ਕਾਵਿ ਹੋਂਦ ਵਿਧੀ ਮੂਲ ਤੌਰ ਤੇ ਤੀਹਰੇ ਪਸਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ – ਕਵਿਤਾ, ਕਵੀ, ਕਾਵਿ-ਰਸੀਆ। ਜਿੱਥੇ ਤੱਕ ਨਾਟਰੂਪ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ, ਕਵੀ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਜੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਚਿੰਤਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਪੱਖਾਂ ਵੱਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਸਵਾਲ ਜੋ ਕਵੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਉੱਠਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਵੀ ਜਾਂ ਕਲਾਕਾਰ ਹੋਰਨਾਂ ਨਾਲੋਂ, ਧਰਮ-ਉਪਦੇਸ਼ਕ, ਫਿਲਾਸਫਰ, ਵਿਗਿਆਨਕ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਚਾਰਕ ਤੋਂ ਕਿਸ ਗੱਲੋਂ ਭਿੰਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਉਂ ਖਾਸ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਹੀ ਕਵੀ ਜਾਂ ਕਲਾਕਾਰ ਬਣਦੇ ਹਨ ? ਸੁਕਰਾਤ ਅਤੇ ਪਲੇਟੋ ਕਾਵਿ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਦੈਵੀ ਆਵੇਸ਼ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਅਧਿਅਨ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਫਲ ਨਹੀਂ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਵੀ ਘੱਟ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਪਰੰਪਰਾਵਾਦੀ ਆਲੋਚਕ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਹੇਤੁ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ। ਉੱਧਰ ਪੱਛਮ ਦੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਵਿਚਾਰਕ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਮੂਲ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਇੱਕਮਾਤਰ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਚਿੰਤਕ ਸਹਿਮਤ ਹਨ ਕਿ ਕਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ੀਲ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸਿਰਜਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ।

ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ
ਰਸ ਜਾਂ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤੀ
ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਬੰਧ
ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਨਾਮਕਰਣ