ਕੌਸਮੋਗਨੀ ਨੂੰ ਕੌਸਮੌਲੌਜੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਇਸਦੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੌਰ ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਦੇ ਮੁੱਢਾਂ ਦੇ ਸੋਮੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਕੁੱਝ ਅਸਪਸ਼ਟਤਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਰੱਬ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਸੰਦ੍ਰਭ ਵਿੱਚ ਥੀਔਲੌਜੀ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਤਰਕ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ ਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਰਚਨਾ ਸਬੰਧੀ ਇੱਕ ਅਪੀਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ, ਕੌਸਮੌਲੌਜੀਕਲ ਅਤੇ ਕੌਸਮੋਗੋਨੀਕਲ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਫਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭੌਤਿਕੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ ਉਹ ਵਿਗਿਆਨ ਹੈ ਜੋ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਣ ਤੌਰ ਤੇ ਲੱਛਣਾਂ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਭ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਅਜਿਹੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਵਰਤਾਓ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਸਵਾਲ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਫਾਲਤੂ-ਵਿਗਿਆਨਾਤਮਿਕ ਹੁੰਦੇ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ (ਯਾਨਿ ਕਿ, ਮੈਟਾਫਿਜ਼ੀਕਲ), ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਤੋਂ ਚਿੰਤਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਥਿਊਰੀਆਂ ਦਾ ਗੈਰ-ਪਰਖੀਆਂ ਵਿਅਵਸਥਾਵਾਂ (ਯਾਨਿ ਕਿ, ਪਲੈਂਕ ਸਕੇਲਾਂ ਉੱਤੇ) ਪ੍ਰਤਿ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਣਾ, ਅਤੇ ਫਿਲਾਸਫੀਕਲ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਚਾਰ ।

ਸਿਧਾਂਤਿਕ ਕਥਾਵਾਂ
ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ
ਸੰਖੇਪ ਸਾਰਾਂਸ਼
ਸ਼ਬਦ ਵਿਓਂਤਪੱਤੀ