ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਗਨ-ਅਪਸ਼ਗਨ ਸਾਡੇ ਨਿੱਤ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਅਚੇਤ-ਮਨ ਵਿਚ ਵਸੇ ਪਏ ਹਨ। ਕੁਝ ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀ ਮਨੁੱਖੀ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵੇਲੇ ਮੱਥੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਭ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁੱਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਨੀਲ ਕੰਠ ਜਾਂ ਗਰੜ ਦਾ ਦੁਸਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਦਿਸਣਾ ਸ਼ਗਨ ਹੈ। ਪਰ ਮਰੇ ਨੀਲ ਕੰਠ ਦਾ ਦਿਸਣਾ ਅਪਸ਼ਗਨ ਹੈ। "ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਹਿਣੀ-ਬਹਿਣੀ ਜਨੌਰਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦੀ। ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਸਾਥੀ ਬਣਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਕਦਰ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਕਿ ਇਹ 'ਭੈਰੋ' ਦਾ ਵਾਹਨ ਸੀ, ਕਾਲਾ ਕੁੱਤਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਘਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਨਿਕਲੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਾਲੇ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਬਹੁਤ ਕਦਰ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਜਿੰਨ, ਭੂਤ ਤੇ ਹੋਰ ਅਗੰਮੀ ਹਸਤੀਆਂ ਦਿਸ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।"2 ਜੇ ਕਾਲਾ ਕੁੱਤਾ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਸ਼ੁੱਭ-ਸ਼ਗਨ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸਨਿੱਚਰ ਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਜੇ ਕੁੱਤਾ ਘਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉੱਪਰ ਲੱਤਾਂ ਕਰਕੇ ਲੇਟਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਅਪਸ਼ਗਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਘਰ ਕੋਈ ਬਿਪਤਾ ਪੈਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਸ਼ੁੱਭ ਕਾਰਜ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਜੇਕਰ ਬਿੱਲੀ ਰਸਤਾ ਕੱਟ ਜਾਵੇ, ਕੁੱਤਾ ਕੰਨ ਫੜਕਾ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਅਪਸ਼ਗਨ, ਤਿੱਤਰ ਦਾ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਬੋਲਣਾ, ਕਾਂ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁੱਭ ਸ਼ਗਨ, ਝੋਟੇ ਢੱਠੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਅਪਸ਼ਗਨ ਹੈ। ਰਾਤ ਸਮੇਂ ਕੁੱਤੇ ਜਾਂ ਬਿੱਲੀ ਦਾ ਰੋਣਾ ਅਪਸ਼ਗਨ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਦਾ ਸੂਚਕ ਹੈ। ਦਿਨੇ ਉੱਲੂ ਦਿਸਣਾ, ਕਬੂਤਰ ਦਾ ਬੋਲਣਾ, ਖੋਤੇ ਦਾ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਤੋਂ ਹੀਂਗਦਾ ਮਿਲਣਾ ਵੀ ਅਪਸ਼ਗਨ ਹੈ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਸੱਪ ਤੇ ਨਿਉਲੇ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਭ ਸ਼ਗਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੇ ਸੱਪ ਦਾ ਮਿਲਣਾ ਅਪਸ਼ਗਨ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਰੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਦਾ ਸੂਚਕ ਹੈ। ਕੁੱਕੜ ਦਾ ਦਿਨੇ ਬਾਂਗ ਦੇਣਾ ਵੀ ਅਪਸ਼ਗਨ ਹੈ। "ਆਦਿ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਸਬੰਧ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਅੱਜ ਇਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਕ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਪੁਰਾਤਨ ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਲਾ ਸਾਥ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ।"3 ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ਾਂ/ਸ਼ਗਨ-ਅਪਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਸਮਾਜ ਲਈ ਉਪਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਅਣਉਪਯੋਗਤਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। (ਕਾਂ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁੱਭ ਸ਼ਗਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣਾ ਆਉਣਾ ਦਾ ਸੂਚਕ ਹੈ।)

ਸ਼ਗਨ
ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸ਼ਗਨ-ਅਪਸ਼ਗਨ
ਦਿਨਾਂ, ਵਾਰਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸ਼ਗਨ-ਅਪਸ਼ਗਨ
ਅਪਸ਼ਗਨ