ਜਰਮਨ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਾਲਿਨਗਰਾਦ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਿਆਂ ਹੀ ਜੋਸਫ ਸਤਾਲਿਨ ਨੇ ਜਨਰਲ ਆਂਦਰੇ ਯੇਰਯੋਮੇਨਕੋ ਨੂੰ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਮੋਰਚੇ ਦੀ ਕਮਾਨ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਵਾਸੀਲੀ ਚੁਈਕੋਵ ਨੂੰ ਸਤਾਲਿਨਗਰਾਦ ਦਾ ਮੋਰਚਾ ਸੰਭਾਲਣ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ। ਸੋਵੀਅਤ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਂਦਿਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਰਚਾਬੰਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਪਰ ਪਹਿਲੇ ਹੀ ਹੱਲੇ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਮਲਬੇ ਦੇ ਢੇਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਾਗਰਿਕ ਮਾਰੇ ਜਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। 13 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਪੋਲੁਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਵੋਲਗਾ ਦਰਿਆ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਹਾੜੀ ਮਾਮਾਯੇਵ ਕੁਰਗਾਨ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ੇ ਲਈ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਸੋਵੀਅਤ ਜਨਰਲ ਯੇਰਯੋਮੇਨਕੋ ਵੱਲੋਂ ਵਾਧੂ ਫ਼ੌਜੀ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਚੁਈਕੋਵ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ। ਦੁਸ਼ਮਣ ਫ਼ੌਜਾਂ ਭਾਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਦੇਖ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਉਲਝਾਈ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਹੌਸਲਾ ਨਾ ਛੱਡਣ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਅਗਲੇ ਕਈ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤਕ ਜਰਮਨ ਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿਚਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ, ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਚੱਲੀ। 13 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਮਾਮਾਯੇਵ ਕੁਰਗਾਨ ਤੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੰਬਰ 1 ‘ਤੇ ਮੁੜ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦਾ ਜ਼ਿੰਮਾ ਸੋਵੀਅਤ ਫ਼ੌਜ ਦੀ 13ਵੀਂ ਰਾਈਫਲ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਸਿਰ ਲੱਗਾ। ਪਹਿਲੇ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਸ ਦੇ 30 ਫ਼ੀਸਦੀ ਜਵਾਨ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਲੜਾਈ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤਕ 10,000 ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ 320 ਜਵਾਨ ਹੀ ਬਚੇ ਸਨ। ਦੋਵੇਂ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਪਰ ਇਹ ਕੁਝ ਚਿਰ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਛੇ ਘੰਟਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ 14 ਵਾਰ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਛੱਡਿਆ। ਗਲੀਆਂ-ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੱਥੋ-ਹੱਥ ਦੀ ਇਹ ਲੜਾਈ ਐਨੀ ਭਿਆਨਕ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਮੋਰਚੇ ਉੱਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਸਿਪਾਹੀ ਦੀ ਔਸਤ ਜਿਉਣ ਦੀ ਉਮਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦਿਨ ਅਤੇ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੀ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਹੀ ਸੀ। ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਜਰਮਨੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ 90 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਿੱਸੇ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਵੀ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪੁੱਜਿਆ ਸੀ।
ਹਿਟਲਰ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ
ਰੂਸ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ
ਯੁੱਧ ਸਮੱਗਰੀ
ਸਥਾਨ