సహస్రాబ్ది మొదటి భాగంలో దక్షిణాది వివిధ చిన్న రాజ్యాలు స్వతంత్రం ప్రకటించుకున్నాయి. గంగా మైదానాలలోని గందరగోళానికి, బౌద్ధమతం, జైనమతం భారతదేశం దక్షిణ కొన వరకు వ్యాప్తి చెందాయి. గుప్తసామ్రాజ్యం పతనం తరువాత సహస్రాబ్ది రెండవ భాగంలో ఉత్తర రాజ్యాల సైనిక, సాంస్కృతిక శక్తితో దక్షిణాది రాజ్యాల పెరుగుదల సంభవించింది.

7 - 13 వ శతాబ్దం మధ్యకాలంలో భారత ఉపఖండంలో రాజవంశ చరిత్ర ప్రధాన రాజకీయ ఇతివృత్తం ప్రాంతీయవాదం అధికరించింది. సాధారణంగా ఈ కాలంలోని సామాజిక రాజకీయ వాస్తవాలను మూడు లక్షణాలుగా వర్గీకరిస్తాయి.


భారతద్వీపకల్పం 8 వ శతాబ్దపు త్రైపాక్షిక శక్తి పోరాటంలో చాళుక్యులు (క్రీ.పూ.556-క్రీ.పూ.757), కాంచీపురంలో పల్లవులు (క్రీ.పూ.300–క్రి.పూ.888), పాండ్యులు పాల్గొన్నారు. చాళుక్య పాలకులను వారి సామంతులు రాష్ట్రకూటులు (క్రీ.శ. 753-క్రీ.శ.973) పడగొట్టారు. పల్లవ, పాండ్య రాజ్యాలు రెండూ శత్రువులు అయినప్పటికీ, రాజకీయ ఆధిపత్యం కోసం నిజమైన పోరాటం పల్లవ, చాళుక్య రాజ్యాల మధ్య జరిగింది.

రాష్ట్రకూటుల ఆవిర్భావం దక్షిణ భారతదేశ చరిత్రలో ఒక కొత్త శకానికి నాంది పలికింది. పాన్-ఇండియన్ సామ్రాజ్యం ఇడియం దక్షిణం వైపుకు వెళ్లింది. ఇప్పటివరకు నర్మదా నది వరకు విస్తరించిన దక్షిణ భారత రాజ్యాలు తరువాత దక్షిణాన ఉన్న ప్రాంతాలను మాత్రమే పరిపాలించాయి. మొట్టమొదట గంగా మైదానాలకు ఉత్తరాన ప్రారంభం అయిన రాష్ట్రకూటులు బెంగాలు పాలాలు గుజరాతు రాజపుత్ర ప్రతిహరాల మీద విజయవంతంగా పోటీ చేసారు.

అంతర్గత సంఘర్షణలు ఉన్నప్పటికీ దక్షిణాదిలో చాలా ఎక్కువ కాలం వరకు స్థానిక స్వయంప్రతిపత్తి సంరక్షించబడింది. ఇక్కడ ఇది శతాబ్దాలుగా కొనసాగింది. అధిక కేంద్రీకృత ప్రభుత్వం లేకపోవడం గ్రామాలు, జిల్లాల పరిపాలన సంబంధిత స్థానిక స్వయంప్రతిపత్తి అధికరించింది. పశ్చిమ తీరంలో అరబ్బులతో, ఆగ్నేయాసియాతో విస్తృతమైన భూభాగ, సముద్ర వాణిజ్యం అభివృద్ధి చెందాయి. అలాగే ఆగ్నేయాసియాలో వాణిజ్యం సాంస్కృతిక విస్తరణకు దోహదపడింది. ఇక్కడ స్థానిక ఉన్నతవర్గాలు భారతీయ కళ, వాస్తుశిల్పం, సాహిత్యం, సామాజిక ఆచారాలను ఎంపిక చేసుకుంటాయి.

ఒకదానికొకటి భూభాగంలోకి పరస్పర వైరం, కాలానుగుణ దాడులు ఉన్నప్పటికీ దక్కను, దక్షిణ భారతదేశంలోని పాలకులు బౌద్ధమతం, హిందూ మతం, జైన మతం అనే మూడు మతాలను పోషించారు. మతాలు ఒకదానికొకటి రాజపోషణ కొరకు పోటీ పడ్డాయి. ఇది భూమి మంజూరులో వ్యక్తీకరించబడ్డాయి. ముఖ్యంగా స్మారక దేవాలయాల సృష్టిలో ఇవి నిర్మాణ అద్భుతాలుగా మిగిలిపోయాయి. ప్రాంతీయ పాలకులతో పోరాడుతూనే ఎలిఫాంటా ద్వీపం (ముంబై లేదా బొంబాయికి సమీపంలో), అజంతా, ఎల్లోరా (మహారాష్ట్రలో), పట్టాడకలు, ఐహోలు (కర్ణాటకలోని బాదామి), మహాబల్లిపురం, కాంచిపురం గుహ దేవాలయాలు (తమిళనాడు) శాశ్వతంగా ఉన్నాయి.

7 వ శతాబ్దం మధ్య నాటికి శివుడు, విష్ణువుల హిందూ భక్తి ఆరాధనలు ప్రజల మద్దతు కోసం తీవ్రంగా పోటీపడటంతో బౌద్ధమతం, జైన మతం క్షీణించడం ప్రారంభమైంది.

దక్షిణ భారతదేశంలో నేర్చుకునే వేదాంతశాస్త్రం భాష సంస్కృతం అయినప్పటికీ భక్తి (భక్తి) ఉద్యమాల పెరుగుదల ద్రవిడ భాషలలో స్థానిక సాహిత్యం స్ఫటికీకరణను అభివృద్ధి చేసింది: కన్నడ, తమిళం భాషలు తరచూ సంస్కృతం నుండి ఇతివృత్తాలు, పదజాలం తీసుకున్నాయి. అలాగే చాలా స్థానిక సాంస్కృతిక కథలను సంరక్షించారు. తమిళ సాహిత్యానికి ఉదాహరణలు రెండు ప్రధాన కవితలు, సిలప్పధికారం (ది జ్యువెల్డు అంక్లెటు), మణిమేకలై (ది జ్యువెల్డు బెల్టు); శైవ మతం, వైష్ణవిజం, భక్తి సాహిత్యం - హిందూ భక్తి కదలికలు; 12 వ శతాబ్దంలో కంబరామాయణం పునర్నిర్మాణం జరిగింది. దక్షిణాసియాలోని వివిధ ప్రాంతాలలో సాధారణ లక్షణాలతో దేశవ్యాప్త సాంస్కృతిక సంశ్లేషణ జరిగింది. అయితే సాంస్కృతిక ఇన్ఫ్యూషను, సమీకరణ ప్రక్రియ శతాబ్దాల భారతదేశ చరిత్రను రూపొందించి ప్రభావితం చేస్తుంది.

ఇండో - గ్రీకులు
కాలభరాలు
బదామి చాళుక్యులు
దక్కను పీఠభూమి, దక్షిణం