విభూది తయారు చేస్తారు కనుక వీరిని విభూదులవారు అని కూడా పిలుస్తారు. రాష్ర్ట వ్యాప్తంగా 20 లక్షల జనాభా ఉంటారు. పిడిగుద్దులతో ప్రత్యర్థులను మట్టికరి పించే సమర్ధత కలిగినందున వీరిని వీరముష్ఠి (ముష్టి అనగా పిడికిలి) వారుగా పేరొందారు. ఇప్పటికీ పిడికిలితో కొట్టి కొబ్బరి కాయలను పగులగొట్టగల సత్తాను వీరు ప్రదర్శిస్తుంటారు. కాలగమనంలో అపభ్రంశానికి గురైన పదాల్లో వీర ముష్ఠి కూడా ఒకటి. సమాజం వీరిని `వీర ముష్టి' వాళ్లుగా కించపరచడంతో ఈ కులంలో పుట్టిన విద్యావంతులు సైతం తమ కులం పేరు చెప్పుకోవడానికి సిగ్గుపడే పరిస్థితి ఏర్పడింది. గతంలో వీరిని శివుడి ముఖ్యసేవకుడు వీరభద్రుడి వారసులుగా వీరిని పరిగణించేవారు. తెలుగునేలను పాలించిన వివిధ సామ్రాజ్యాల్లో వీరు సైనికులుగా ప్రధాన భూమిక పోషించారు. అప్పట్లో బలిజవారు, కోమటివారు మొదలైన వైశ్యుల ఆస్తుల రక్షణ బాధ్యతలు వీరిపైనే ఉండేవి. అందువల్లే ఇప్పటి తరం వైశ్యుల దగ్గర అడుక్కుం టారు. వైశ్యులు దగ్గర తప్ప మరెక్కడా వీరు చేయి చాపరు. అయితే తాము అడుక్కోవడం లేదంటారు వీరభద్రీయులు. రాజరికంలో రక్షణ వ్యవస్థగా ఉన్న తమకు అందింది జీతమో, పారితోషకమో తప్ప దయాభిక్ష కాదంటారు. రెండు దశాబ్దాల క్రితమే ఈ కుల పెద్దలు తమ కులం పేరును `వీరభద్రీయులు'గా మార్పు చేయించుకున్నారు. కాగా ఇప్పటికీ కొన్ని గ్రామాల్లో వీరముష్టి పేరిట వీరి కుల ధృవీకరణ పత్రాలను అధికారులు మంజూరు చేస్తున్నారు. వీరభద్రులు మహాశివరాత్రి సందర్భంగా దేవాలయాల్లో వీరభద్రస్వామి ఉత్సవాలు చేస్తారు. ప్రభలు కట్టి అగ్నిగుండ ప్రవేశం చేస్తారు.

సామాజిక జీవితం
విద్య
ఇవీ చూడండి
జీవన సరళి