గాయం నుండి బాధ, బాధనుండి ఆందోళన, ఆక్రోశం- వీటినుండి ఏర్పడ్డ అనిశ్చిత పరిస్థితి నుండి గ్రాస్‌ లోని రచయిత మేల్కొన్నాడు. ఇదే అతన్ని ‘టిన్‌ డ్రం’ లాంటి నవల రాసేట్టు చేసింది. జర్మన్‌ చీకటి రక్తచరిత్రను అనేక కోణాల్లో నీలం రంగు సిరాతో ఆయన రాస్తే నలుపు రంగు అక్షరాలతో పుస్తకం అచ్చయింది. నిజానికి రంగు మారినా ప్రతి అక్షరం లో ఎర్రటి రక్తమే పాఠకుడికి కనపడుతుంది. తర్వాత అతని నవల ‘క్యాట్‌ అండ్‌ మౌస్‌’ 1961లో వచ్చింది, 1963లో వచ్చిన ‘డాగ్‌ ఇయర్స్‌’ కూడా ‘టిన్‌ డ్రం’ లాగే గతించిన జర్మన్‌ చీకటి రోజుల్ని, రెండవ ప్రపంచయుద్ధంలో ప్రపంచ సానుభూతి అంతా యూదుల పట్ల, మిత్ర మండలి పట్ల వున్నప్పుడు, రష్యన్‌ సబ్‌ మెరైన్‌ జర్మన్లు ప్రయాణిస్తున్న ఓడను ముంచేయడం గురించి రాసిన నవల ఇది. దీన్ని ‘టిన్‌ డ్రం’ కొనసాగింపుగా అనుకోవచ్చు. ‘డాన్జింగ్‌ త్రయంగా’ చెప్పబడే ఈ మూడు నవలలు విస్తుల నది ప్రవాహక ప్రాంతంతో ముడిపడివుంటాయి. అంతే కాకుండా అనేక జాతుల మధ్య విభేదాలు, అనేక జాతుల, సంస్కృతుల చరిత్రల గురించి అద్భుతమైన భాషా ప్రయోగంతో ఉత్తేజకరంగా గ్రాస్‌ నవలలు రాయబడ్డాయి.
గ్రాస్‌ పసితనంలో ఎదుర్కొన్న బాధాకరమైన అనుభవాల సారాన్ని, తగిలిన గాయాల్ని తన రచనల్లో తన రాజకీయ ఉపన్యాసాలలో పొందుపరిచాడు. తన తప్పుల్ని మరిచిన జర్మనీ ప్రవర్తనను ‘తృప్తి తో కట్టుకున్న అందమైన సమాధి’గా అభివర్ణించాడు. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత జర్మనీ పునర్నిర్మాణం అమెరికా సహాయంతో జరిగింది. దాంతో జర్మనీ తాను గతంలో చేసిన అరాచకాల్ని, జరిగిన నష్టాన్నికూడా మరిచింది. ఇదే సమయంలో ‘టిన్‌ డ్రం’ పిడుగులా వచ్చింది. గ్రాస్‌ తన తోటి రచయితలకు, దేశభక్తులకు జర్మనీ గత చరిత్రతో భావితరం సిగ్గు పడనీయకుండా బాధ్యతాయుతంగా దేశాన్ని అభివృద్ధి చేయాలని పిలుపు నిచ్చాడు.
