ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਰਾਹੀਂ ਕਿਸੇ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਚਮਤਕਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਸ਼ਬਦ ਅੰਲਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਵਿਚ ਜੇਕਰ ਉਸ ਚਮਤਕਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਚਮਤਕਾਰ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ੳੁੁਦਾਹਰਨ ਬੰੰਦੌ ਗੁਰੂ ਪਦ ਪਦੁਮ ਪਰਾਗਾ! ਸਰੁਚੀ ਸੁਬਾਸਸਸ

ਅਨੁਪ੍ਰਾਸ ਅਲੰਕਾਰ

ਅਨੁਪਾ੍ਸ ਸਬਦ ਅਨੁ+ਪ੍+ਅਾਸ ਤਿੰਨ ਸਬਦੇ ਦੇ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ  ਅੱਖਰਾਂ ਅਰਥਾਤ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਹੋਵੇ ਭਾਵੇਂ ਸ੍ਵਰਾਂ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਹੋਵੇ ਭਾਵੇਂ ਨਾ। ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇਕ ਹੀ ਕ੍ਰਮ ਵਿਚ ਨਿਕਟ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਅਨੁਪ੍ਰਾਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਉਦਾਹਰਨ: ਦਰਸਨ ਪਰਸਨ ਸਰਸਨ ਹਰਸਨ ਰੰਗ ਰੰਗੀ ਕਰਤਾਰੀ ਹੈ।

ਵਿਆਖਿਆ- ਇੱਥੇ ,ਰਸ਼ਨ,ਅੱਖਰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਏ ਹਨ। ਇਉਂ ਇਥੇ ਵਰਣਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਸੰਗੀਤ ਜਿਹਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਕੇ ਕੰਨ ਇੰਦਰੀ ਨੂੰ ਰਸਮਈ ਲਗਦਾ ਹੈ।ੳੁਦਹਾਰਨ2 ਬੰਦੌ ਗੁਰੂ ਪਦ ਪਦੁਮ ਪਰਾਗਾ !ਸਰੁਚੀ ਸੁਬਾਸ ਸਰਸ ਅਨੁਰਾਗਾ!! 49

ਯਮਕ--- ਅਲੰਕਾਰ ਯਮਕ ਦਾਾ ਅਰਥ ਹੈ ਜੋੋੋੋੜਾ ਜੁਗਲ ਜੁੜਵਾ ਇਸ ਵਿਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਦੋ ਸਬਦ ਵਾਰ ਵਾਰ ਅਾੳਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਖਰੇ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲੇ ਸਾਰਥਕ ਜਾ ਨਿਰਾਰਥਕ ਵਰਣ ਵਾਰ ਵਾਰ ਅਾੳਦੇ ਹਨ ੳੁਦਾਹਰਨ "ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਬਨ ਬਨ ਅਵਗਾਹ

ਸ਼ਲੇਸ---- ਅਲੰਕਾਰ ਸਲੇਸ ਸਬਦ ਦ ਅਰਥ ਹੈ ਸੰਯੋਗ ਮੇਲ ਇਸ ਅਲੰਕਾਰ ਵਿਚ ਇੱਕ ਸਬਦ ਵਿਚ ਅਨੇਕ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਮੇਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾ ਸਲੇਸ ਰੱਖਿਆ ਗਿਅਾ. ੳੁਦਾਹਾਰਨ " ਮੋਹਨ,ਤੇਰੇ ੳੂਚੇ ਮੰਦਿਰ ਮਹਲ ਅਪਾਰਾ

ਵਿਪਸਾ ਅਲੰਕਾਰ-----ਵਿਪਸਾ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਦੁਹਰਾੳ ਜਿੱਥੇ ਵਿਸਮਿਕ ਭਾਵ (ਹੈਰਾਨੀ ਘਿ੍ਣਾ ਅਾਦਰ ਅਾਦਿ) ਨੂੰ ਪ੍ਗਟਾੳੁਣ ਕਈ ਸਬਦਾ ਦਾ ਦੋ ਵਾਰ ਦੁਹਰਾੳ ਹੋਵੇ ੳੁਦਾਹਾਰਨ --"ਹੳੁ ਹਰਿ ਜਪਿ ਭਈ ਨਿਹਾਲ ਨਿਹਾਲ ਨਿਹਾਲ! 64

ਵਕ੍ਰੋਕਤਿ ਅਲੰਕਾਰ

ਚਿਤ੍ਰਾਲੰਕਾਰ

ਪੁਨਰੁਕਤਵਦਾਭਾਸ ਅਲੰਕਾਰ

ਸ਼ਬਦ ਅਲੰਕਾਰ
ਵਰਗੀਕਰਨ
ਦੰਡੀ
ਓੁਭਯਾਲੰਕਾਰ