ਪਾਸ਼ ਜਿਸਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਮ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਪਾਸ਼ ਸੀ, ਇਕ ਲਾਮਿਸਾਲ ਕਵੀ, ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਯੁੱਗ ਵਰਤਾਰਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ 9 ਸਤੰਬਰ 1950 ਪਿੰਡ ਤਲਵੰਡੀ ਸਲੇਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜਲੰਧਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਬੀਤੀ ਸਦੀ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚ ਉੱਠੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵਾਲੀ ਨਕਸਲਬਾੜੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ ਕਵੀ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰਿਆ। ਪਰ ਇਹ ਲਹਿਰ ਉਸਦੀ ਸੀਮਤਾਈ ਕਦੰਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਾਸ਼ ਤਾਉਮਰ ਮਿਹਨਤਕਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਫ਼ਿਕਰਾਂ ਵਿਚ ਜੀਣ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਲਈ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਵੀ ਸੀ। ਪਾਸ਼ ਦਾ ਬੌਧਿਕ ਚਿੰਤਨ ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਬੇਹੱਦ ਡੂੰਘੀ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਮੇਚ ਦੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਸਖ਼ਸ਼ੀਅਤ ਅਤੇ ਕਵੀ ਵਜੋਂ ਸਥਾਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਦੁਆਰਾ ਕਹੇ ਸ਼ਬਦ ਇੱਥੇ ਜ਼ਿਕਰ ਯੋਗ ਹਨ, "ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪਿਛਲੀ ਸਦੀ ਦੇ ਜੇ ਸੌ ਕਵੀ ਚੁਣਨੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਪਾਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਜੇ ਦਸ ਕਵੀ ਚੁਣਨੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਵੀ ਪਾਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਜੇ ਪਿਛਲੀ ਸਾਰੀ ਸਦੀ ਵਿਚੋਂ ਇਕੋ ਕਵੀ ਚੁਣਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਸਾਡੀ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਪਾਸ਼ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਪਾਸ਼ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।"

ਪਾਸ਼ ਬਾਰੇ ਦੋ ਗੱਲਾਂ
ਸੰਪਾਦਕ ਬਾਰੇ
ਕਾਵਿ ਨਮੂਨਾ
ਸੰਪਾਦਕੀ