ఇటాలియన్ సాహిత్యం క్రీ.పూ 753 లో రోమ్ స్థాపన తరువాత ప్రారంభమైంది. ప్లీనీ ది ఎల్డర్, ప్లినీ ది యంగర్, విర్గిల్, హోరేస్, సరైనటియస్, ఓవిడ్ లివీ వంటి అనేకమంది రచయితలు, కవులు, తత్వవేత్తలు, చరిత్రకారులతో లాటిన్ సాహిత్యం ఇప్పటికీ అత్యంత ప్రభావవంతమైనదిగా ఉంది. రోమన్లు ​​వారి మౌఖిక సంప్రదాయం, కవిత్వం, డ్రామా, ఎపిగ్రామ్లకు ప్రసిద్ధి చెందారు. 13 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో " సెయింట్ ఫ్రాన్సిస్ అఫ్ అస్సిసి " మతపరమైన పాట " కాంటికల్ ఆఫ్ ది సన్ " పాట ఆధారంగా సాహిత్య విమర్శకులు ఆయనను మొదటి ఇటాలియన్ కవిగా పరిగణించారు.

సిసిలీలో మరొక ఇటాలియన్ ధ్వని ప్రారంభమైంది. 13 వ శతాబ్దం ప్రథమార్ధభాగంలో సిలీస్ రాజ్యాన్ని పాలించిన రెండవ ఫ్రెడెరిక్ చక్రవర్తి సభలో ప్రొవెన్కల్ బాణిలో రూపకల్పన చేసిన గీతాలు, ఇతివృత్తాల సాహిత్యం స్థానిక భాష స్వచ్ఛమైన రూపంలో వ్రాయబడ్డాయి. ఈ కవులలో నారాయికా గియాకోమో డా లెంటినీ (సొనెట్ రూపాన్ని కనుగొన్నప్పటికీ ఆరంభకాల సొనెటీరుగా పెట్రార్చ్ అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందారు.

గియోడో గ్వినిజెల్లీ స్థాపించిన " డోల్స్ స్టైల్ నోవో " సంప్రదాయ ప్రేమ కవిత్వానికి తాత్విక పరిమాణాన్ని జోడించిన ఒక పాఠశాలగా పరిగణించబడుతుంది. ప్రేమను ఈ నూతన అవగాహన, మృదువైన, స్వచ్ఛమైన శైలితో గైడో కావాల్కంటి, ఫ్లోరెంటైన్, కవి డాంటే అలిఘీరి ప్రభావితం చేసారు. డాంటే ఆధునిక ఇటాలియన్ భాషకు పునాది వేసాడు. ఆయన రచించిన డివైన్ కామెడీ మధ్య యుగాలలో ఐరోపాలో నిర్మించిన మొట్టమొదటి సాహిత్య ప్రక్రియలలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది. అదనంగా డాంటే కష్టతరమైన టెరాజా రిమాను కనుగొన్నాడు. పెటార్చ్, గియోవన్నీ బొకాక్కియో 14 వ శతాబ్దానికి చెందిన ఇద్దరు గొప్ప రచయితలుగా పురాతన కవితాశైలి అనుసరిస్తూ తమ స్వంత కళాత్మక బాణిని అలవర్చుకున్నారు. పెద్రాచ్ కవితల సేకరణ ఇల్ కానొనియెర్ ద్వారా కీర్తి సాధించారు. పెటార్చ్ ప్రేమ కవిత్వం శతాబ్దాలుగా నమూనాగా పరిగణించబడుతుంది. బోకాక్కియో వ్రాసిన " ది డెకామెరోన్ " రాసిన చిన్న కథల సమాహారంలాంటి రచన ఇప్పటి వరకు తిరిగి లభించని అత్యంత ప్రసిద్ధ సేకరణలలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది.

ఇటాలియన్ పునరుద్ధరణ రచయితలు అనేక ముఖ్యమైన రచనలను రూపొందించారు. నికోలో మచియవెల్లి వ్రాసిన " ది ప్రిన్స్ " రాజకీయ శాస్త్రం, ఆధునిక తత్వశాస్త్రం వ్యాసాలు ప్రపంచంలోనే అత్యంత ప్రసిద్ధమైన రచనలలలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది. అందులో ఉన్న శక్తివంతమైన సత్యం ఇతర తాత్వికరచనకంటే ఉత్తమమైనదిగా భావించబడుతుంది. ఈ కాలంలోని మరో ముఖ్యమైన రచనలలో 
మాటియో బోయార్డో అసంపూర్ణ శృంగార ఓర్లాండో ఇన్నమోర్టో కొనసాగింపుగా లుడోవికో అరిస్టో వ్రాసిన " ఓర్లాండో ఫ్యూరిసో " గొప్ప శబ్దలప్రయోగ పద్యంగా గౌరవించబడుతుంది. బాల్డాసరే కాస్టిగ్లియోన్ రచన " ది బుక్ ఆఫ్ ది కోర్టియర్ " పరిపూర్ణ రాజాస్థాన మతాధికారి, ఆధ్యాత్మిక సౌందర్యం ఆదర్శాన్ని వివరిస్తుంది. జెరూసలేంలో లిరిక్ కవి టొరాక్యుయాటో టాస్సో డెవివేర్డ్ రచన " జెరుసలేం డెలివర్డ్ " ఒక క్రిస్టియన్ ఇతిహాసంగా గౌరవించబడుతుంది. ఇందులో ఒట్టవ రిమాను ఉపయోగించడం ద్వారా అరిస్టాటిల్ సూత్రాలకు అనుగుణంగా ఐక్యత సాధించడానికి మార్గంగా పాఠకులను ఆకర్షించింది.

గియోవన్ని ఫ్రాంసెస్కో స్ట్రాపారొలా వ్రాసిన ఫేస్టియస్ నైట్స్ ఆఫ్ స్ట్రపారోలా (1550-1555), జియాంబటిస్టా వ్రాసిన " పెంటమెరొనే (1634) ఐరోపాలో ముద్రించబడిన ఫెయిరీ కథల ప్రథమ ముద్రణలుగా భావించబడుతున్నాయి. 17 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో గియాంబటిస్టా మారినో దీర్ఘ పురాణ పద్యం ఎల్,అడోనే వంటి కొన్ని సాహిత్య కళాఖండాలు సృష్టించబడ్డాయి. బారోక్ కాలం గలిలియో వ్రాసిన స్పష్టమైన వైజ్ఞానిక గీతాన్ని అలాగే టొమాసో కాంపెనెల్ల వ్రాసిన ది సిటీ ఆఫ్ ది సన్ (తత్వవేత్త-పూజారి పాలించిన పరిపూర్ణ సమాజం వర్ణన) ఉత్పత్తి చేసింది. 17 వ శతాబ్దం విద్యావేత్తలు ఆర్కాడియన్స్ మెటాస్టాసియో వ్రాసిన మెలోడ్రామా వంటి సరళత, సాంప్రదాయిక కవిత్వం పునరుద్ధరించడానికి విద్యావేత్తలు ఒక ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించారు. 18 వ శతాబ్దంలో నాటక రచయిత కార్లో గోల్డోని పూర్తి లేఖిత నాటకాలు సృష్టించాడు. ఆయన వ్రాసిన మధ్యతరగతి పాత్రను అనేకమంది నటులు పోషించారు.

