేటప్పుడు వారి నడుముకు బెండు లాంటి కర్ర ముక్కలను కట్టి బావులలో వదిలే వారు. ఈ కర్రలు ఎక్కువ కలబంద చెట్టు కర్రలై ఉంటాయి. అవి మూరెడు పొడగున్నవి రెండు చాలు ఒక పిల్లవాడిని నీటిపై తేల్చడానికి. వాటిని తుండ్లు అంటారు. ఇలా ఈ తుండ్లతో కొంత కాలం ఈత నేర్పి... రెండోదశలో ఆ తుండ్లను తీసేసి ఒక పొడవైన దారాన్ని పిల్ల వాని నడుముకు కట్టి బావిలో వేస్తారు. వాడు మునిగి పోతుంటే గట్టు మీద ఆ దారాన్ని పట్టుకున్న పెద్ద వారు దారాన్ని పైకి లాగి వాడు ఈత కొట్టడానికి అనువుగా దారాన్ని వదులు చేస్తారు. ఇప్పుడు ఈత నేర్చిన పెద్ద పిల్లలు పక్కన చేరి, నేర్చుకునే పిల్లవానికి సహాయ పడుతుంటారు. ఈ విధంగా పిల్లలకు ఈత నేర్పుతారు.
ఈత బాగా నేర్చిన పిల్లలు ఈతలో వారి ప్రావీణ్యతను ఎలా ప్రదర్శిస్తారంటే:...
ఎత్తైన ప్రదేశం నుండి బావిలోనికి దూకడానికి కపిలి పైనుండి బావిలోకి దూకే వారు. 1.గడ్డపార దూకుడు. అనగా... పిల్లవాడు పైనుండి దూకేటప్పుడు నిట్టనిలువుగా దూకాలి. ఆ దూకుడుకు నీళ్లలో ఎంత తక్కువ అలజడి జరిగితే అతడు అంత బాగా దూకినట్టు. 2.మొగ్గ:.. ఈ విధానములో పిల్లవాడు దూకడానికి పైకెగరగానే, తన రెండు చేతులతో మడిచిన తన రెండు కాళ్లను గట్టిగా పట్టుకొని బావి మధ్యలోకి దూకాలి. దూకిన వెంటనే ఒడుపుగా గట్టుకు చేరుకుంటాడు. తర్వాత రెండు నిముషాలకు ఆ నీళ్లలో అలలు లేచి, బావి మధ్యలో ఒక మొగ్గ లాగ నీటి అల వస్తుంది. అలా ఎవరు పెద్ద మొగ్గను సృష్టిస్తారో వారు గొప్ప. 3.పాము దూకుడు:... పిల్లవాడు తన రెండు చేతులను తలకిరువైపుల పైకి చాపి... తలక్రిందులుగా నీళ్లలోకి దూకి ... నీళ్ల లోపలే ఎంత దూరం వీలైతే అంత దూరం వెళ్లి అక్కడ పైకి తేలాలి. ఎవరు ఎంత దూరంలో పైకి తేలతారు ఆ దూరాన్ని బట్టి అతని ప్రావీణ్యతను గుర్తిస్తారు. 4. పూడు తేవడము: బావులలో సుమారు ఇరవై అడుగుల లోతు వరకే నీళ్లుంటాయి. అడుగుకు వెళ్లి అక్కడున్న మట్టిని కొంచెం పైకి తేవాలి. ఆ మట్టినే పూడు అంటారు. ఎవరు ఎంత సేపట్లో పూడు తెస్తారో వారు అంత గొప్ప అన్న మాట. 5. బావి అంచు వెంబడి ఈదుతూ ఎవరెన్ని చుట్లు చుడుతారో వారంత గొప్ప. కొన్ని బావులు అతి విశాలమైనవిగా ఉంటాయి. వాటిని ఒక చుట్టు ఈత కొట్టడమే గొప్ప. 6. గట్టు పైనున్న ఒక పిల్లవాడు ఒక చిన్న రాయిని నీటిలో వేస్తాడు. ఇంకొకడు వెంటనే బావిలోకి దూకి ఆ రాయి అడుక్కు చేరక ముందే దానిని పట్టుకొని పైకి రావాలి. ఇదొక ఆట. ఈ విధంగా ఎండాకాలంలో పిల్లలందరు మిగతా ఆటలను పక్కన పెట్టి, బావులలో ఈత ఆడటానికి వెళ్లే వారు. ప్రస్తుతము ఈ దిగుడు బావులలో నీరు అడుగంటడంతో బావులలో ఈత కొట్టడం అనే ఆట పూర్తిగా కనుమరుగైనది. ఈ ప్రాంతంలో ఉన్న ఈ తరం పిల్లలకు ఈత పూర్తిగా రాదు.

ఇవి కూడా చూడండి
కోలాటం
జాతరలు
ఆటపాటలు