ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਕੇਸ਼ ਜਾਂ ਕਿਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਦਿਲ ਨੂੰ ਸਕੂਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਹਰੀਸਬਜ਼ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 2700 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਰਕਾਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਹੁਣ ਇਸਦਾ ਨਾਂ ਸ਼ਾਹਰੀਸਬਜ਼ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
6ਵੀਂ ਸਦੀ ਈ.ਪੂ. ਤੋਂ 4ਵੀਂ ਸਦੀ ਈ.ਪੂ. ਤੱਕ ਇਹ ਹਖ਼ਾਮਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।

ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਟੋਲੇਮੀ ਨੇ ਬਾਖ਼ਤਰ ਦੇ ਸਾਤਰਾਪ ਉੱਪਰ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਫ਼ਾਰਸ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਖ਼ਾਮਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਨੇ ਉਸ ਪਿੱਛੋਂ ਇਸੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਰੁਖ਼ਸਾਨਾ 328-327 ਈ.ਪੂ. ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮਿਲੀ ਸੀ।

ਚੌਥੀ ਤੋਂ ਅੱਠਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਤੱਕ ਕੇਸ਼ ਸੌਗ਼ਦਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ। 567 ਤੋਂ 658 ਤੱਕ ਕੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਖ਼ਗਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਰ ਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਪਿੱਛੋਂ 710 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਪਰ ਅਰਬਾਂ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। 

ਸ਼ਾਹਰੀਸਬਜ਼ ਵਿੱਚ 9 ਅਪਰੈਲ, 1336 ਨੂੰ ਤੈਮੂਰ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਮੁਖੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੈਮੂਰ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਤੈਮੂਰ ਸ਼ਾਹਰੀਸਬਜ਼ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਘਰ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਕਬਰੇ ਦਾ ਥਾਂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਚੁਣਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸਮਰਕੰਦ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।

ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੁਖਾਰੇ ਦੇ ਖ਼ਾਨ, ਅਬਦੁੱਲਾ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਈ ਚੜ੍ਹਦੇ ਵੇਲੇ ਉਸਦੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਮਗਰੋਂ ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪਛਤਾਵਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਬੁਖਾਰੇ ਦੇ ਰਾਜ ਵੇਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਜੱਦੋ-ਜਹਿਦ ਕੀਤੀ। ਰੂਸੀਆਂ ਨੇ 1870 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਬੁਖਾਰੇ ਦੇ ਅਮੀਰ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।

ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਵਿੱਚ
ਇਤਿਹਾਸ
ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ
ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਥਾਵਾਂ