ਇਸ ਬਾਰਡਰ ਪੱਟੀ ਭਾਵ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਜੋ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਇਲਾਕਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਪੰਜਾਬ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਲੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜੱਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਜਾਇਦਾਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਜ਼ਿੰਮੀਦਾਰਾਂ ਜਗੀਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਵਸੂਲ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦਾ ਇੱਧਰ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪਾਰਵਾਲਾ ਇਲਾਕਾ ਬੀੜ ਭਾਵ ਜੰਗਲੀ ਸੀ, ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਸੰਘਣੇ ਵਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਿੰਦੂ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਸਾਂਝ ਤੇ ਮਿਲਵਰਤਨ ਦੀ ਚੰਗੀ ਮਿਸਾਲ  ਇਸ ਸਰਹੱਦੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਭਾਈਚਾਰਕ ਅਤੇ ਅਦੁੱਤੀ ਸਾਂਝ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਲੋਕ ਆਪਸੀ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਪਾਕਿ ਵੰਡ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਦਹਿਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਝੰਜੋੜਨ ਵਾਲੀ ਉਸ ਕੁਲਹਿਣੀ ਘੜੀ ਬਾਰੇ ਅਸੀਂ ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡੇ ਉੱਤੇ ਹੰਢਾਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕ ਉਸ ਕਤਲੇਆਮ ਤੇ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਦੇ ਖੇਰੂੰ ਖੇਰੂੰ ਹੁੰਦੇ ਦੌਰ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਤਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਮੁਲਕ ਦੋ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੀ ਅਲਾਟਮੈਂਟ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੱਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਪੰਜ ਪੰਜ ਕਿੱਲੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜੇਕਰ ਇਸ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਪੁੱਟ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਆਬਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਜਮੀਨ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਲਾਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭੋਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਰਦੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਖੌਫ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਇੱਥੇ ਵੱਸ ਕੇ ਰੋਜ਼ੀ ਰੋਟੀ ਲਈ ਮਿਹਨਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਬਾਰਡਰ ਪੱਟੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਭੂਮਿਕਾ
ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ
ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਭੂਗੋਲਿਕ ਹਾਲਤ