ਨਿਯੋਗੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਦਲਵੇਂ ਵਿਕਾਸ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਚਾਰਕ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਵਿਹਾਰਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੰਕਰ ਗੁਹਾ ਨਿਯੋਗੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਵਜੋਂ ਹੋਈ, ਪਰ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਗਏ। ਨਿਯੋਗੀ ਆਪਣੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਅਮਲੀ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਬਾਰੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: “ਜੈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਇੱਕ ਉਸਾਰੂ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ। ਨਕਸਲਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸ ਸਿੱਟੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹਾਂ ਕਿ ਉਸਾਰੂ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਝ ਇਕਸੁਰਤਾ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਡਾ ਨਾਅਰਾ, 'ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਰਮਾਣ, ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਨਸ਼ਟ ਕਰੋ।' ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਸੰਸਥਾ ਵਲੋਂ ਇਥੇ ਹਸਪਤਾਲ, ਛੋਟੇ ਸਕੂਲ, ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ, ਸਹਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਅਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਮਨ ਅੰਦਰ ਦਾ ਨਵਾਂ ਸਮਾਜ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਦੂਸਰੀ ਚੀਜ਼ ਜੋ ਅਸੀਂ ਇਥੇ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਉਹ ਹੈ ਲੋਕਤੰਤਰ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਮੀਟਿੰਗਾਂ, ਰੈਲੀਆਂ, ਮੁਜ਼ਾਹਰਿਆਂ, ਯਾਦਪੱਤਰਾਂ, ਡੈਪੂਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਾਭ ਲੈਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।"

ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਅਤੇ ਸੋਚ
ਛੱਤੀਸਗੜ ਮੁਕਤੀ ਮੋਰਚਾ ਦਾ ਬਾਨੀ
ਹੱਤਿਆ