అత్యధికంగా అనువదించబడని మత పుస్తకమైనది [263], పిల్లల సాహిత్యం యొక్క నియమావళి. [264]

రొమాంటిసిజం రిసార్జిమెంటో కారణంగా ఆరంభించిన దేశభక్తి ఉద్యమం ఇటలీలో రాజకీయ ఐక్యత, విదేశీ ఆధిపత్య తీసుకుని వచ్చింది. 19 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ఇటాలియన్ రచయితలు రొమాంటిసిజాన్ని స్వీకరించారు. ఇటలీ పునరుద్ధరణను కవులు విట్టోరియో అల్ఫెరి, ఉగో ఫాస్కోలో, గియాకోమో లియోపార్డీలు ఆదరించారు. ప్రముఖ ఇటాలియన్ రొమాంటిక్ రచయిత అలెశాండ్రో మంజోని రచనలు, వారి దేశభక్తి సందేశానికి ఇటాలియన్ ఏకీకరణకు చిహ్నంగా ఉన్నాయి. ఎందుకంటే ఆధునిక ఏకీకృత ఇటాలియన్ భాష అభివృద్ధిలో అతని ప్రయత్నాలలో భాగంగా ఆయన నవల ది బెట్రొథేడ్ క్రిస్టియన్ విలువలు న్యాయం రక్షణకు ప్రాధాన్యత ఇచ్చిన మొదటి ఇటాలియన్ చారిత్రక నవలగా గుర్తించబడుతుంది. దీనిని ఇటాలియన్ భాషలో అత్యంత ప్రసిద్ధ, విస్తృతంగా చదవబడిన నవలగా గుర్తిస్తున్నారు.

19 వ శతాబ్దం చివరిలో ఇటలీ సాహిత్యంలో వెరిస్మో అనే వాస్తవిక సాహిత్య ఉద్యమం ప్రధాన పాత్ర పోషించింది; గియోవన్నీ వెర్గా లుయిగి క్యాప్యూనా దాని ప్రధాన సంఘటనలు. ఇదే కాలంలో ఎమిలియో సల్గారి (యాక్షన్ అడ్వెంచర్ స్వాష్బక్లర్స్ రచయిత), సైన్స్ ఫిక్షన్ మార్గదర్శకుడు తన శాండోకన్ సిరీస్ను ప్రచురించారు. 
1883 లో కార్లో కొలోడి (ఇటాలియన్ రచయిత వ్రాసిన అత్యంత ప్రసిద్ధిచెందిన పిల్లల క్లాసిక్, ప్రపంచంలో అత్యధికంగా అనువదించబడిన మతరేతరమైన పుస్తకము) " ది అడ్వెంచర్ ఆఫ్ పినోచియో " అనే నవల ప్రచురించాడు. 20 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ఫ్యూచరిజం ఉద్యమం ఇటాలియన్ సాహిత్యాన్ని ప్రభావితం చేసింది. ఫిలిప్పో టామసో మరీనెట్ వ్రాసిన " మానిఫెస్టో ఆఫ్ ఫ్యూచరిజం "లో ఉపయోగించిన భాష, సామెతలు వేగం, చైతన్యం, యంత్ర యుగం హింస నుండి ఆహ్లాదపరచడానికి పిలుపు ఇచ్చాయి.

1889 నుండి 1910 వరకు నోబెల్ గ్రహీతలు గాబ్రియేల్ డి'అనన్జియో, 1906 లో జాతీయవాద కవి గియోసే కార్కార్కి, 1926 లో వాస్తవిక రచయిత్రి గ్రజియా డెల్డా, 1936 లో ఆధునిక థియేటర్ రచయిత లుయిగి పిరాండెల్లో, 1960 లో చిన్న కథల రచయిత ఇటాలో కాల్వినో, 1959 లో కవి సాల్వాటోర్ క్వాసిమోడో, 1975 లో యుజినియో మొంటలే, 1980 లో ఉంబెర్టో ఎకో, 1997 లో వ్యంగ్య నాటక రచయిత డారియో ఫో. వంటి ఆధునిక సాహిత్యవేత్తలు ఉన్నారు.

ఇటాలియన్ తత్వవేత్తలలో సెసేర్ బెకారియా, జియోర్దనో బ్రూనో, బెనెడెట్టో క్రోస్, మార్సిలియో ఫిసినో, గియాంబటిస్టా వికో. ప్రాముఖ్యత సంతరించుకున్నారు.

గణాంకాలు
ప్రభుత్వ శలవులు , పండుగలు
సంగీతం
సాహిత్యం