ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਜਾਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਇਕ ਬਹੁਪੱਖੀ ਸੰਕਲਪ ਹੈ।ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਵਿੱੱਚ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਬਹੁਤ ਅੰਤਰਗਤ ਹੈ।ਜੋ ਕਬੀਲੇ,ਸਮੂਹ ਜਾਂ ਫ਼ਿਰਕੇ ਕੇਵਲ ਇੱਕੋ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸੀਮਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵੀ ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਜਾਂ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਪਦਾਰਥਕ ਤੇ ਮਾਨਸਿਕ।ਮਾਨਸਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪੱਖ ਆਉਦੇਂ ਹਨ।ਇੱਕ ਬੋਲੀ,ਦੂਜਾ ਕਲਾ,ਤੀਜਾ ਧਰਮ।
ਕਲਾ ਜਾਂ ਸਾਹਿਤ ਸਮਕਾਲੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਦਰਪਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਲਾਕਾਰ ਜਾਂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਤੂਲਕ ਜਾਂ ਕਲਮ ਰਾਂਹੀ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਸਾਡੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਪ੍ਰਚਲਤ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਇਸ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪੱਧਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਜੀਵਨ,ਕਲਾ ਜਾਂ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰੇਗਾ।
ਸਮੇ ਨਾਲ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਸਾਹਿਤ ਵੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਕਲਾ ਹੈ,ਜਿਸਨੂੰ ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ।ਜਿਵੇਂ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ,ਮੂਰਤੀ ਕਲਾ, ਸ਼ਿਲਪ ਕਲਾ,ਰਾਗ ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਕਲਾ ਹਨ। ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਆਨੰਦਦਾਇਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਰਤੀ-ਗਜ਼ਲ, ਤਾਜਮਹਿਲ ਕਿਸੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਾ ਚਿੱਤਰ, ਰਾਗ ਭੈਰਵੀ ਆਦਿ।
ਸ਼ਿਲਪ ਕਲਾ
ਭੂਮਿਕਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾ
ਮੂਰਤੀ ਕਲਾ