ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਸਾਹਿਤ ਵਾਂਗ ਕਿਸੇ ਲੇਖਕ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕ-ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਰਚਿਆ ਸਾਹਿਤ ਲੋਕ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਲੋਕ -ਪ੍ਰਿਯ ਸਾਹਿਤ ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਹਨ।ਲੋਕ ਪ੍ਰਿਯ ਸਾਹਿਤ ਆਪਣੀ ਸਮੱਗਰੀ ਬਹੁਤੀ ਵਾਰ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਤੋਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਿਯ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਹੀ ਸਮਝ ਲਿਆਂ ਜਾਦਾ ਹੈ। ਰਾਮਾਇਣ ,ਮਹਾਭਾਰਤ ਅਤੇ ਹੀਰ ਵਾਰਿਸ਼ ਸਾਹ ਇਸਦੇ ਸੁੰਦਰ ਉਦਾਹਰਣ ਹਨ,ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਕੋਈ ਰਚਨਾ ਜੋ ਲੋਕ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਈ ਹੋਵੇ ਤੇ ਭਾਵੇ ਕਿਸੇ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ ਲੋਕ ਮਾਨਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵਿਅਕਤੀਤਵ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਸਮਝੀ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

(ਹ) ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦ ਮਹੱਤਵ::-
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਮੱਹਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਨਿੱਗਰ ਭਾਗ ਹੈ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਅਸਲ ਅਤੇ ਵਡੇਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਮੌਖਿਕ ਹੈ।ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਵਰਿਆਂ ਵਿਚ ਅੰਸ਼ਿਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਸਨੂੰ ਲਿਪੀਬੱਧ ਕਰਨ ਦੇ ਉੱਧਮ ਹੋਏ ਹਨ।ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਲੋਕ -ਗੀਤ(ਸੁਹਾਗ,ਘੋੜੀਆਂ,ਸਿਠਣੀਆਂ,ਟੱਪੇ ,ਬੋਲੀਆਂ,ਅਲੁਹਣੀਆਂ ਆਦਿ ਲੋਕ ਵਾਰਤਕ ਬਿਰਤਾਂਤ (ਬਾਤਾਂ ,ਸਾਖੀਆ,ਮਿੱਥ -ਕਥਾਵਾਂ ,ਧਾਰਨਾਵਾਂ,ਦੰਤ ਕਥਾਵਾਂ ,ਪਰੀ ਕਥਾਵਾਂ, ਪ੍ਰੀਤ ਕਥਾਵਾਂ ,ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਅਖਾਣ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
(ਸ)ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਂ::-
ਜਾਣ -ਪਛਾਣ::- ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਮੌਖਿਕ ਅਭਿਵਿੱਅਕਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਤੇ ਨਿਸੰਗ ਪ੍ਰਗਟਾ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਵੀ ਸਮੂਹਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਤਰਜ਼ਮਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਵਾਂ ਤੇ ਜਦੋਂ ਸਮਾਜ ਵਰਗ ਚੇਤਨਾ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਉਦੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਮੂਹਿਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੋਇਆ ਕਰਦੀ ਹੈ । ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਹੋਂਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਮਾਜ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਮਾਜ ਦਾ ਸਮੂਹਿਕ ਮਨ ਖੰਡਿਤ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਸਮੂਹਿਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਜੀਵਨ ਦੋ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਚਰਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ।ਇਕ ਧਾਰਾ ਤਾਂ ਲੋਕ ਸਭਿਆਰ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸਾਵਾਂ,ਅਦਾਰਸ,ਅਮਲ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਅਭਿਵਿੱਅਕਤੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਦੂਸਰੀ ਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਸਭਿਆਰ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਸਮਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਨਵੇਂ ਆਦਸ਼ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਜੀਵਨ ਲਖਸ਼ ਰੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਧਾਰਾ ਵਿਚ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਅਸਧਾਰਨ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਵਾਲੀਆਂ ਹਸਤੀਆਂ ਗੁਰੂ ,ਪੀਰ ,ਰਿਸੀ ਮੁਨੀ ,ਅਵਤਾਰ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।ਇਹ ਧਾਰਾ ਸਮਾਜ ਲਈ ਨਵੇਂ ਅਦਰਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲਦੀ ਹੈ।ਜਨ ਸਮੂਹ ਦੇ ਲੋਕ ਮਨ ਨਾਲ ਅੰਤਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਨਵੇਂ ਆਦਰਸ਼ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਧਾਰਾ ਵਿਚੋਂ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਸਾਹਿਤ ਜਨਮ ਲੈਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਧਾਰਾ ਵਿਚੋ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਅਭਿਵਿੱਅਕਤੀ ਹੋਣ ਸਕਦਾ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣਦਾ ਹੈ।