గ్రాస్‌ తన రచనలతో దశాబ్దాల పాటు నిర్వీర్యమైపోయి, నైతికంగా పతనమైన జర్మన్‌ సాహిత్యానికి ఒక కొత్త ఊపిరిని పోశాడు. ‘టిన్‌ డ్రం’ నవలతో ప్రపంచం మరిచిపోయిన జర్మనీ చరిత్రను ప్రపంచపటం మీదికి తెచ్చాడు. గ్రాస్‌ వాడే తీక్షణమైన, విమర్శతో కూడుకున్న జర్మన్‌ జానపదాలు, ఊహాత్మక చిత్రణలు, చిత్రీకరణలు నాజీల అవాస్తవ, పతనావస్థలో వున్న లోపభూయిష్టమైన సిద్ధాంతాల్ని ఎండగట్టాయి. ఆ నవలలో సర్వత్రా తానై వుండి విచిత్ర వ్యక్తిత్వం, అత్మసంస్కారం కొరవడిన ఆస్కార్‌ పాత్ర చిత్రణ సమకాలీన ఆధునిక సాహిత్యంలో ఒక గొప్ప వొరవడిగా, నూతన ఆవిష్కరణగా పేరుగాంచింది. మూడు అడుగుల కంటే ఎక్కువ పెరగ కూడదనే ఆస్కార్‌ నిర్ణయం తిరుగులేనిది. ఎందుకంటే దారుణమైన పరిస్థితుల్ని చూసి పెరగడం ఎందుకనే అతని వాదన ‘‘ఎప్పటికీ మూడేళ్ళ వాడిగా వుండే టిన్‌ డ్రమ్మర్‌’’ (eternal three year old drummer) గా ఉంచేసింది. ఆస్కార్‌లోని అసహజమైన గుణాలు నాజీలు చేసే అరాచకాల్ని వివరించడానికి గ్రాస్‌ కు ఉపయోగపడ్డాయి. పాఠకులు ఆస్కార్‌ను నాజీల క్రూరత్వానికి ప్రతీకగా భావిస్తారు. చివరికి ఆస్కార్‌ ఒక సంక్లిష్టమైన, చిత్ర విచిత్ర లక్షణాలతో వుండి నాజీ పార్టీ అరాచకాలకు సంకేతంగా ఉంటూనే, దాని నాశనానికి పుట్టిన పాత్రగా మనం గుర్తిస్తాము. భారతంలో శకుని పాత్ర ఎలా కురువంశ నాశనానికి కారణమవుతుందో అలా ఆస్కార్‌ జర్మన్‌ హిట్లర్‌-నాజీల పతనానికి కారకుడవుతాడు. ఆస్కార్‌ తన ముప్పైవ ఏట బందీగా చేయబడి తర్వాత పిచ్చాసుపత్రికి పోతాడు. నవల చివర్లో ఆస్కార్‌ తన జీవితం గురించి చెప్పేనిరాశ, నిర్వేదంతో కూడుకున్న మాటలన్నీ 1950 లలో జర్మనీ పరిస్థితిని తెలుపుతాయి.
తన ‘మిడ్నైట్‌ చిల్డ్రన్‌’తో విశ్వవిఖ్యాత రచయితగా ఎదిగిన సల్మాన్ రష్దీ తన నవలకి ‘టిన్‌ డ్రం’ ప్రేరణ అనీ, గ్రాస్‌ తనను ఎంతో ప్రభావితం చేసిన రచయిత అని వివరించాడు. గ్రాస్‌ రష్దీకి మంచి స్నేహితుడయ్యాడు. ‘సెటానిక్‌ వెర్సెస్‌’ తర్వాత ఇరాన్‌ మతపెద్ద ఆయతుల్లా ఖుమేని రష్దీకి మరణశిక్ష ప్రకటించినప్పుడు స్వేచ్ఛను ప్రేమించే గ్రాస్‌ సల్మాన్‌ రష్దీని సమర్థించి రచయితలకు తమ అభిప్రాయాల్ని వ్యక్తపర్చే స్వేచ్ఛ వుందని ఎలుగెత్తి చాటారు.

గ్రాస్‌ మన కాలానికి చెందిన ఒక గొప్ప కవి, రచయిత, సామాజిక తత్వవేత్త. అతని నవలలు, కథలు, నాటకాలు, కవితలు, అనేక సాహితీ ప్రక్రియలు అతని గొప్ప రచయితగా నిలబెట్టాయి. అతడు ఘనాపాటి, మేధావి, సున్నిత మనస్కుడు. వీటన్నిటికంటే ముందు గొప్ప మానవతావాది. రచయితగానే కాకుండా శిల్పిగా, కవిగా, నాటకకర్తగా,వ్యాసకర్తగా, గ్రాఫిక్‌ కళాకారుడిగా... చివరకు రాజకీయాల్లోనూ తన ప్రతిభ చాటాడు. ‘ప్రపంచం చూడని కోణంలో జర్మన్‌ చరిత్రను తన మనోనేత్రంతో చూడగలిగిన గొప్ప దార్శనికుడు గ్రాస్‌’ అని వాషింగ్టన్‌ పోస్ట్‌ శ్లాఘించింది. అతను నాజీకాలం నాటి తరం ప్రజల స్వరం. యువతరానికి ఉత్తేజకర్త. గొప్ప బోధకుడు. ‘‘రచయితలు తమ ఊపిరితో ప్రజలకు కృత్రిమ శ్వాసని అందించి మానవత్వాన్ని ప్రపంచంలో సజీవంగా ఉంచాలని’’ గ్రాస్‌ ఒకచోట అంటారు.

వ్యక్తిగత జీవితం
చదువు
రచనలు
బాల్యం